Bảo hiểm xã hội (BHXH) TPHCM vừa đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm người bán hàng online, tài xế công nghệ và lao động làm việc theo hợp đồng dưới 1 tháng. Đề xuất này được đưa ra trong văn bản góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Theo BHXH TPHCM, nhóm tài xế công nghệ và người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử là những lao động có việc làm ổn định, thu nhập thường xuyên và đang phát triển nhanh trong nền kinh tế số. Tuy nhiên, hiện nay họ chưa được bao phủ bởi chính sách BHXH bắt buộc. Việc bổ sung nhóm này nhằm đảm bảo quyền lợi an sinh cho người lao động trong các mô hình việc làm mới.
Về phương thức đóng, BHXH TPHCM đề xuất các đối tượng này đóng thông qua tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử hoặc nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán.
Lao động hợp đồng dưới 1 tháng
BHXH TPHCM cũng đề xuất đưa nhóm lao động làm việc theo hợp đồng dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng, vận tải, bảo vệ, dịch vụ... ký hợp đồng ngắn hạn để trốn tránh trách nhiệm đóng BHXH. Số liệu khảo sát từ quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2024 và 2025 tại TPHCM cho thấy có hơn 350.000 lao động thuộc nhóm này.
Việc bổ sung này nhằm hạn chế tình trạng lách luật, đồng thời đảm bảo công bằng về quyền lợi an sinh giữa các nhóm lao động.
Siết trách nhiệm với doanh nghiệp
BHXH TPHCM kiến nghị sửa Luật BHXH 2024 theo hướng siết chặt trách nhiệm của doanh nghiệp sử dụng lao động tại công trình xây dựng, công ty may mặc, gia công, vận tải. Cụ thể, nếu doanh nghiệp không tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động, cơ quan thuế sẽ không quyết toán chi phí tiền lương và BHXH khi xác định thu nhập chịu thuế.
Kiến nghị này xuất phát từ thực tế nhiều doanh nghiệp xây dựng trả lương theo ngày công, không ký hợp đồng lao động hoặc luân chuyển lao động qua nhiều công trình để né tránh nghĩa vụ BHXH. Khảo sát tại TPHCM năm 2024 và 2025 cho thấy có hơn 50.000 lao động thuộc trường hợp này.
BHXH TPHCM nhấn mạnh cần có cơ chế ràng buộc trách nhiệm giữa việc sử dụng lao động, hạch toán chi phí tiền lương và nghĩa vụ tham gia BHXH, qua đó hạn chế tình trạng doanh nghiệp sử dụng lao động thực tế nhưng không thực hiện đầy đủ trách nhiệm với người lao động.
