Ngày 8/7, Ủy ban nhân dân xã Xuân Mai (thành phố Hà Nội) tổ chức lễ khai trương “Mô hình phục hồi chức năng, can thiệp sớm và trợ giúp người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng”. Tham dự có Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà; lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội; đại diện các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương, các đơn vị chuyên môn và đông đảo người dân.
Mô hình lấy người khuyết tật làm trung tâm
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Xuân Mai Nguyễn Anh Đức, đề án được xây dựng xuất phát từ nhu cầu bức thiết của nhân dân. Mô hình hoạt động theo nguyên tắc lấy người khuyết tật, người yếu thế làm trung tâm; tận dụng tối đa cơ sở vật chất, nhân lực sẵn có của trạm y tế và hệ thống chính trị cơ sở mà không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới. Đối tượng thụ hưởng bao gồm người khuyết tật, trẻ em có nguy cơ chậm phát triển, người cao tuổi suy giảm chức năng, người sau tai biến mạch máu não, người mắc bệnh mạn tính và các trường hợp cần phục hồi chức năng tại cộng đồng.
Chỉ tiêu giai đoạn thí điểm
Trong giai đoạn thí điểm từ nay đến cuối năm 2026, địa phương phấn đấu 100% thôn được phổ biến kế hoạch; 100% đối tượng đủ điều kiện được lập hồ sơ quản lý cá thể. Ủy ban nhân dân xã dự kiến bố trí nguồn kinh phí ban đầu khoảng 500 triệu đồng từ ngân sách địa phương phục vụ điều tra, mua sắm trang thiết bị tối thiểu và nâng cấp cơ sở vật chất, kết hợp với nguồn chi trả của bảo hiểm y tế cùng các nguồn lực xã hội hóa khác.
Thực trạng người khuyết tật tại xã
Chủ tịch xã Nguyễn Anh Đức cho biết, hiện xã có khoảng 1.742 người khuyết tật và người yếu thế (chiếm 2,6% dân số), trong đó 758 nữ (43,5%). Nhóm người yếu thế có 782 người. Địa phương đã xác định mức độ khuyết tật cho gần 1.000 trường hợp, chủ yếu là khuyết tật nặng và đặc biệt nặng. Qua rà soát, còn nhiều người yếu thế có nhu cầu hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng, bao gồm người cao tuổi suy giảm vận động, người sau tai biến, người mắc bệnh mạn tính, trẻ em rối loạn phát triển, người bệnh tâm thần ổn định và người có hoàn cảnh khó khăn. Khoảng 80% người khuyết tật mới chỉ được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe thông thường, trong khi nhu cầu khám sàng lọc, phục hồi chức năng chuyên sâu, can thiệp sớm và quản lý sức khỏe lâu dài chưa được đáp ứng đầy đủ.
Định hướng phát triển bền vững
Phó Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế) Vương Ánh Dương nhấn mạnh: “Việc triển khai mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm và quản lý phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tại xã Xuân Mai là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển hệ thống phục hồi chức năng theo các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; Quyết định số 1709/QĐ-BYT ngày 12/6/2026 của Bộ trưởng Y tế phê duyệt Chương trình Mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.” Ông cho rằng cần đặt người dân làm trung tâm, tăng cường phối hợp giữa y tế, giáo dục, an sinh xã hội và chính quyền địa phương, phát huy vai trò gia đình và cộng đồng. Đồng thời, chú trọng đào tạo cán bộ y tế cơ sở, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi, đánh giá và phát triển tư vấn, khám, phục hồi chức năng từ xa. Cần hoàn thiện cơ chế tài chính bền vững, nghiên cứu chi trả bảo hiểm y tế cho dịch vụ chăm sóc tại cộng đồng.
Phó Cục trưởng Vương Ánh Dương nhấn mạnh: “Việc Hà Nội lựa chọn xã Xuân Mai là một trong những địa phương đầu tiên triển khai thí điểm mô hình, thể hiện sự quan tâm của thành phố, sự vào cuộc của chính quyền địa phương; sự đồng hành của các cơ quan chuyên môn và đội ngũ chuyên gia, mô hình sẽ tiếp tục được hoàn thiện, đánh giá toàn diện để từng bước nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng cho người dân trên địa bàn Hà Nội nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung thời gian tới.”
Cam kết của thành phố
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, mô hình mang tính đột phá khi các bệnh viện tuyến trên trực tiếp hỗ trợ chuyên môn, bố trí cán bộ xuống trạm y tế khám sức khỏe cho người dân, đào tạo đội ngũ y tế cơ sở. Đây là bước tiến quan trọng đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, giảm di chuyển xa. Thành phố xác định triển khai mô hình với quyết tâm cao, bảo đảm tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, huy động sự tham gia liên ngành từ y tế, bảo hiểm xã hội, bệnh viện chuyên sâu, trạm y tế đến tổ chức, đơn vị đồng hành và nhà tài trợ. Mô hình phải được tổ chức vận hành hiệu quả, đánh giá bằng chất lượng phục hồi chức năng và lợi ích thiết thực cho người dân.
Hoạt động khám sàng lọc
Sau lễ ra mắt, tại Điểm Y tế Thủy Xuân Tiên (Trạm Y tế xã Xuân Mai), với sự hỗ trợ chuyên môn từ Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội và Bệnh viện Đa khoa Chương Mỹ, đã tổ chức khám sàng lọc cho 50 người dân có nguy cơ hoặc biểu hiện khuyết tật chưa được xác định mức độ; tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí, hướng dẫn tập luyện và kỹ thuật phục hồi chức năng. Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà đã trao quà cho 10 người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn.
