Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh, ở đâu có sáng kiến, ở đó phải được ghi nhận xứng đáng. Người lao động càng đóng góp nhiều thì càng phải được tôn vinh và hưởng thành quả tương xứng.
Tạo động lực thực sự cho người lao động đổi mới sáng tạo
Trong khuôn khổ phiên bế mạc của Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã trao đổi, thảo luận với đại biểu dự đại hội với chủ đề “Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số”.
Gửi câu hỏi đến phiên thảo luận, ông Hoàng Phúc Long, Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro (VSP), kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thưởng sáng kiến theo hướng người sử dụng lao động phải đảm bảo khen thưởng tương xứng với công sức, giá trị của sáng kiến mà người lao động đem lại; gắn sự sáng tạo, năng suất lao động với thu nhập của người lao động.
Ông Hoàng Phúc Long, Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro (Ảnh: Phan Anh).
Thêm vào đó, ông Long cũng đề xuất tổ chức công đoàn cần tiếp tục triển khai các phong trào thi đua đảm bảo thường xuyên, liên tục, thực chất và quan trọng là luôn đồng hành với hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị, đồng thời lấy hiệu quả sản xuất và quyền lợi người lao động làm thước đo.
Trao đổi lại cuộc thảo luận, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương đồng tình với ý kiến của đại biểu về việc cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích, tôn vinh và khen thưởng đối với các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của người lao động.
Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ, thực tiễn cho thấy, ở nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, phong trào thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo đã phát triển mạnh mẽ, xuất hiện nhiều sáng kiến mang lại giá trị kinh tế, xã hội rất lớn. Tuy nhiên, cũng còn tình trạng một số nơi triển khai phong trào thi đua còn hình thức; việc ghi nhận, tôn vinh và khen thưởng đối với người có sáng kiến chưa thực sự tương xứng với giá trị, hiệu quả mà sáng kiến mang lại.
Liên quan đến cơ chế, chính sách, theo Thứ trưởng, pháp luật hiện hành đã có những quy định bảo đảm quyền lợi của tác giả sáng kiến, cụ thể quy định tại Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022, Nghị định 152/2025/NĐ-CP, Nghị định 13/2012/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 18/2013/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo đó, người có sáng kiến không chỉ được xem xét khen thưởng bằng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng của Nhà nước mà còn có quyền được hưởng tiền thưởng, tiền thù lao và các lợi ích vật chất khác theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận với cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp áp dụng sáng kiến.
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương cho biết, pháp luật hiện nay cũng khuyến khích các cơ quan, doanh nghiệp xây dựng quy chế khen thưởng phù hợp với giá trị và hiệu quả thực tế của từng sáng kiến. Thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương, nhiều cơ quan, đơn vị đã bố trí Quỹ tiền thưởng bằng 10% tổng quỹ tiền lương.
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trao đổi, thảo luận với đại biểu dự đại hội (Ảnh: Hải Nguyễn).
Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho hay, thực tiễn cho thấy điều quan trọng không chỉ là có quy định mà còn phải bảo đảm các quy định đó đi vào cuộc sống, tạo động lực thực sự cho người lao động đổi mới sáng tạo. “Tinh thần chung là ở đâu có sáng kiến, ở đó phải được ghi nhận xứng đáng; người lao động càng đóng góp nhiều cho sự phát triển của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thì càng phải được tôn vinh và hưởng thành quả tương xứng”, ông Khương nhấn mạnh.
Trao đổi về quan điểm của Bộ Nội vụ trong vấn đề này, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh, sáng kiến không chỉ là các giải pháp kỹ thuật, công nghệ hay các phát minh có giá trị lớn, mà còn bao gồm các giải pháp trong công tác, giải pháp tác nghiệp, giải pháp quản lý, giải pháp cải tiến quy trình làm việc, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng ngay cả đội ngũ lãnh đạo các cơ quan, tổ chức cần nâng cao nhận thức, đổi mới cách hiểu về sáng kiến, từ đó quá trình xem xét, công nhận, khích lệ, động viên người lao động trong quá trình lao động, sáng tạo sẽ được mở rộng toàn diện hơn.
Phong trào thi đua hướng tới thực chất
Chính vì vậy, trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá việc thực hiện các quy định về sáng kiến, đổi mới sáng tạo và công tác khen thưởng đối với người lao động; trên cơ sở đó nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách. Những cơ chế, chính sách mới được xây dựng theo định hướng khuyến khích mạnh mẽ hơn hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong lao động sản xuất và công tác. Đặc biệt, các quy định sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác tôn vinh, khen thưởng đối với các cá nhân có sáng kiến mang lại giá trị lớn cho doanh nghiệp và xã hội.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương trao đổi về vấn đề thi đua, khen thưởng (Ảnh: Phan Anh).
Cùng với gắn chặt phong trào thi đua với năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả công việc và thu nhập của người lao động, công tác khen thưởng phải kịp thời phát hiện, biểu dương, nhân rộng các điển hình tiên tiến, các mô hình sáng tạo hiệu quả trong thực tiễn. Bộ Nội vụ cũng sẽ tiếp tục tham mưu cấp có thẩm quyền đổi mới nội dung và phương thức tổ chức các phong trào thi đua theo hướng thực chất, lấy kết quả lao động, hiệu quả công việc, năng suất, chất lượng và mức độ đóng góp làm thước đo chủ yếu, phong trào thi đua phải thực sự gắn với quyền và lợi ích của người lao động. Theo Thứ trưởng, điều này góp phần tạo môi trường thuận lợi để mỗi người lao động tích cực tham gia các phong trào thi đua, phát huy trí tuệ, sáng tạo, cống hiến nhiều hơn cho sự phát triển của doanh nghiệp, của ngành và của đất nước.
