Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là những vướng mắc về cơ chế và thiếu hụt thông tin. Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, hiện nay còn khoảng 200.000 liệt sỹ chưa được quy tập, trong đó nhiều trường hợp chưa xác định được danh tính.
Những khó khăn trong công tác tìm kiếm
Một trong những khó khăn lớn nhất là thiếu thông tin về địa điểm hy sinh và danh tính liệt sỹ. Nhiều hồ sơ lưu trữ đã bị thất lạc hoặc không đầy đủ, gây khó khăn cho việc xác định vị trí chôn cất. Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa các địa phương và đơn vị quân đội còn chưa chặt chẽ, dẫn đến chậm trễ trong quá trình tìm kiếm.
Ngoài ra, nhân lực và trang thiết bị phục vụ công tác quy tập còn hạn chế. Việc khai quật và nhận dạng hài cốt đòi hỏi kỹ thuật cao, nhưng nhiều địa phương chưa được đầu tư đầy đủ máy móc hiện đại.
Đẩy mạnh giám định ADN
Giám định ADN được xem là giải pháp then chốt để xác định danh tính liệt sỹ. Thời gian qua, Viện Pháp y Quốc gia và các cơ quan liên quan đã tiến hành giám định ADN cho hàng nghìn mẫu hài cốt, giúp trả lại tên cho nhiều liệt sỹ. Tuy nhiên, quy trình này còn gặp nhiều trở ngại như chi phí cao, thời gian kéo dài và thiếu cơ sở dữ liệu ADN chuẩn hóa.
Để đẩy mạnh giám định ADN, cần có sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và xây dựng cơ sở dữ liệu ADN quốc gia. Bộ Quốc phòng và Bộ Y tế đang phối hợp xây dựng đề án nâng cao năng lực giám định ADN, dự kiến sẽ triển khai trong năm tới.
Kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về cơ chế
Nhiều chuyên gia cho rằng, cần sửa đổi các quy định pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tìm kiếm, quy tập. Cụ thể, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp cho địa phương và có cơ chế tài chính linh hoạt. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thông tin liệt sỹ, xây dựng bản đồ số về các khu vực có mộ liệt sỹ.
Bên cạnh đó, sự vào cuộc của các tổ chức xã hội, cựu chiến binh và thân nhân liệt sỹ cũng đóng vai trò quan trọng. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa sẽ giúp giảm gánh nặng ngân sách và tăng hiệu quả công tác tìm kiếm.
Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá và đề xuất giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, hướng tới mục tiêu quy tập và xác định danh tính toàn bộ liệt sỹ trong thời gian sớm nhất.
