Những ngày tháng 6, câu chuyện được ngư dân khu vực vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh nhắc đến không phải sản lượng đánh bắt hay giá cả hải sản, mà là nỗi lo tìm nơi neo đậu an toàn cho tàu thuyền. Tại đây, dù có khu neo đậu tránh trú bão nhưng luồng lạch dẫn vào cảng ngày càng bị bồi lắng, khiến tàu cá gặp khó khăn khi ra vào.
Khu neo đậu ngày càng thu hẹp
Khu vực cảng Cái Xà Cong (phường Hà Tu) thường xuyên trong tình trạng nước nông, chỉ những tàu nhỏ mới có thể neo đậu. Từ nhiều năm nay, nơi đây được coi là điểm tránh trú bão an toàn nhờ địa thế núi bao bọc, kín gió. Tuy nhiên, lợi thế này đang bị ảnh hưởng bởi tình trạng bồi lắng nghiêm trọng do đất đá, phù sa từ suối Khe Cá dồn về.
Ngư dân Trần Quang Dũng (68 tuổi, trú tại phường Hà Tu) cho biết, luồng lạch dẫn vào khu neo đậu Cái Xà Cong ngày càng nông, hiện chỉ tàu nhỏ mới ra vào được. Phần lớn tàu cá phải chờ nước lên mới có thể vào cảng, nếu nước xuống thấp rất dễ mắc cạn. Ông chia sẻ: “Có những hôm tàu phải đi từ sáng sớm hoặc đợi nước lên mới vào bến. Những năm gần đây, chủ tàu luôn phải tính toán kỹ thời gian cập bến để tránh bị mắc cạn, va phải đá ngầm”.
Ông Lê Văn Phú (chủ tàu QN-90307) cho hay, gia đình ở khu phố Hà Phong nên việc đưa tàu vào cảng Cái Xà Cong rất tiện lợi vì kín gió, an toàn. Tuy nhiên, do bồi lắng quá nhiều, tàu dễ mắc cạn, hư hỏng chân vịt, chi phí sửa chữa có khi lên đến gần 20 triệu đồng. “Cực chẳng đã chúng tôi mới phải cho tàu neo đậu sai vị trí. Mong muốn lớn nhất là chính quyền bố trí điểm đỗ tạm thời và sớm nạo vét luồng lạch”, ông Phú bày tỏ.
Bà Nguyễn Thị Loan (trú phường Hà Tu) kể, gia đình có một tàu câu và một thuyền nhỏ nhưng nhiều lần phải chờ cả ngày mới đưa được tàu vào bến, những ngày nước rút tàu chỉ còn cách đỗ phía ngoài luồng lạch.
Khó khăn tại các khu neo đậu khác
Cùng cảnh ngộ, ông Nguyễn Văn Dũng (chủ tàu QN-33791-TS) cho biết, khu vực cảng cá Sa Tô (phường Cao Xanh) dù nằm sâu trong vịnh Cửa Lục nhưng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dòng chảy của nhiều con sông. Khi thủy triều xuống, nước chảy xiết khiến phương tiện nhỏ khó di chuyển; lúc triều cường, sóng lớn kết hợp dòng xoáy tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Theo thống kê của tỉnh Quảng Ninh, hiện có gần 6.200 tàu cá các loại, nhưng toàn tỉnh mới có 5 khu neo đậu tránh trú bão đủ điều kiện hoạt động, sức chứa chỉ hơn 1.700 tàu. Việc luồng lạch bị thu hẹp làm giảm khả năng tiếp nhận tàu thuyền, ngư dân khó tiếp cận dẫn đến neo đậu không đúng quy định. Một chủ tàu tại phường Hà Tu chia sẻ: “Mỗi lần có tin áp thấp nhiệt đới, ai cũng muốn đưa tàu vào nơi an toàn sớm. Nhưng nếu luồng cạn, tàu không vào được ngay thì rất sốt ruột”.
Giải pháp: Nạo vét và xây cảng mới
Lãnh đạo UBND phường Hà Tu cho biết, cảng Cái Xà Cong nằm trong quy hoạch hệ thống cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, đã được Thủ tướng phê duyệt. Tuy nhiên, việc điều chỉnh quy hoạch gặp vướng mắc do một phần diện tích bến cảng là đất quốc phòng, cần xin ý kiến các bộ, ngành. Kết quả đo đạc cho thấy cao độ lòng dẫn khoảng -0,5m đến +0,5m, không đảm bảo chiều sâu phục vụ tàu thuyền.
Để giải quyết, cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh đã lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dự án cảng cá Hòn Gai kết hợp khu neo đậu tránh trú bão và khu hậu cần nghề cá. Dự án sẽ nạo vét, khơi thông dòng chảy suối Khe Cá và khu neo đậu Cái Xà Cong, xây dựng khu neo đậu cấp tỉnh cho khoảng 600 tàu, đồng thời xây mới khu hậu cần, bảo tàng làng chài cổ, nhà chờ, bãi đỗ xe, hệ thống đường giao thông... Tổng kinh phí dự kiến khoảng 600 tỷ đồng. Trước mắt, các tàu thuyền được hướng dẫn tập trung tại khu vực Hòn Đỏ - Giếng Cối (phường Hồng Gai) và hòn Vụng Chùa (phường Hạ Long).
