Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là chính sách an sinh quan trọng của Đảng và Nhà nước, hướng đến lợi ích của nhân dân, không vì mục đích kinh doanh lợi nhuận, được Nhà nước bảo hộ và do cơ quan BHXH thực hiện. Theo BHXH thành phố Hà Nội, mọi công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc đều có thể tham gia BHXH tự nguyện, tự lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập cá nhân và gia đình.
Mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng
Mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập do người tham gia lựa chọn. Mức thu nhập thấp nhất là 1.500.000 đồng/tháng, dựa trên chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn năm 2026. Mức thu nhập cao nhất là 46.800.000 đồng/tháng, tương đương 20 lần mức lương cơ sở hiện hành.
Từ ngày 1/7/2026, khi áp dụng mức lương cơ sở mới là 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, mức thu nhập tối đa để đóng BHXH tự nguyện sẽ tăng lên 50.600.000 đồng/tháng (20 lần mức lương cơ sở mới).
Chính sách hỗ trợ từ Nhà nước
Người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí đóng hằng tháng, dựa trên mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn tại thời điểm đóng, nhưng tối đa không quá 10 năm. Mức hỗ trợ cụ thể:
- 50% mức đóng cho người thuộc hộ nghèo.
- 40% mức đóng cho người thuộc hộ cận nghèo.
- 30% mức đóng cho người dân tộc thiểu số.
- 20% mức đóng cho các đối tượng tham gia khác.
Nếu người tham gia thuộc nhiều diện hỗ trợ, họ sẽ được hưởng mức hỗ trợ cao nhất.
Hỗ trợ thêm từ ngân sách thành phố Hà Nội
Từ ngày 1/1/2026, người dân có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội còn được ngân sách Thành phố hỗ trợ thêm kinh phí đóng BHXH tự nguyện. Mức hỗ trợ thêm:
- 50% cho người thuộc hộ nghèo.
- 60% cho người thuộc hộ cận nghèo.
- 10% cho người dân tộc thiểu số và người tham gia khác.
Nhờ đó, tổng mức hỗ trợ trên địa bàn Hà Nội như sau:
- Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo: hỗ trợ 100% mức đóng (tương ứng 330.000 đồng/tháng).
- Người dân tộc thiểu số: hỗ trợ 40% mức đóng (tương ứng 132.000 đồng/tháng).
- Người tham gia khác: hỗ trợ 30% mức đóng (tương ứng 99.000 đồng/tháng).
Với mức hỗ trợ này, mức đóng hằng tháng thấp nhất đối với người dân tộc thiểu số là 198.000 đồng, đối với người tham gia khác là 231.000 đồng.
Phương thức đóng linh hoạt
Người tham gia có thể lựa chọn phương thức đóng linh hoạt: đóng hằng tháng, đóng 3 tháng một lần, đóng 6 tháng, đóng 12 tháng, đóng một lần cho nhiều năm về sau (nhưng không quá 5 năm) hoặc đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu (không quá 5 năm).
Sáu quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện
Theo BHXH Hà Nội, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng các quyền lợi sau:
1. Chế độ hưu trí
Người tham gia được hưởng lương hưu khi đủ điều kiện về tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng BHXH tối thiểu 15 năm. Lương hưu được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng. Mức đóng càng cao, lương hưu càng lớn.
2. Thẻ bảo hiểm y tế miễn phí
Người hưởng lương hưu được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, mức hưởng lên đến 95% chi phí khám, chữa bệnh trong suốt thời gian hưởng lương hưu.
3. Bảo lưu thời gian đóng hoặc hưởng BHXH một lần
Người tham gia có thể bảo lưu thời gian đóng hoặc hưởng chế độ BHXH một lần theo quy định của Luật BHXH.
4. Chế độ tử tuất
Nếu người tham gia hoặc người đang hưởng lương hưu qua đời, thân nhân được hưởng chế độ tử tuất và mai táng phí theo quy định.
5. Chế độ thai sản
Từ ngày 1/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện (cả nam và nữ) đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con được hỗ trợ 2 triệu đồng cho mỗi con sinh ra hoặc thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung. Kinh phí do ngân sách nhà nước bảo đảm.
6. Trợ cấp hằng tháng
Công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không hưởng BHXH một lần và không bảo lưu, có yêu cầu thì được hưởng trợ cấp hằng tháng từ khoản đóng của mình. Mức trợ cấp thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội, và người hưởng được ngân sách nhà nước đóng BHYT.
Ứng dụng VSSID và kết quả triển khai
Người tham gia có thể theo dõi quá trình tham gia BHXH tự nguyện, BHYT và các chính sách qua ứng dụng VSSID trên thiết bị di động. Tính đến tháng 4/2026, Hà Nội có 142.172 người tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 3,63% lực lượng lao động. Thành phố đã hỗ trợ thêm cho 128.018 người với kinh phí 20,4 tỷ đồng.
Ngày 9/5, BHXH thành phố Hà Nội tổ chức lễ phát động ra quân tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình. Chỉ trong ngày ra quân, gần 860 người đã đăng ký tham gia mới. Mục tiêu năm 2026 là nâng tỷ lệ lao động tham gia BHXH tự nguyện tại Hà Nội vượt hơn 4%. Để đạt mục tiêu, BHXH thành phố chỉ đạo các đơn vị bám sát cơ sở, “đi từng ngõ, vào từng nhà, rà từng trường hợp”, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng.
