TP.HCM đang triển khai chiến lược phát triển hệ thống y tế theo mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm", với trọng tâm là xây dựng mạng lưới các Trung tâm xuất sắc (Centers of Excellence) tại từng chuyên ngành. Theo PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, đây là bước chuyển chiến lược nhằm nâng cao chất lượng điều trị và khẳng định vị thế y tế của thành phố trong khu vực.
Nền tảng vững chắc từ hệ thống bệnh viện tuyến cuối
Sau nhiều thập niên đầu tư phát triển, TP.HCM hiện sở hữu hệ thống bệnh viện tuyến cuối lớn nhất cả nước với nhiều chuyên ngành đạt trình độ ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực. Đây là nền tảng quan trọng giúp thành phố giữ vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của Việt Nam. Tuy nhiên, theo định hướng mới, việc phát triển không còn dừng ở mục tiêu xây thêm bệnh viện hay mở rộng số lượng kỹ thuật cao.
Khi quy mô dân số sau mở rộng địa giới đã vượt 14 triệu người, yêu cầu đặt ra là tổ chức lại toàn bộ hệ thống để sử dụng hiệu quả nguồn lực, phát huy thế mạnh của từng đơn vị và bảo đảm người dân ở mọi khu vực đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Chuyển đổi tư duy: Từ bệnh viện mạnh đến hệ thống y tế mạnh
PGS.TS Tăng Chí Thượng cho biết, mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm" là chiến lược tạo chiều sâu về chuyên môn cho toàn hệ thống. Điểm cốt lõi không phải xây dựng thêm nhiều bệnh viện lớn, mà hình thành mạng lưới các trung tâm chuyên sâu và các Trung tâm xuất sắc. Mỗi bệnh viện tập trung phát triển những chuyên ngành có lợi thế, đồng thời liên kết với các đơn vị khác để tạo nên sức mạnh chung.
Đây là sự chuyển đổi từ tư duy "mỗi bệnh viện làm tất cả" sang "mỗi bệnh viện làm tốt nhất lĩnh vực mình có thế mạnh".
Hai lớp của chiến lược đa trung tâm
Chiến lược đa trung tâm được triển khai trên hai lớp. Thứ nhất là đa trung tâm theo không gian phát triển. Cùng với quá trình mở rộng đô thị, TP.HCM sẽ từng bước hình thành năm trung tâm y tế chuyên sâu tại khu vực trung tâm, phía Đông (Thủ Đức), phía Tây (Tân Kiên), phía Bắc (Bình Dương) và phía Đông Nam (Bà Rịa - Vũng Tàu). Mục tiêu không chỉ là phân bố lại các cơ sở y tế mà còn tạo ra những cực chuyên môn đủ mạnh để người dân được tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại khu vực sinh sống.
Lớp thứ hai là phát triển theo chuyên ngành thông qua xây dựng mạng lưới Trung tâm xuất sắc. Đây được xem là trọng tâm của chiến lược khi mỗi bệnh viện xác định rõ lĩnh vực mũi nhọn để đầu tư chiều sâu, tạo bản sắc riêng và từng bước vươn lên dẫn đầu trong nước, hướng tới trình độ khu vực và quốc tế.
Xu hướng toàn cầu và áp dụng tại TP.HCM
"Việc xây dựng các Trung tâm xuất sắc không phải ý tưởng mới mà là xu hướng của nhiều nền y học tiên tiến trên thế giới", PGS Thượng nói. Khi y học ngày càng chuyên sâu, không bệnh viện nào có thể dẫn đầu ở mọi lĩnh vực. Mỗi kỹ thuật hiện đại đều cần quá trình tích lũy lâu dài về nhân lực, số lượng người bệnh, nghiên cứu khoa học, cơ sở dữ liệu và hợp tác quốc tế. Nhiều quốc gia lựa chọn tập trung nguồn lực để hình thành các trung tâm chuyên sâu thay vì đầu tư dàn trải, như Mayo Clinic, Cleveland Clinic, mạng lưới Centers of Excellence của Anh hay các cụm bệnh viện chuyên sâu tại Singapore.
Tại TP.HCM, tư duy đó đã bắt đầu được áp dụng. Trong lĩnh vực nhi khoa, ba bệnh viện chuyên khoa lớn đều được định hướng phát triển theo những thế mạnh riêng: Bệnh viện Nhi đồng 1 tập trung thành trung tâm xuất sắc về tim mạch và can thiệp tim mạch trẻ em; Bệnh viện Nhi đồng 2 hướng đến ghép tạng trẻ em; Bệnh viện Nhi đồng Thành phố phát triển chuyên sâu về điều trị ung thư trẻ em. Thay vì cạnh tranh, các đơn vị sẽ bổ sung cho nhau để nâng cao năng lực toàn hệ thống.
Cách tiếp cận tương tự cũng được triển khai trong sản phụ khoa. Bệnh viện Từ Dũ tiếp tục phát triển thế mạnh về y học bào thai và can thiệp bào thai, còn Bệnh viện Hùng Vương tập trung vào sàn chậu và chăm sóc sức khỏe phụ nữ.
Tiêu chí của một Trung tâm xuất sắc
Theo PGS Thượng, một Trung tâm xuất sắc không được đánh giá bằng quy mô bệnh viện hay số lượng kỹ thuật triển khai mà bằng kết quả điều trị, mức độ an toàn người bệnh, trải nghiệm của người bệnh, năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng đào tạo, chuyển giao chuyên môn. Một trung tâm chỉ thực sự xuất sắc khi hội tụ đội ngũ chuyên gia có trình độ cao, lượng người bệnh đủ lớn để tích lũy kinh nghiệm, làm chủ các kỹ thuật tiên tiến và có kết quả điều trị được đo lường, đánh giá.
Bên cạnh đó, trung tâm phải duy trì hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, hợp tác quốc tế và đào tạo đội ngũ chuyên gia kế cận. Quan trọng hơn, đây phải là nơi xây dựng các chuẩn mực chuyên môn và chuyển giao tri thức cho toàn hệ thống y tế, thay vì chỉ tập trung điều trị những ca bệnh khó.
Điều kiện tiên quyết: Quản trị chất lượng
Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM cho hay, để hình thành một Trung tâm xuất sắc đúng nghĩa, điều kiện tiên quyết là bệnh viện phải có nền tảng quản trị chất lượng vững chắc. Một cơ sở y tế có thể sở hữu nhiều kỹ thuật hiện đại nhưng nếu chưa chuẩn hóa quy trình chuyên môn, chưa bảo đảm an toàn người bệnh và chưa xây dựng hệ thống quản trị chất lượng hiệu quả thì vẫn chưa thể trở thành Center of Excellence. Vì vậy, thành phố định hướng các bệnh viện từng bước tiếp cận các bộ tiêu chuẩn quốc tế như JCI, ACHS hoặc những chuẩn phù hợp khác.
PGS Thượng cũng nhấn mạnh Trung tâm xuất sắc không thể chỉ dừng lại ở hoạt động khám chữa bệnh mà phải trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Những bệnh viện có đội ngũ chuyên gia mạnh, lượng người bệnh lớn và dữ liệu lâm sàng phong phú sẽ có điều kiện phát triển các phương pháp điều trị mới, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, y học chính xác và dữ liệu lớn. Khi đó, bệnh viện không chỉ tiếp nhận thành tựu khoa học mà còn tạo ra tri thức và công nghệ mới cho ngành y tế.
