Thu nhập nội địa tăng cao kết hợp với biến động tỷ giá và địa chính trị khiến số lượng lao động Việt Nam đi nước ngoài sụt giảm, tạo ra cuộc cạnh tranh nhân lực gay gắt giữa hai thị trường.
Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026
Ngày 19/6, Cục Quản lý lao động ngoài nước phối hợp với Trung tâm Lao động ngoài nước và Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước tổ chức hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Một trong những vấn đề trọng tâm được lãnh đạo ngành lao động mổ xẻ là nguyên nhân khiến số lượng người đi xuất khẩu lao động có dấu hiệu chững lại trước sức ép từ thu nhập trong nước.
"Bàn cân" thu nhập nội - ngoại
Báo cáo tại hội nghị, ông Bùi Sỹ Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã đưa được 66.311 lao động đi làm việc ở nước ngoài, đạt 59,2% kế hoạch năm. Tuy nhiên, con số này ghi nhận mức giảm 11,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Lý giải về sự sụt giảm này, ông Vũ Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, nhận định một nguyên nhân quan trọng đến từ sức hấp dẫn của thị trường lao động trong nước. Theo ông Giang, sự bứt phá về thu nhập nội địa đang tạo ra áp lực cạnh tranh sòng phẳng với các thị trường ngoại.
"Hiện nay, mức thu nhập của lao động trong nước, đặc biệt là tại các tập đoàn lớn, các doanh nghiệp kỹ thuật, đang tăng lên đáng kể. Mức lương cho lao động phổ thông có tay nghề hoặc kỹ thuật viên đạt từ 15 đến 20 triệu đồng mỗi tháng không còn hiếm. Điều này tạo ra tâm lý so sánh rất lớn đối với người lao động", ông Giang phân tích.
Khi mức lương tại quê nhà tiệm cận ngưỡng 20 triệu đồng, nhiều người lao động, đặc biệt là những người có tay nghề, sẽ ưu tiên chọn làm việc gần gia đình thay vì chấp nhận rủi ro và chi phí để đi nước ngoài. "Lương trong nước 15-20 triệu đang cạnh tranh gay gắt với thị trường ngoài nước. Nếu trừ đi chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại nước bạn và tỷ giá bấp bênh, thu nhập thực tế mang về đôi khi không còn quá chênh lệch," ông Giang nhấn mạnh.
Áp lực từ tỷ giá và địa chính trị
Bên cạnh sức hút từ nội địa, các yếu tố khách quan từ thị trường quốc tế cũng đang gây bất lợi. Nhật Bản vẫn là thị trường tiếp nhận lao động lớn nhất của Việt Nam với hơn 28.000 người trong nửa đầu năm, nhưng tình hình kinh tế tại đây đang đối mặt với thử thách lớn từ sự mất giá của đồng Yên.
Ông Vũ Trường Giang dẫn chứng: "Vào năm 2005, một USD đổi được khoảng 107 Yên, nhưng đến nay con số này đã vượt ngưỡng 160 Yên. Việc đồng nội tệ của Nhật Bản sụt giảm sâu khiến giá trị tiền gửi về của người lao động bị giảm đáng kể khi quy đổi sang tiền Việt, làm giảm đi sức hấp dẫn vốn có của thị trường này".
Ngoài ra, tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp cũng tác động trực tiếp đến công tác phái cử. Các cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông buộc Việt Nam phải tạm dừng đưa lao động sang một số quốc gia để đảm bảo an toàn. Tại châu Âu, dòng người di cư từ các khu vực chiến sự tràn vào cũng tạo ra sự cạnh tranh nguồn cung lao động tại chỗ, khiến nhu cầu tiếp nhận lao động Việt Nam ở một số phân khúc bị thu hẹp.
Thách thức kết nối lao động hồi hương
Một nghịch lý khác được đưa ra thảo luận tại hội nghị là khó khăn trong việc giữ chân và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao sau khi về nước. Ông Nguyễn Xuân Tạo, Phó Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước, chia sẻ rằng dù định kỳ tổ chức các phiên giao dịch việc làm nhưng tỷ lệ kết nối thành công vẫn gặp rào cản về kỳ vọng thu nhập.
"Người lao động đi làm việc tại Hàn Quốc hay Nhật Bản 5 năm về nước có kỹ năng nghề và kỷ luật rất tốt. Tuy nhiên, mức lương khởi điểm mà các doanh nghiệp trong nước đề xuất thường chỉ dao động từ 12-15 triệu đồng. Điều này tạo ra sự hụt hẫng so với mức thu nhập hàng chục triệu đồng họ từng nhận ở nước ngoài", ông Tạo cho hay.
Để giải quyết vấn đề này, Trung tâm Lao động ngoài nước đang kiến nghị xây dựng cơ chế xác nhận kỹ năng nghề và kinh nghiệm làm việc quốc tế cho lao động hồi hương. Mục tiêu là biến những "cựu" lao động xuất khẩu thành đội ngũ kỹ thuật viên cao cấp cho các doanh nghiệp FDI tại Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Nguyên hay Cần Thơ, qua đó đảm bảo vòng tuần hoàn lao động bền vững.
Tiếp tục mở rộng các thị trường có thu nhập cao, chế độ phúc lợi tốt
Trong bối cảnh nhiều biến động, Cục Quản lý lao động ngoài nước xác định nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm là đẩy nhanh tiến độ sửa đổi Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (Luật 69). Dự kiến, luật sửa đổi sẽ được trình Quốc hội vào tháng 8/2026 với tinh thần phân cấp phân quyền mạnh mẽ cho địa phương và cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
Ông Phạm Đình Lộc, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, khẳng định ngành sẽ tiếp tục mở rộng sang các thị trường có thu nhập cao và chế độ phúc lợi tốt như Đức, Úc, Canada. Đồng thời, Cục sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra để chấn chỉnh tình trạng môi giới trái phép, lừa đảo thu phí vượt quy định, nhằm bảo vệ quyền lợi và giảm thiểu chi phí cho người lao động.
"Chúng ta không chạy theo số lượng bằng mọi giá mà tập trung vào những thị trường chất lượng, đảm bảo người lao động đi để học tập kỹ năng, nâng cao tay nghề và có tích lũy bền vững khi trở về đóng góp cho đất nước," ông Lộc kết luận.
