Từ năm 2026, người lao động làm việc theo hợp đồng ngắn hạn từ một tháng sẽ được tham gia bảo hiểm thất nghiệp, mở rộng cơ hội tiếp cận trợ cấp, học nghề và hỗ trợ tìm việc khi mất việc làm. Đây là một bước tiến quan trọng trong chính sách an sinh xã hội.
Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm thất nghiệp
Luật Việc làm năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/1 đã mở rộng đáng kể diện bao phủ của chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Một trong những thay đổi đáng chú ý là người lao động có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng sẽ thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc.
Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ), việc sửa đổi luật lần này xuất phát từ yêu cầu khắc phục những hạn chế của chính sách hiện hành, trong đó có tình trạng chưa bao phủ hết các nhóm lao động trên thị trường.
Ông Tú cho biết Luật Việc làm năm 2025 mở rộng đối tượng tham gia tới nhóm người lao động có giao kết hợp đồng lao động từ đủ một tháng đến dưới ba tháng. Bên cạnh đó, luật cũng bao quát các trường hợp không mang tên gọi là hợp đồng lao động nhưng có đủ các yếu tố xác lập quan hệ lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.
"Việc này nhằm mở rộng tối đa diện bao phủ, đồng bộ với quy định của Luật Bảo hiểm xã hội", ông Tú nói.
Lao động thời vụ lần đầu được tiếp cận đầy đủ quyền lợi
Theo bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp sẽ làm gia tăng đáng kể số người được bảo vệ bởi chính sách này.
Bà Liễu cho biết những ngành nghề có tính thời vụ cao như dịch vụ, xây dựng sẽ là nhóm hưởng lợi rõ nét từ quy định mới. Trước đây, nhiều lao động chỉ làm việc trong thời gian ngắn nên chưa thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Từ năm 2026, khi có hợp đồng từ một tháng trở lên, họ sẽ có cơ hội tiếp cận các quyền lợi như những người lao động khác.
"Khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp, người lao động sẽ được hỗ trợ trợ cấp khi mất việc, được hỗ trợ đào tạo nghề, tư vấn, giới thiệu việc làm để sớm quay trở lại thị trường lao động", bà Liễu nói.
Theo bà, đây là chính sách mang tính nhân văn, đồng thời là bước đi quan trọng nhằm mở rộng diện bao phủ bảo hiểm thất nghiệp, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 45% lực lượng lao động tham gia theo tinh thần Nghị quyết 28 của Trung ương.
Quyền lợi toàn diện cho người lao động
Ngoài trợ cấp thất nghiệp, người lao động còn được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ khác như tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại; hỗ trợ học nghề để nâng cao kỹ năng và tìm kiếm việc làm mới.
Theo các quy định mới, người lao động tham gia học nghề còn được hỗ trợ tiền ăn theo ngày thực học, qua đó giảm bớt chi phí trong quá trình học tập, chuyển đổi nghề nghiệp.
Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp
Bên cạnh việc mở rộng quyền lợi cho người lao động, chính sách mới cũng đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với người sử dụng lao động. Theo bà Liễu, việc đưa nhóm lao động hợp đồng ngắn hạn vào diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp sẽ góp phần khắc phục tình trạng một số doanh nghiệp trước đây né tránh hoặc không tham gia bảo hiểm cho người lao động.
Tuy nhiên, bà cũng cho rằng trong giai đoạn đầu triển khai, các doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh có thể gặp một số khó khăn khi phải thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm thất nghiệp cho nhóm lao động này.
"Do đó cần có các giải pháp hỗ trợ phù hợp để giảm bớt khó khăn ban đầu, qua đó giúp chính sách được triển khai hiệu quả hơn", bà Liễu nói.
Ở góc độ xây dựng chính sách, ông Trần Tuấn Tú cho biết luật cũng thiết kế các cơ chế linh hoạt hơn để phù hợp với đặc thù của lao động thời vụ. Theo đó, một số lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp được lựa chọn phương thức đóng theo quý hoặc theo 6 tháng thay vì phải thực hiện theo từng tháng.
Theo ông Tú, các quy định mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cả người lao động và người sử dụng lao động, đặc biệt là nhóm lao động ngắn hạn vừa được bổ sung vào diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
Việc mở rộng đối tượng tham gia được kỳ vọng sẽ giúp nhiều người lao động lần đầu tiên có thêm một công cụ bảo vệ khi gặp rủi ro trên thị trường lao động. Không chỉ nhận trợ cấp khi mất việc, họ còn có cơ hội được đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và được hỗ trợ tìm kiếm việc làm mới, góp phần ổn định cuộc sống và sớm quay trở lại làm việc.
