Hoạt động khuyến nông tại Cần Thơ đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, giúp nhiều hộ dân thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Người nông dân Cần Thơ vốn cần cù, siêng năng lao động sản xuất. Tuy nhiên, tại một số địa phương, nhất là những vùng có đông đồng bào dân tộc Khmer, người dân ít có điều kiện tiếp cận với tiến bộ khoa học kỹ thuật, thói quen canh tác còn lạc hậu.
Khó khăn trong chuyển giao kỹ thuật
Anh Nguyễn Văn Trung, một cán bộ khuyến nông, nhớ lại: "Có lần, chúng tôi được cử đến xã Liêu Tú mở lớp tập huấn, hướng dẫn người dân cách chọn giống lúa mới có năng suất cao; cách bón phân, chăm sóc, diệt trừ sâu bệnh cho cây trồng, vật nuôi. Tuy nhiên, người dân gần như không áp dụng gì với mảnh vườn, thửa ruộng của mình. Cây trồng còi cọc không phát triển, ruộng lúa nhiều sâu bệnh, năng suất thấp."
Sau đó, chúng tôi nhận ra khó khăn trong việc hướng dẫn kỹ thuật cho người dân là do cán bộ nói tiếng dân tộc chưa thành thạo, trong khi tài liệu nhiều thông số kỹ thuật, giải thích người dân không hiểu, không làm theo được. Nhận rõ hạn chế này, trung tâm khuyến nông đã cử cán bộ có năng lực, nhiệt tình và biết tiếng dân tộc xuống cơ sở giúp người dân ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất. Nhờ vậy, đến nay đã hình thành nhiều mô hình sản xuất mới, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.
Điển hình thoát nghèo nhờ khuyến nông
Chú Lý Song, người dân tộc Khmer ở ấp Trà Do, xã Lâm Tân chia sẻ: "Mấy năm trước gia đình tôi nghèo lắm, nhà cửa lụp xụp. Mặc dù đất ruộng nhiều nhưng chỉ biết trồng bắp và các loại rau màu, nhà đông con nên chỉ đủ ăn, không giàu lên được. Sau khi tham gia lớp tập huấn chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất lúa và được anh Huỳnh Văn Vọi là cán bộ khuyến nông của xã tận tình giúp đỡ, gia đình tôi mạnh dạn chuyển toàn bộ 6 ha đất trồng màu sang trồng lúa thơm chất lượng cao. Chính sự thay đổi này đã giúp gia đình dần thoát khỏi cảnh nghèo khó."
Chú Lý Song cho biết thêm: "Nhờ cán bộ khuyến nông hướng dẫn áp dụng phương pháp sạ hàng theo lịch né tránh rầy, chương trình quản lý dịch hại trên lúa-IPM, mô hình '3 giảm, 3 tăng' và sử dụng giống lúa chất lượng nên năng suất luôn đạt 5,5-6 tấn/ha/vụ. Đặc biệt, việc sử dụng phân vi sinh thay phân hóa học đã cho năng suất cao, sản phẩm sạch, giảm chi phí đầu tư, tăng độ màu mỡ cho đất và bảo vệ môi trường. Hằng năm, ngoài hai vụ lúa, gia đình còn tận dụng đất ruộng để trồng dưa leo, khổ qua, bắp cải và nuôi cá rô đồng, sau khi trừ chi phí mỗi năm còn lãi hơn 180 triệu đồng."
Kết quả 5 năm khuyến nông
Trong 5 năm (2021-2025), Trung tâm Khuyến nông và dịch vụ nông nghiệp thành phố đã tổ chức 955 lớp tập huấn với 27.715 lượt cán bộ khuyến nông, cộng tác viên và nông dân tham dự. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao giảm phát thải, canh tác cây ăn trái, rau màu, hoa kiểng, nấm, chăn nuôi an toàn sinh học, nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững, cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ cao.
Trung tâm còn triển khai 34 mô hình khuyến nông thuộc các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và ứng dụng công nghệ cao. Các mô hình được lựa chọn phù hợp với điều kiện sinh thái và nhu cầu sản xuất của địa phương, mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội. Nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao như tưới phun tự động, tiết kiệm khoảng 50% lượng nước tưới, giúp giảm chi phí lao động từ 15-20 triệu đồng/ha/năm, nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Mô hình chăn nuôi và thủy sản bền vững
Mô hình chăn nuôi gia cầm theo hướng an toàn sinh học, sử dụng chế phẩm sinh học và đệm lót sinh học góp phần giảm ô nhiễm môi trường, hạn chế dịch bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo đảm an toàn thực phẩm. Các mô hình nuôi lươn, cá sặc rằn, ếch kết hợp xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn đã tận dụng tốt tiềm năng mặt nước, giảm chi phí, tăng thu nhập cho nông dân và bảo vệ môi trường sinh thái.
Thách thức và giải pháp
Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ làm công tác khuyến nông hiện nay còn mỏng, điều kiện làm việc khó khăn. Hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật thường chỉ dừng lại ở những mô hình trình diễn hoặc mô hình điểm và tập trung tại một số nơi có điều kiện thuận lợi nên chưa đáp ứng nhu cầu của nông dân. Việc ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số trong nông nghiệp chưa đồng đều, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao chưa ổn định, nguồn lực đầu tư cho khuyến nông còn hạn chế. Vì vậy, việc tăng cường củng cố và phát triển mạng lưới khuyến nông cơ sở hiện nay là yêu cầu cấp thiết.
Để mạng lưới khuyến nông cơ sở vững mạnh, cần phát triển mô hình tổ khuyến nông cộng đồng và phát huy vai trò của cộng tác viên khuyến nông. Ông Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và dịch vụ nông nghiệp thành phố cho biết: "Cần Thơ hiện có 503 cán bộ khuyến nông cấp cơ sở. Số cán bộ này sẽ được bố trí, điều chuyển về các xã, phường để bổ sung, kiện toàn mạng lưới khuyến nông, bảo đảm năng lực hỗ trợ kỹ thuật, giúp người dân phát triển sản xuất."
Việc phân bổ cán bộ về cơ sở bảo đảm mỗi xã, phường có từ 2-3 cán bộ khuyến nông, phối hợp cùng cán bộ phụ trách nông nghiệp địa phương hỗ trợ nông dân xây dựng nông thôn mới, phát triển sản phẩm OCOP. Thời gian tới, công tác khuyến nông thành phố Cần Thơ sẽ tiếp tục đổi mới toàn diện theo hướng chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp; trọng tâm là phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp theo hướng hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số, kinh tế tuần hoàn và liên kết chuỗi giá trị.
Bài và ảnh: ĐỖ NAM
