Chính phủ vừa ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Dân số, quy định cụ thể về chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ tài chính khi sinh con và chính sách khám sàng lọc trước sinh, sơ sinh từ ngân sách nhà nước.
Điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai
Theo Nghị định, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con thứ hai. Điều kiện hưởng chế độ này bao gồm: lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống; lao động nam khi vợ sinh con mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.
Trường hợp lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ thì lao động nữ và người chồng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản như sinh con, nhưng không được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định trên.
Mức hỗ trợ tài chính khi sinh con
Nghị định quy định mức hỗ trợ tài chính tối thiểu 2.000.000 đồng/phụ nữ khi sinh con thuộc các trường hợp: phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi. Phụ nữ thuộc đồng thời nhiều trường hợp chỉ được hưởng một mức hỗ trợ.
Trình tự thực hiện: Chủ tịch UBND cấp xã căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông thủ tục đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư, VNeID và các cơ sở dữ liệu khác để quyết định hỗ trợ và chi trả cùng thời điểm đăng ký khai sinh. Các quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng trường hợp b và c có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Kinh phí do ngân sách địa phương bảo đảm.
Khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh
Phụ nữ mang thai được khám và sàng lọc trước sinh đủ 04 bệnh cơ bản: Hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau, bệnh Thalassemia. Trẻ sơ sinh được sàng lọc 05 bệnh: Suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh, bất thường tim bẩm sinh nặng.
Mức hỗ trợ tối đa cho sàng lọc trước sinh là 900.000 đồng/trường hợp, sàng lọc sơ sinh là 600.000 đồng/trường hợp, được chi trả trực tiếp cho cơ sở y tế. Lộ trình ưu tiên: từ 1/7/2026 đến 31/12/2026, áp dụng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, bảo trợ xã hội, người dân tại thôn đặc biệt khó khăn, xã vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo. Từ 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh đều được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước của Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
