Thâm canh nhiều vụ mỗi năm từng giúp tăng năng suất lúa tại Đồng Tháp, nhưng đồng thời gây suy thoái môi trường, suy giảm sức khỏe đất và khiến nông hộ dễ tổn thương hơn trước biến đổi khí hậu, đặc biệt là xâm nhập mặn nghiêm trọng ở một số khu vực. Nông dân cũng đối mặt với chi phí cao, làm giảm thu nhập.
Hỗ trợ kỹ thuật và chứng nhận SRP
Tính đến nay, dự án Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cho nông hộ sản xuất quy mô nhỏ tại Đồng Tháp đang hỗ trợ khoảng 8.000 nông dân áp dụng các phương pháp canh tác tiên tiến. Dự án thúc đẩy giải pháp thay thế việc đốt rơm rạ bằng cách hỗ trợ trồng nấm hoặc làm phân hữu cơ, tạo nguồn thu nhập đa dạng.
Ông Nguyễn Tuấn Anh, cán bộ dự án của Rikolto, cho biết thông qua hướng dẫn kỹ thuật, nông hộ nhỏ đã triển khai canh tác bền vững như áp dụng bộ tiêu chuẩn toàn cầu về sản xuất lúa gạo bền vững (SRP) và kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD). Hai HTX Tân Bình và Thắng Lợi, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, đã đạt chứng nhận SRP, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường.
Kỹ thuật tưới AWD và 1M5R
“Đối mặt với xâm nhập mặn ở khu vực này, chúng tôi hướng dẫn phương pháp tưới luân phiên nhằm tiết kiệm nước, trong đó tháo nước định kỳ cho ruộng thay vì giữ ngập nước liên tục”, ông Tuấn Anh giải thích. Hai tuần sau khi gieo trồng, ruộng được để khô và chỉ tưới nước khi mực nước giảm xuống độ sâu nhất định, giúp cải thiện sức khỏe đất, rễ cây dễ “thở oxy” và hấp thụ chất dinh dưỡng hiệu quả hơn.
Kỹ thuật AWD đã được triển khai trên 645 ha tại 5 HTX ở Đồng Tháp. Ngoài ra, tiêu chí kỹ thuật “Một điều bắt buộc, năm điều giảm thiểu” (1M5R) quy định sử dụng hạt giống có giấy chứng nhận, giảm mật độ gieo trồng, phân bón, thuốc trừ sâu và sử dụng nước sau thu hoạch. Người nông dân được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn thường xuyên để chuyển đổi sang tiêu chuẩn SRP và cải thiện biện pháp sử dụng nguồn nước.
Đa dạng hóa dịch vụ và tín chỉ carbon
Rikolto cũng hỗ trợ HTX xây dựng kế hoạch kinh doanh chuyên nghiệp nhằm đa dạng hóa dịch vụ cung cấp cho thành viên, tìm cách sử dụng phụ phẩm nông nghiệp như làm phân bón hoặc liên hệ đầu ra cho sản phẩm.
Theo đại diện Rikolto, dự án sẽ cung cấp ưu đãi tài chính như giảm phí tưới tiêu và hỗ trợ HTX chế biến phụ phẩm lúa gạo. Dự án hướng đến tạo tín chỉ carbon trong 10 năm tới, hứa hẹn mang lại nguồn thu tài chính mới cho nông dân tham gia chương trình giảm phát thải khí nhà kính.
