Hiện nay, chính sách Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện đang được xem là giải pháp an sinh quan trọng đối với lao động tự do – nhóm đối tượng chưa có nguồn đảm bảo tài chính ổn định khi hết tuổi lao động. Với sự hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, người tham gia chỉ cần đóng một khoản chi phí tương đối thấp mỗi tháng nhưng vẫn được hưởng nhiều quyền lợi thiết thực.
Quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện
Người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu hằng tháng, được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí suốt đời và hỗ trợ thai sản 2.000.000 đồng cho mỗi con. Đây là những quyền lợi cơ bản giúp đảm bảo cuộc sống khi về già.
Mức hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước
Nghị định số 159/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ đã chi tiết hóa các mức hỗ trợ theo hướng áp dụng tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng, tính theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Hiện nay, mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn là 1.500.000 đồng/tháng.
Các mức hỗ trợ cụ thể
- Hộ nghèo: Hỗ trợ 30% mức đóng, tương đương 99.000 đồng/tháng.
- Hộ cận nghèo: Hỗ trợ 25% mức đóng, tương đương 82.500 đồng/tháng.
- Người dân tộc thiểu số: Hỗ trợ 20% mức đóng, tương đương 66.000 đồng/tháng.
- Các đối tượng khác: Hỗ trợ 10% mức đóng, tương đương 33.000 đồng/tháng.
Lưu ý: Nếu một người tham gia thuộc nhiều nhóm đối tượng hỗ trợ khác nhau, sẽ được hưởng mức hỗ trợ cao nhất.
Thời gian và phương thức hỗ trợ
Ngân sách nhà nước hỗ trợ tiền đóng dựa trên thời gian tham gia BHXH tự nguyện thực tế của mỗi người, nhưng tối đa không quá 10 năm (tương đương 120 tháng). Về phương thức hỗ trợ, người tham gia chỉ cần nộp phần tiền đóng thuộc trách nhiệm của mình cho cơ quan BHXH. Định kỳ 03, 06 hoặc 12 tháng, cơ quan BHXH sẽ tổng hợp số liệu và gửi cho cơ quan tài chính để chuyển phần kinh phí hỗ trợ của Nhà nước vào quỹ BHXH.
Ví dụ minh họa
Với mức thu nhập làm căn cứ đóng tối thiểu là 1.500.000 đồng/tháng, mức đóng BHXH tự nguyện là 330.000 đồng/tháng (tương đương 22%). Sau khi trừ hỗ trợ từ nhà nước, số tiền thực đóng giảm đáng kể:
- Hộ nghèo hoặc người sống tại xã đảo, đặc khu đóng 165.000 đồng/tháng.
- Hộ cận nghèo đóng 198.000 đồng/tháng.
- Người dân tộc thiểu số đóng 231.000 đồng/tháng.
- Các đối tượng còn lại đóng 264.000 đồng/tháng.
Khuyến khích hỗ trợ thêm từ địa phương
Ngoài mức hỗ trợ chung từ ngân sách Trung ương, Luật BHXH năm 2024 và Nghị định số 159/2025/NĐ-CP cũng khuyến khích các địa phương, cơ quan, tổ chức và cá nhân hỗ trợ thêm tiền đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện. Tùy vào điều kiện kinh tế và khả năng ngân sách, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định mức hỗ trợ thêm cho người dân trên địa bàn.
