Theo quy định tại Luật BHXH năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, cách tính tỉ lệ hưởng lương hưu đã có nhiều thay đổi đáng chú ý, đặc biệt là số năm đóng BHXH cần thiết để đạt mức tối đa 75%. Chính sách bảo hiểm xã hội mới mang đến những điều chỉnh quan trọng trong việc xác định mức hưởng lương hưu cho người lao động.
Cách tính lương hưu tối đa có gì thay đổi?
Mức hưởng lương hưu được xác định dựa trên tỉ lệ hưởng nhân với mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng BHXH. Theo Điều 66 của Luật BHXH, tỉ lệ hưởng lương hưu tối đa là 75% mức bình quân tiền lương tháng đối với người tham gia BHXH bắt buộc và 75% mức bình quân thu nhập tháng đối với người tham gia BHXH tự nguyện.
Trong trường hợp người lao động có thời gian đóng BHXH vượt quá số năm tương ứng để đạt mức hưởng tối đa 75%, phần đóng vượt sẽ được tính trợ cấp một lần khi nghỉ hưu. Điều này khuyến khích người lao động tiếp tục tham gia BHXH dài hạn.
Lao động nam và lao động nữ có số năm đóng BHXH khác nhau để đạt được mức hưởng tối đa. Đối với lao động nữ, 15 năm đóng BHXH đầu tiên được tính 45%, sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng thêm 2%. Như vậy, lao động nữ cần có đủ 30 năm đóng BHXH để hưởng mức tối đa 75%.
Trong khi đó, lao động nam cần 20 năm đóng BHXH để đạt mức 45%; mỗi năm đóng thêm cũng được cộng 2%. Để hưởng tối đa 75%, lao động nam phải có đủ 35 năm đóng BHXH. Quy định này áp dụng cho cả người tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
Điểm mới linh hoạt cho lao động nam
Một điểm mới của luật hiện hành là cách tính linh hoạt hơn đối với lao động nam có thời gian tham gia ngắn. Cụ thể, lao động nam đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm được tính mức hưởng khởi điểm 40% cho 15 năm đầu. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được cộng 1%. Quy định này được đánh giá là giúp mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, tạo điều kiện để nhiều lao động nam tham gia BHXH muộn vẫn có cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng.
Nghỉ hưu trước tuổi bị giảm tỉ lệ
Người lao động nghỉ hưu trước tuổi, trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định, sẽ bị giảm tỉ lệ hưởng lương hưu. Mỗi năm nghỉ hưu sớm bị trừ 2%; trường hợp nghỉ sớm có tháng lẻ, nếu dưới 6 tháng thì không bị giảm, nếu từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì bị giảm 1%.
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, lương hưu được tính dựa trên tỉ lệ hưởng và mức bình quân thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH. Người tham gia có thể lựa chọn mức thu nhập phù hợp với điều kiện kinh tế của mình; mức đóng càng cao và thời gian tham gia càng dài thì lương hưu nhận được càng lớn.
Cách tăng mức hưởng lương hưu hợp pháp
BHXH Việt Nam cũng đưa ra một số giải pháp giúp người lao động tăng mức hưởng lương hưu một cách hợp pháp. Theo cơ quan này, người lao động có thể cân nhắc đóng BHXH bắt buộc trên mức lương cao hơn nhằm nâng mức hưởng khi nghỉ hưu.
Ngoài ra, người lao động có thể tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung - một loại hình bảo hiểm tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc thị trường. Hình thức này cho phép người lao động và doanh nghiệp cùng đóng góp vào tài khoản hưu trí cá nhân để có thêm nguồn thu nhập khi về già, bên cạnh lương hưu từ BHXH bắt buộc. BHXH Việt Nam cho biết Nhà nước hiện có chính sách ưu đãi thuế nhằm khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.
