Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Theo đó, ba chức danh tại thôn, tổ dân phố sẽ thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, góp phần mở rộng chính sách an sinh xã hội đến cấp cơ sở.
Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Theo Điều 14 của Nghị định, mỗi thôn, tổ dân phố được bố trí tối đa 3 người hoạt động không chuyên trách, gồm: Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố; Bí thư Chi bộ; Trưởng Ban Công tác Mặt trận. Khoản 3 Điều 16 quy định những người đảm nhiệm các chức danh trên được tham gia BHXH bắt buộc, BHYT và hưởng các chế độ, chính sách khác theo quy định của pháp luật hiện hành.
Mức khoán quỹ phụ cấp
Để bảo đảm nguồn kinh phí thực hiện, Điều 15 quy định ngân sách nhà nước thực hiện khoán quỹ phụ cấp hằng tháng cho từng thôn, tổ dân phố, bao gồm cả khoản hỗ trợ đóng BHXH. Mức khoán được chia thành hai nhóm:
- Mức khoán bằng 8 lần mức lương cơ sở áp dụng với thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên; các thôn, tổ dân phố thuộc địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh, khu vực biên giới, hải đảo hoặc thôn đặc biệt khó khăn.
- Đối với các thôn, tổ dân phố còn lại, mức khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở.
Trách nhiệm bảo đảm kinh phí
Nghị định quy định rõ trách nhiệm bảo đảm kinh phí thực hiện các chế độ, chính sách. Theo Điều 17, ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí theo phân cấp ngân sách hiện hành; nguồn chi trả BHYT thực hiện theo quy định của pháp luật về BHYT; Quỹ BHXH chi trả các chế độ BHXH theo quy định.
Quy định chuyển tiếp
Nghị định có quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. Luật BHXH năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, trong khi Nghị định 185/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/5/2026. Khoản 2 Điều 19 quy định việc đóng BHXH bắt buộc trong giai đoạn chuyển tiếp vẫn tiếp tục được thực hiện.
Các địa phương có trách nhiệm chủ động rà soát, cân đối và bố trí nguồn kinh phí để đóng hoặc truy đóng đầy đủ, kịp thời, bảo đảm không làm gián đoạn hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi an sinh của người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.
Việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường an sinh xã hội, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền lợi cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở.
