Thành tích khiêm tốn của thể thao Việt Nam tại ASIAD qua các kỳ đại hội
Nhìn lại bức tranh tổng thể của thể thao Việt Nam (TTVN) trên đấu trường Á vận hội (ASIAD), có thể thấy một bức tranh không mấy sáng sủa. Kể từ khi trở lại sân chơi này vào năm 1982, toàn bộ đoàn TTVN mới chỉ tích lũy được hơn 20 Huy chương vàng (HCV) trong suốt chiều dài lịch sử tham dự. Đỉnh cao thành tích được ghi nhận tại ASIAD 18-2018 tổ chức ở Indonesia với 5 HCV, nhưng đến ASIAD 19 tại Hàng Châu, Trung Quốc, con số này đã tụt xuống chỉ còn 3 HCV, phản ánh sự bất ổn trong hiệu suất thi đấu.
Môn vật: Khoảng cách lớn giữa SEA Games và ASIAD
Đối với môn vật, sự chênh lệch giữa hai đấu trường khu vực và châu lục càng thể hiện rõ rệt hơn. Các đô vật Việt Nam từng thể hiện sự vượt trội tại SEA Games 33 với 10 HCV trên tổng số 12 nội dung tranh tài, nhưng khi bước ra đấu trường châu Á, họ lại bộc lộ nhiều giới hạn và thiếu chiều sâu cần thiết. Những "ông lớn" của châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Kazakhstan và Iran đều sở hữu những đô vật đẳng cấp thế giới, với thành tích thi đấu ổn định tại các giải vô địch quốc tế hàng đầu.
Tại ASIAD 19, đội tuyển vật Việt Nam tham dự với 14 thành viên nhưng không thể hoàn thành mục tiêu giành huy chương nào. Lần gần nhất mà vật Việt Nam có được thành tích châu lục là tấm Huy chương đồng của đô vật Đào Thị Hương tại giải vô địch châu Á năm 2017, cách đây đã 9 năm, cho thấy sự thiếu hụt kéo dài trong khả năng cạnh tranh ở cấp độ cao hơn.
Nguyên nhân sâu xa và thách thức cố hữu
Nguyên nhân của thực trạng này đã được các nhà quản lý và chuyên gia thể thao chỉ ra từ nhiều năm nay. Một trong những khó khăn cốt lõi là nguồn kinh phí dành cho tập huấn và thi đấu quốc tế còn rất hạn chế. Hầu hết các địa phương chỉ có thể đầu tư ở mức cầm chừng cho các vận động viên (VĐV) vật trên đội tuyển quốc gia, bởi để đưa một VĐV Việt Nam vươn tầm châu lục là một hành trình lâu dài, đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn và sự kiên trì.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp và cá nhân thường chỉ tài trợ cho các hội vật làng ở quê hương mình, nhưng khi được mời đầu tư cho thành tích cao cấp hơn lại từ chối, dẫn đến sự thiếu hụt nguồn vốn cho phát triển chuyên sâu. Cựu huấn luyện viên Lê Văn Sức từng nhận định rằng thách thức lớn nhất của vật Việt Nam để bước ra "biển lớn" chính là chiều sâu lực lượng và khả năng thích ứng với thi đấu đỉnh cao, đòi hỏi sự đồng hành mạnh mẽ hơn từ Liên đoàn và xã hội hóa nguồn lực.
Định hướng mới và chiến lược đột phá
Tại Hội nghị tổng kết cuối năm 2025, Cục trưởng Thể dục thể thao Nguyễn Danh Hoàng Việt đã nhấn mạnh một định hướng mới quan trọng: Thay vì đầu tư dàn trải, TTVN sẽ tập trung nguồn lực vào các môn thể thao có khả năng tranh chấp huy chương thực sự tại ASIAD 20. Đồng thời, việc ứng dụng khoa học công nghệ, y sinh học và dinh dưỡng hiện đại vào công tác huấn luyện sẽ được đẩy mạnh để nâng cao hiệu quả thi đấu.
Với môn vật, chiến lược cụ thể đã được xác định là chọn lọc kỹ lưỡng các hạng cân có lợi thế cạnh tranh, đưa VĐV ra nước ngoài tập huấn dài hạn và tham dự nhiều giải quốc tế nhằm tích lũy kinh nghiệm đấu trường châu lục. Đây được xem là một bước chuyển quan trọng so với lối chuẩn bị cũ, vốn thường tập trung vào việc đủ quân số và đua tài tại SEA Games trước khi nghĩ đến ASIAD.
Theo Tổng Thư ký Liên đoàn Vật Việt Nam Tạ Đình Đức, chúng ta không thể dừng lại ở thành tích khu vực mà cần hướng tới các đấu trường châu lục ngay từ năm 2026. Để đạt được mục tiêu này, ngành vật cần những giải pháp mang tính đột phá, nhằm tạo ra thành tích xứng tầm với vị thế. Liên đoàn hiện đang phối hợp với các doanh nghiệp lớn để tăng cường đầu tư cho đội tuyển, cùng Cục Thể dục thể thao Việt Nam thúc đẩy những bước tiến vượt bậc so với nhiệm kỳ trước.
Con đường phía trước và kỳ vọng vào ASIAD 20
Các chuyên gia đều nhìn nhận rằng điểm mấu chốt để vật Việt Nam chạm tới huy chương tại ASIAD 20 không nằm ở số lượng HCV SEA Games, mà là ở thành tích thi đấu thực tế, hay còn gọi là "thông số" cụ thể. Nhiều môn thể thao của Việt Nam, bao gồm cả vật, thường rơi vào tình trạng quen thuộc: thống trị ở khu vực nhưng lại thiếu chiều sâu để cạnh tranh ở cấp độ châu lục.
Để phá vỡ vòng tròn này, việc tham dự các giải vô địch châu Á, Giải vô địch thế giới trẻ và các giải quốc tế khác trước thềm ASIAD là vô cùng cần thiết. Những giải đấu này không chỉ là cơ hội cọ xát quý giá mà còn giúp ban huấn luyện có dữ liệu để điều chỉnh chiến thuật và tâm lý thi đấu cho các VĐV.
ASIAD 20 sẽ được tổ chức tại Nagoya vào tháng 9 tới, và đây sẽ là câu trả lời cho những nỗ lực không ngừng nghỉ của những người làm công tác thể thao Việt Nam trong suốt thời gian qua. Tất cả đang chờ đợi những điều bất ngờ từ sàn đấu vật, với hy vọng rằng chiến lược mới sẽ mang lại kết quả tích cực, giúp thể thao Việt Nam khẳng định vị thế trên đấu trường châu lục.
