World Cup 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động kinh tế lớn nhất trong lịch sử giải đấu. Không chỉ Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) và các nhà tài trợ, mà nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, bán lẻ cũng đang hướng về ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh như một cơ hội kinh doanh hiếm có.
Lễ hội của dịch vụ lưu trú, vận chuyển
Theo số liệu do FIFA phối hợp với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) khảo sát đầu năm nay, World Cup 2026 dự kiến đóng góp khoảng 40,9 tỷ USD vào GDP thế giới và hỗ trợ tạo ra gần 824.000 việc làm. Đây được xem là mức tác động kinh tế lớn nhất từ trước đến nay của một kỳ World Cup. Khác với World Cup 2022 tại Qatar, khi phần lớn hoạt động diễn ra trong phạm vi một quốc gia nhỏ, giải đấu năm nay trải dài trên toàn bộ khu vực Bắc Mỹ, với khoảng cách giữa các thành phố đăng cai của Mỹ, Canada và Mexico có thể lên tới hàng nghìn km.
Với 104 trận đấu diễn ra tại 16 thành phố, nhu cầu đi lại, lưu trú, ăn uống và giải trí được dự báo tăng mạnh trong suốt mùa hè. Ngay từ khi lịch thi đấu được công bố, nhiều doanh nghiệp lữ hành trên thế giới đã xây dựng các chương trình du lịch chuyên biệt dành cho người hâm mộ bóng đá. Tại Việt Nam, các đơn vị như Vietravel đã giới thiệu tour theo dõi World Cup với giá từ vài trăm triệu đồng đến gần hai tỷ đồng cho các gói kéo dài nhiều tuần, kết hợp tham quan nhiều thành phố đăng cai và theo dõi các trận đấu lớn.
Không chỉ các công ty du lịch, các hãng hàng không cũng chuẩn bị cho một mùa hè bận rộn. Với hàng triệu lượt di chuyển phát sinh, World Cup được kỳ vọng tạo ra cú huých đáng kể cho doanh thu vận tải hàng không, đường bộ và dịch vụ sân bay. Theo dự báo của tạp chí Tourism Economics, mức chi tiêu trung bình của một du khách quốc tế đến Mỹ trong thời gian World Cup có thể vượt 5.000 USD cho một chuyến đi kéo dài khoảng 12 ngày, trong đó chi phí khách sạn và lưu trú chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Tại nhiều thành phố đăng cai, các hiệp hội du lịch địa phương dự báo công suất phòng khách sạn có thể tăng từ 10% đến 25% so với cùng kỳ thông thường. Các nền tảng cho thuê nhà ngắn hạn như Airbnb cũng ghi nhận làn sóng đặt phòng lớn nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.
Hiệu ứng lan tỏa đến dịch vụ giải trí và thương mại
Hiệu ứng World Cup cũng lan tỏa đến hàng loạt dịch vụ giải trí và các hoạt động thương mại địa phương. Kinh nghiệm từ các kỳ World Cup trước cho thấy, người hâm mộ không chỉ chi tiền để xem bóng đá trong sân vận động mà còn cho trải nghiệm tại các nước chủ nhà. Tại hầu hết các thành phố đăng cai, các khu vực fanzone đã được thiết lập, không chỉ có màn hình khổng lồ ngoài trời chiếu trực tiếp các trận đấu, mà còn có các hoạt động trình diễn văn hóa, trò chơi tương tác, ẩm thực địa phương và chương trình dành cho gia đình.
Theo FIFA, doanh thu từ bán vé và các dịch vụ đi kèm (hospitality) trong chu kỳ World Cup 2023-2026 được dự báo đạt hơn 3 tỷ USD, mức cao nhất trong lịch sử giải đấu. Nếu trước đây khán giả mua vé đơn thuần để vào sân xem bóng đá, thì ngày nay họ còn mua cả trải nghiệm đi kèm. Các gói hospitality cao cấp bao gồm phòng chờ VIP, dịch vụ ẩm thực, khu vực tiếp khách riêng, giao lưu với các cựu danh thủ và nhiều quyền lợi đặc biệt khác.
Ông Paul Caine, Tổng Giám đốc điều hành (CEO) của On Location, đơn vị phụ trách chương trình hospitality chính thức của World Cup 2026, cho biết nhu cầu đối với các gói dịch vụ cao cấp đã vượt xa dự báo ban đầu. “On Location hiện đã phân bổ hơn 500.000 gói dịch vụ riêng lẻ cho World Cup 2026. Doanh số bán hàng đã vượt mọi kỳ trước đó, gấp đôi kỷ lục doanh thu trước đây và vượt khối lượng gói hàng bán ra mọi thời đại”, ông Caine thông báo.
Cuộc cạnh tranh của các thương hiệu
Theo AP, bên cạnh ngành dịch vụ lưu trú, vận chuyển và thị trường ăn uống, hàng lưu niệm cũng bước vào mùa kinh doanh sôi động. Áo đấu, khăn cổ động, cờ, huy hiệu, bóng thi đấu, đồ chơi và các sản phẩm mang biểu tượng World Cup luôn nằm trong nhóm mặt hàng có doanh số cao nhất mỗi khi giải đấu diễn ra. Công ty nghiên cứu thị trường Circana thống kê, chỉ trong 4 tháng đầu năm nay, doanh số đồ chơi liên quan bóng đá trên toàn cầu đã tăng 160% so với cùng kỳ năm trước.
Lego là một trong những thương hiệu tận dụng triệt để ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Đầu năm nay, Lego đã lần đầu hợp tác với FIFA để tung ra mô hình lắp ghép cúp vàng World Cup với kích thước giống cúp thật. Đại diện Lego tiết lộ, kể từ khi ra mắt hồi tháng 3, sản phẩm đã nhận được sự quan tâm lớn của người hâm mộ và hiện là một trong những mặt hàng bán chạy nhất của hãng tại Pháp.
Trong bối cảnh thị trường quần áo thể thao toàn cầu tăng trưởng chậm lại, World Cup đang trở thành cơ hội tạo cú huých doanh thu cho các hãng sản xuất đồ thể thao. Tập đoàn Adidas, nhà tài trợ cho 14 đội tuyển quốc gia tại giải đấu năm nay, thông báo đã nhận được khoảng 250 triệu euro (288 triệu USD) đơn đặt hàng liên quan World Cup chỉ trong quý đầu năm. Doanh nghiệp dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng tới. Đối thủ của Adidas là hãng Nike cũng nhận thêm khoảng 1,3 tỷ USD doanh thu nhờ World Cup 2026.
Chủ một cửa hàng bán lẻ quần áo thể thao tại Mỹ tiết lộ, doanh số bán áo đấu World Cup đã tăng đáng kể trong vài tháng qua và khách hàng không chỉ giới hạn ở người hâm mộ bóng đá. “Ngày càng nhiều gia đình mua áo thi đấu đồng bộ cho cả gia đình, ngay cả khi họ không ủng hộ một đội cụ thể nào, vì họ thích thiết kế áo cầu thủ và kiểu dáng tổng thể”, người này cho biết. Ngoài áo đấu truyền thống, các thương hiệu này còn tung ra nhiều sản phẩm ăn theo giải đấu như trang phục thời trang, phụ kiện và thậm chí cả quần áo dành cho thú cưng.
Ngành đồ uống và thực phẩm nhanh cũng không đứng ngoài guồng quay thu lợi này. Tập đoàn ngân hàng đầu tư và dịch vụ tài chính Jefferies (Mỹ) ước tính, World Cup sẽ thúc đẩy nhu cầu bia toàn cầu tăng khoảng 568 triệu lít, tương đương mức tăng 3% doanh số toàn cầu của ngành. Các tập đoàn bia lớn như AB InBev và Heineken được đánh giá là những doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này.
Trong khi đó, Coca-Cola, đối tác lâu năm của FIFA, đã nhanh chóng tung ra hàng loạt sản phẩm phiên bản đặc biệt mang màu sắc các đội tuyển quốc gia. Đối thủ PepsiCo cũng đẩy mạnh chiến dịch quảng bá thông qua thương hiệu khoai tây chiên Lay's. Doanh nghiệp này giới thiệu 40 hương vị mới lấy cảm hứng từ 40 đội tuyển tham dự World Cup, trong đó có nhiều hương vị đặc trưng của từng quốc gia.
Các chuỗi nhà hàng và dịch vụ ăn uống cũng kỳ vọng lượng khách tăng mạnh trong thời gian diễn ra giải đấu. Theo công ty nghiên cứu Technomic, World Cup có thể mang lại thêm khoảng 1,9 tỷ USD doanh thu cho ngành dịch vụ ăn uống tại Mỹ. McDonald's, Starbucks hay chuỗi burger Shake Shack được đánh giá là những doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi lớn nhất nhờ độ nhận diện thương hiệu cao đối với du khách quốc tế.
Cơ hội quảng bá hình ảnh quốc gia
Ngoài các thương hiệu quốc tế, các quốc gia chủ nhà cũng nhanh chóng tìm cách quảng bá hình ảnh từ giải đấu này. Bloomberg đánh giá rất ít sự kiện trên thế giới có khả năng quảng bá hiệu quả như World Cup. Trong hơn một tháng diễn ra giải bóng đá lớn nhất hành tinh, hàng tỷ khán giả tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ dõi theo thông tin liên quan World Cup. Đây được cho là cơ hội có quy mô lớn nhất để các nước chủ nhà lan tỏa hình ảnh tích cực.
Phó Giáo sư Florian Trouvain của Trường Đại học Oxford (Anh) nhận định, đăng cai World Cup không chỉ mang lại những lợi ích kinh tế cho các nước chủ nhà trong thời gian diễn ra giải đấu, mà hiệu ứng có thể kéo dài nhiều năm sau đó. Khi hình ảnh và vị thế được tạo dựng, các nước này có thể ký kết hàng loạt hiệp định thương mại vĩ mô về sau.
Với doanh thu hàng tỷ đô, World Cup không đơn thuần là một giải vô địch bóng đá thế giới mà đã trở thành hệ sinh thái kinh tế khổng lồ. Trong guồng quay này, giá trị kinh tế được tạo ra không chỉ từ những trận đấu trên sân cỏ mà còn từ hàng triệu chuyến bay, đêm lưu trú khách sạn, bữa ăn tại nhà hàng, sản phẩm lưu niệm và các trải nghiệm giải trí đi kèm.
Dù vậy, các chuyên gia kinh tế cho rằng, bên cạnh những tác động tích cực, World Cup cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý và bảo đảm an ninh, trật tự. Thực tế cho thấy, những sự kiện thu hút lượng lớn dòng tiền và người tham gia thường kéo theo sự gia tăng của thị trường vé chợ đen, các hình thức lừa đảo trực tuyến, hoạt động cá cược bất hợp pháp và tiềm tàng nhiều loại tội phạm xuyên biên giới khác.
(Còn nữa) World Cup: Guồng quay "tỷ đô" (kỳ 1)
TRẦN KHÁNH, TRẦN ANH (Tổng hợp)
