Hành trình của 'Samurai Xanh' tại World Cup 2026
Vào 0h ngày 30/6, Nhật Bản tự tin đối đầu Brazil tại vòng knock-out World Cup 2026. Thành công này không đến tình cờ: trong khi nhiều nền bóng đá thay đổi HLV và triết lý sau mỗi thất bại, Nhật Bản chọn xây dựng cả hệ thống dựa trên một cuốn sách dài 58 trang mang tên 'Japan's Way'. Tài liệu này không chỉ định hình cách đào tạo cầu thủ, huấn luyện HLV và phát triển bóng đá trẻ, mà còn đặt mục tiêu đưa Nhật Bản vô địch World Cup trước năm 2050.
Một bản thiết kế kéo dài nửa thế kỷ
Năm 2005, sau khi đồng đăng cai World Cup 2002 cùng Hàn Quốc, Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản (JFA) nhận ra rằng tổ chức giải đấu lớn chưa đủ để trở thành cường quốc. Họ công bố phiên bản đầu tiên của 'Japan's Way' – được xem như 'hiến pháp bóng đá' quốc gia. Phiên bản mới nhất, cập nhật cuối năm 2025, dài 58 trang nhưng bao quát mọi khía cạnh: triết lý thi đấu, tuyển chọn tài năng, đào tạo HLV, giáo dục cầu thủ và ứng dụng khoa học thể thao. Tài liệu này gần như không nhắc đến thành tích ngắn hạn; mục tiêu lớn nhất là 'giành chức vô địch World Cup trước năm 2050'.
Các đội tuyển từ U15, U17, U20 đến đội tuyển quốc gia đều theo đuổi cùng một triết lý chơi bóng. Mỗi cầu thủ có lộ trình phát triển cá nhân, được theo dõi từ nhỏ đến khi trưởng thành. JFA coi trọng trình độ chuyên môn và bằng cấp hơn danh tiếng của HLV, với quan điểm: cầu thủ tiến bộ nhờ thi đấu thực tế, không phải nghe bài giảng dài. Bản hướng dẫn quy định chi tiết các chỉ số như quãng đường di chuyển, số lần bứt tốc, cường độ tập luyện, chế độ dinh dưỡng và yêu cầu cho từng vị trí.
Thành quả hôm nay và bài học cho bóng đá châu Á
Nhật Bản tham dự World Cup lần thứ tám liên tiếp. Từ một đội bóng bị xem là 'khách mời', họ trở thành đối thủ đáng gờm. Tại World Cup 2022, Nhật đánh bại cả Đức và Tây Ban Nha để đứng đầu bảng tử thần. Đến World Cup 2026, họ tiếp tục vào vòng knock-out và chuẩn bị gặp Brazil trong trận đấu lớn nhất lịch sử bóng đá nước này. HLV Hajime Moriyasu, người dẫn dắt đội tuyển suốt tám năm, nhiều lần nhấn mạnh ông muốn thay đổi tư duy rằng Nhật Bản không thể trở thành đội bóng số một thế giới. Niềm tin ấy được xây dựng trên nền móng của 'Japan's Way'.
Một thành công lớn khác là xuất khẩu cầu thủ: mùa giải vừa qua, hơn 100 cầu thủ Nhật thi đấu tại các CLB châu Âu. JFA mở văn phòng đại diện tại châu Âu để duy trì liên lạc và theo dõi quá trình phát triển. Giáo dục vẫn là trọng tâm: nhiều tuyển thủ hoàn thành đại học trước khi chuyên nghiệp. Tại World Cup gần nhất, chín cầu thủ trong đội hình Nhật Bản tốt nghiệp đại học. Điều này khác biệt so với các nền bóng đá chỉ tập trung thành tích trước mắt.
Trong khi nhiều quốc gia châu Á thay đổi chiến lược sau thất bại, Nhật Bản gần như không dao động suốt hai thập kỷ. Họ tin rằng thành công bền vững chỉ đến khi cả hệ thống đi theo một con đường thống nhất. Đây là bài học cho bóng đá Việt Nam và khu vực: muốn có cầu thủ cạnh tranh ở World Cup, cần xây dựng triết lý xuyên suốt từ bóng đá học đường đến đội tuyển quốc gia. Nhật Bản chưa vô địch World Cup, nhưng cả đất nước đều biết mình đang đi đâu và cần làm gì. Một cuốn sách 58 trang không thể tự mang về cúp vàng, nhưng trong bóng đá hiện đại, đó là nền móng giúp Nhật Bản tiến gần hơn giấc mơ chinh phục thế giới trước năm 2050.
