Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đang thúc đẩy một kế hoạch gây tranh cãi: thành lập công ty thương mại mới có tên FIFA Forward Enterprise (FFE) để mở quyền khai thác thương mại World Cup cho các nhà đầu tư tư nhân. Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) cùng nhiều liên đoàn khu vực đã cảnh báo đề xuất này có thể làm thay đổi mô hình quản trị của bóng đá thế giới, thậm chí đe dọa tẩy chay các giải đấu do FIFA tổ chức.
FIFA Forward Enterprise là gì?
FFE được FIFA thiết kế để quản lý toàn bộ các quyền thương mại của tổ chức, bao gồm quyền phát sóng, tài trợ, bán vé, cấp phép thương mại. Công ty này cũng chịu trách nhiệm tổ chức, vận hành World Cup cùng các giải đấu bóng đá nam, nữ và trẻ do FIFA chủ trì.
FIFA khẳng định rằng tổ chức này sẽ mãi mãi giữ quyền sở hữu và kiểm soát FFE, đồng thời xem đây là cách để khai thác tốt hơn tiềm năng thương mại của các giải đấu.
FIFA dự định bán bao nhiêu cổ phần?
Theo đề xuất, FFE được định giá khoảng 20 tỷ USD. FIFA dự kiến bán tối đa 20% cổ phần không có quyền kiểm soát cho nhà đầu tư tư nhân, qua đó có thể huy động tới 4,2 tỷ USD.
Quỹ đầu tư Thrive Eternal, do doanh nhân người Mỹ Joshua Kushner sáng lập, được kỳ vọng sẽ dẫn đầu nhóm nhà đầu tư. Joshua Kushner là em trai của Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong thương vụ này, ngân hàng JPMorgan đóng vai trò tư vấn tài chính cho FIFA.
Vì sao FIFA cần nguồn vốn tư nhân?
Lãnh đạo FIFA cho rằng việc thành lập FFE và huy động vốn tư nhân sẽ tạo thêm nguồn tài chính để đầu tư cho sự phát triển của bóng đá trên toàn thế giới. Cụ thể, 211 liên đoàn thành viên đều sẽ nhận 20 triệu USD trong giai đoạn 2027-2030, bất kể họ ủng hộ hay phản đối kế hoạch.
Những liên đoàn chọn tham gia chương trình còn có thể nhận thêm một khoản hỗ trợ một lần lên tới 20 triệu USD. Nếu đề xuất được thông qua, mỗi liên đoàn thành viên đủ điều kiện nhận 20 triệu USD từ Chương trình FIFA Fast Forward mới, cộng với 20 triệu USD từ Chương trình FIFA Forward hiện hành trong bốn năm tới, nâng tổng mức hỗ trợ lên 40 triệu USD. Ngược lại, nếu thương vụ bán cổ phần không được thông qua, các liên đoàn chỉ nhận 10 triệu USD từ Chương trình FIFA Forward đến năm 2030.
FIFA cho biết kế hoạch này có thể nâng tổng nguồn kinh phí dành cho phát triển bóng đá lên hơn 10 tỷ USD trong vòng bốn năm. FIFA cũng nhấn mạnh: “Không ai đang bán bóng đá cả”.
Tuy nhiên, giới phản đối đặt câu hỏi: Vì sao FIFA cần huy động vốn từ bên ngoài khi tổ chức này đang sở hữu nguồn dự trữ tiền mặt trị giá hàng tỷ USD và hoàn toàn không có nợ?
Ai đứng sau phản đối?
Phản ứng mạnh nhất đến từ UEFA và toàn bộ 55 liên đoàn thành viên châu Âu. Họ bác bỏ đề xuất và tuyên bố sẽ tẩy chay các giải đấu của FIFA nếu kế hoạch không bị hủy bỏ.
- Liên đoàn Bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) cùng 41 liên đoàn thành viên phản đối do lo ngại về tính minh bạch, cơ chế quản trị và việc thiếu tham vấn đầy đủ.
- Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), đại diện cho 47 liên đoàn thành viên, cũng gia nhập nhóm phản đối cùng UEFA và CONCACAF, dù chưa đưa ra lời đe dọa tẩy chay.
- Như vậy, ba liên đoàn khu vực này đại diện cho tổng cộng 143 trong số 211 liên đoàn thành viên của FIFA.
Trong khi đó, Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF) chưa bác bỏ kế hoạch mà cho biết sẽ đánh giá đề xuất tại cuộc họp Ban Chấp hành vào tuần tới. Liên đoàn Bóng đá châu Đại Dương (OFC) cũng sẽ đưa vấn đề ra thảo luận trong tháng 8. Liên đoàn Bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL) hiện chưa công bố lập trường chính thức, song nhiều nguồn tin cho biết Chủ tịch Alejandro Dominguez ủng hộ sáng kiến của ông Infantino.
Ngoài các liên đoàn khu vực, Hiệp hội Các giải Vô địch Quốc gia Thế giới (WLA) và European Leagues, đại diện cho nhiều giải vô địch quốc gia hàng đầu, cũng bác bỏ đề xuất. Họ cho rằng tương lai của bóng đá không nên được quyết định nếu thiếu quá trình tham vấn đầy đủ với các bên liên quan.
Diễn biến tiếp theo và nguy cơ tẩy chay
Cuộc tranh cãi được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những tuần tới. Ngày 31/7, Carlos Cordeiro, cố vấn cấp cao của Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, đã từ chức ngay lập tức. Ông gọi đề xuất này là “một thỏa thuận tồi” và cảnh báo FIFA đang “đem tương lai của bóng đá ra thế chấp mà không có bất kỳ lý do thuyết phục nào”.
211 liên đoàn thành viên có thời hạn đến ngày 19/9 để xem xét đề xuất. FFE chỉ có thể được thành lập nếu nhận được sự ủng hộ của đa số, tức ít nhất 106 phiếu thuận, đồng thời phải được Hội đồng FIFA phê duyệt. Kết quả cuối cùng có thể là thông qua, sửa đổi hoặc bác bỏ.
Nếu không nhận được đủ số phiếu ủng hộ, FIFA cho biết cơ cấu thương mại hiện tại của tổ chức sẽ không thay đổi. Trong khi đó, UEFA tuyên bố lời đe dọa tẩy chay các giải đấu của FIFA vẫn được duy trì cho đến khi đề xuất bị rút lại.
Nếu UEFA thực hiện lời đe dọa này, các giải đấu của FIFA trong tương lai có thể rơi vào tình trạng bất ổn chưa từng có. Châu Âu hiện giữ vai trò trung tâm cả về chuyên môn, thương mại lẫn sức hút truyền thông của bóng đá quốc tế, nên việc thiếu vắng các đội tuyển châu Âu sẽ là đòn giáng nặng nề vào hệ thống thi đấu của FIFA.
