Cái chết của cựu sao và hồi chuông cảnh tỉnh về đánh đầu
Hai câu chuyện tưởng chừng không liên quan trong bóng đá vài tuần qua lại có mối liên hệ mật thiết, làm sáng tỏ một vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe. Thứ nhất là việc Arsenal gặp khó khăn trong việc ghi bàn từ bóng sống khi thua Manchester United. Thứ hai là kết luận điều tra về cái chết của cựu hậu vệ đội tuyển Scotland và Manchester United, Gordon McQueen, qua đời năm 2023 ở tuổi 70.
Báo cáo điều tra và những kết luận gây sốc
Theo báo cáo của điều tra viên cấp cao Jonathan Heath, những cú đánh đầu trong sự nghiệp đã tác động xấu đến sức khỏe và góp phần dẫn đến cái chết của Gordon McQueen. "Tôi kết luận rằng ông McQueen đã phải chịu những chấn thương đầu lặp đi lặp lại trong suốt sự nghiệp của mình," báo cáo nêu rõ. "Tôi tin chắc rằng, dựa trên xác suất, việc liên tục thực hiện các cú đánh đầu trong bóng đá đã góp phần gây ra chứng bệnh thoái hóa não mạn tính do chấn thương (CTE) của ông ấy."
Sự kết hợp giữa CTE và chứng mất trí nhớ do mạch máu bị tổn thương đã dẫn đến viêm phổi, nguyên nhân tử vong cuối cùng. McQueen, một trung vệ xuất sắc, được ghi nhận là "nổi tiếng với kỹ năng đánh đầu" – một kỹ năng quan trọng ở vị trí trung tâm hàng phòng ngự.
Nghiên cứu khoa học và thực trạng đáng báo động
Giáo sư Willie Stewart từng yêu cầu các nhà làm luật xem xét liệu đánh đầu có thực sự cần thiết trong trận đấu hay không. Nghiên cứu của ông chỉ ra rằng thủ môn – những người hiếm khi đánh đầu – có tỷ lệ mắc CTE thấp hơn các vị trí khác. Tỷ lệ này đặc biệt cao ở các hậu vệ, những người thường xuyên thực hiện nhiều pha đánh đầu, cả trong phòng ngự và các tình huống cố định.
Điều này dẫn chúng ta trở lại câu chuyện đầu tiên: Arsenal và nhiều đội bóng tại Premier League đang quá phụ thuộc vào các tình huống bóng chết. Arsenal đang dẫn đầu giải đấu, nhưng thật bất thường khi đội bóng mạnh nhất nước Anh lại phụ thuộc nhiều vào các tình huống cố định. Bàn thắng từ bóng chết không phải lúc nào cũng đến từ đánh đầu, nhưng với Arsenal, những quả tạt mạnh vào vòng cấm thường nhắm đến trung vệ Gabriel để đánh đầu.
Xu hướng tập luyện và thay đổi lối chơi
Các tình huống cố định ngày càng trở nên quan trọng. Huấn luyện viên Oliver Glasner của Crystal Palace thừa nhận các buổi tập của đội hầu như chỉ tập trung vào bóng chết. Palace thắng 2-0 trước Brentford với hai bàn thắng từ đá phạt xa và ném biên xa. Nếu xét về chất lượng chuyên môn, đó là một trận đấu tồi tệ.
Hướng dẫn chính thức của Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) khuyến nghị cầu thủ chỉ được thực hiện tối đa 10 pha đánh đầu có tác động lớn mỗi tuần trong tập luyện. Tuy nhiên, nếu các đội tập trung hoàn toàn vào bóng chết, nhiều cầu thủ có thể vượt quá giới hạn này.
Thống kê cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong lối chơi:
- Số lần đánh đầu phá bóng tại Premier League hiện nay nhiều hơn khoảng 50% so với hai năm trước.
- Tại League Two (giải hạng tư Anh), con số này tăng gần 100%.
Các giải đấu hạng dưới không còn theo đuổi lối chơi truyền thống với những đường chuyền dài, mà đang đi theo xu hướng của Premier League.
Quả bóng thay đổi và nguy cơ gia tăng
Sự nghiệp của McQueen kết thúc vào giữa những năm 1980, khi quả bóng thường bị ngấm nước và nặng hơn trong thời tiết ẩm ướt. Theo con gái ông, Hayley, một phóng viên của Sky Sports, quả bóng hiện đại bay với vận tốc nhanh hơn, có thể gây ra những rủi ro sức khỏe lớn hơn khi đánh đầu.
Một đề xuất để hạn chế tác động là chỉ cho phép đánh đầu trong khu vực phạt đền. FA đã nhận thức rõ rủi ro này, thể hiện qua việc cấm đánh đầu ở bóng đá trẻ và công bố nghiên cứu kỹ lưỡng về nguy hiểm của đánh đầu vào năm 2021.
Câu chuyện về Gordon McQueen không chỉ là một bi kịch cá nhân, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành bóng đá về những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn từ những cú đánh đầu – một phần tưởng chừng vô hại của trò chơi.
