Theo cựu HLV đội nữ SC Braga Miguel Santos, tuyển Anh tự đẩy mình vào thế bị động khi chuyển sang phòng ngự quá sớm, qua đó trao cơ hội để Argentina ngược dòng thắng 2-1 ở bán kết World Cup 2026.
Sau trận bán kết tại Atlanta (Mỹ) rạng sáng 16/7, phần lớn sự chú ý hướng về bản lĩnh của Argentina, màn trình diễn của Lionel Messi và những điều chỉnh quyết đoán từ Lionel Scaloni. Tuy nhiên, trong cuộc trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Miguel Santos cho rằng nguyên nhân lớn nhất dẫn đến thất bại của tuyển Anh lại nằm ở chính cách họ xử lý lợi thế dẫn bàn.
Theo nhà cầm quân người Bồ Đào Nha, tuyển Anh có trong tay cơ hội rất lớn để góp mặt ở chung kết. Họ dẫn 1-0, kiểm soát được nhiều thời điểm quan trọng và buộc Argentina phải theo đuổi trận đấu. Thế nhưng, thay vì tiếp tục duy trì áp lực, giữ bóng và khiến đối thủ phải chạy, đội bóng của Thomas Tuchel lại chọn cách lùi sâu khi trận đấu vẫn còn hơn 20 phút. Quyết định ấy khiến thế trận đổi chiều. Argentina được đẩy lên, còn tuyển Anh từ vị thế chủ động trở thành đội chỉ còn tập trung chống đỡ.
Sai lầm bắt đầu từ phút 73
Miguel Santos cho rằng bước ngoặt lớn nhất xuất hiện khi Tuchel chuyển hệ thống từ 4-3-3 sang 5-4-1 ở khoảng phút 73. Với ông, đó là một điều chỉnh quá sớm trong bối cảnh tuyển Anh vẫn còn đủ khả năng giữ bóng và gây sức ép lên đối thủ.
"Tôi đã rất lâu không thấy một đội đang dẫn 1-0 lại chuyển sang phòng ngự sâu từ phút 73. Nếu sự thay đổi ấy diễn ra ở phút 85, khi chỉ còn vài phút cộng thời gian bù giờ, người ta có thể hiểu được. Nhưng làm điều đó khi trận đấu còn hơn 20 phút là quá sớm", ông nhận xét.
Vấn đề không chỉ nằm ở sơ đồ. Theo Miguel Santos, sự thay đổi ấy còn phát đi một thông điệp rất rõ ràng tới cả hai đội: Anh không còn muốn tấn công và chỉ chờ bảo vệ tỷ số. Khi một đội bóng chủ động rút toàn bộ đội hình về phần sân nhà, đối thủ sẽ hiểu rằng họ có thể mạo hiểm hơn. Với Argentina, đó chính là tín hiệu để Scaloni đẩy cao đội hình, tung thêm cầu thủ tấn công và gia tăng sức ép liên tục.
"Tuyển Anh nói với chính mình rằng họ sẽ chỉ phòng ngự. Đồng thời, họ cũng nói với Argentina rằng cứ tiếp tục dồn lên, bởi chúng tôi không còn muốn tranh chấp quyền kiểm soát nữa", Miguel Santos phân tích.
Theo ông, cách hợp lý hơn là làm mới hàng tiền vệ, giữ cường độ pressing và tìm cách đưa bóng ra khỏi khu vực nguy hiểm. Nếu làm được điều đó, Anh có thể buộc Argentina phải chạy theo bóng, qua đó làm giảm đáng kể sức ép trong những phút cuối.
HLV Thomas Tuchel của tuyển Anh có những điều chỉnh không hợp lý cuối trận. Thay vào đó, đội bóng của Tuchel để trận đấu diễn ra hoàn toàn theo ý Argentina. Họ không còn khả năng giữ bóng đủ lâu, cũng không tạo được những đợt lên bóng để đẩy hàng thủ đối phương lùi lại.
Miguel Santos cho rằng đây là điểm mấu chốt khiến Anh tự đánh mất lợi thế. Trong một trận bán kết World Cup, trước đối thủ có nhiều cầu thủ đủ khả năng thay đổi cục diện chỉ bằng một khoảnh khắc, việc chủ động từ bỏ quyền kiểm soát quá sớm luôn chứa đựng rủi ro rất lớn.
"Bạn không thể chỉ phòng ngự, phòng ngự và tiếp tục phòng ngự trước một đội như Argentina khi trận đấu còn dài. Nếu Anh tiếp tục giữ bóng, kiểm soát nhịp độ và buộc đối thủ phải đuổi theo, tình thế có thể đã khác", nhà cầm quân từng là đồng nghiệp của Ruben Amorim, cựu HLV MU, nói.
Scaloni đọc trận đấu tốt hơn
Ở chiều ngược lại, Lionel Scaloni đưa ra những điều chỉnh hoàn toàn trái ngược. Khi nhận thấy tuyển Anh lùi sâu, HLV Argentina tăng số lượng cầu thủ tấn công nhưng vẫn giữ được sự cân bằng cần thiết trong cấu trúc đội hình.
Theo Miguel Santos, đây là khác biệt lớn nhất giữa hai băng ghế huấn luyện. Tuchel phản ứng bằng sự thận trọng, còn Scaloni nhìn thấy cơ hội để tấn công mạnh hơn.
"Scaloni đọc trận đấu rất tốt. Ông ấy hiểu tuyển Anh đang làm gì và lập tức tận dụng điều đó. Nếu Anh không kéo toàn bộ đội hình xuống thấp, chưa chắc Argentina đã dám đẩy cao đến vậy", vị chuyên gia người Bồ Đào Nha nhận xét.
Argentina sau đó liên tục đưa bóng vào vùng cấm, gia tăng số người ở những khu vực nguy hiểm và buộc hàng thủ Anh phải chống đỡ trong thời gian dài. Hai bàn thắng xuất hiện trong khoảng 10-15 phút cuối là hệ quả của sức ép ấy. Việc rút Anthony Gordon, tác giả bàn mở tỷ số, trở thành bước ngoặt với tuyển Anh.
Miguel Santos cũng nhấn mạnh Anh còn phần nào may mắn khi Argentina hai lần đưa bóng trúng cột dọc. Điều đó cho thấy thế trận trong giai đoạn cuối không chỉ nghiêng về Argentina, mà gần như hoàn toàn nằm trong tay đội bóng Nam Mỹ.
Theo ông, thất bại của Anh không thể chỉ được giải thích bằng một khoảnh khắc mất tập trung hay sai lầm cá nhân. Đó là hệ quả của cả một lựa chọn chiến thuật khiến đội bóng mất thế chủ động.
"Anh có một cơ hội rất lớn để vào chung kết. Họ dẫn bàn và hoàn toàn có thể kiểm soát trận đấu tốt hơn. Nhưng thay vì giữ bóng, họ chọn lùi sâu và chờ đợi. Chính lựa chọn ấy đã mở cửa cho Argentina trở lại", Miguel Santos đánh giá.
Niềm tin tạo nên màn ngược dòng
Bên cạnh chiến thuật, điều khiến Miguel Santos ấn tượng nhất ở Argentina là niềm tin vào khả năng lật ngược thế cờ. Ngay cả khi bị dẫn 0-1, các cầu thủ Argentina vẫn duy trì cường độ tấn công và không có dấu hiệu chấp nhận thất bại. Sau bàn gỡ hòa, họ cũng không kéo đội hình xuống để đưa trận đấu vào hiệp phụ, mà tiếp tục hướng về phía trước để tìm bàn thắng quyết định ngay trong 90 phút.
"Điều ấn tượng nhất là tinh thần của Argentina. Họ luôn tin rằng mình có thể thắng trận đấu này. Sau khi gỡ hòa, họ vẫn tiếp tục tấn công, bởi toàn đội tin rằng bàn thứ hai sẽ đến", ông nói.
Chiến lược gia người Bồ Đào Nha cũng dành lời khen cho Lionel Messi, người tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong cách Argentina tổ chức tấn công. Dù không còn là Messi của thời kỳ đỉnh cao tại Barcelona, siêu sao 39 tuổi vẫn tạo ảnh hưởng lớn bằng khả năng đọc khoảng trống, xử lý nhanh và thực hiện những đường chuyền có độ chính xác cao.
"Messi không còn là cầu thủ có thể vượt qua ba hay bốn người rồi tiếp tục đi bóng như trước. Nhưng cậu ấy vẫn suy nghĩ nhanh hơn tất cả, luôn biết khoảng trống nằm ở đâu trước khi nhận bóng và vẫn tạo ra những pha phối hợp rất chất lượng", Miguel Santos nhận xét.
Dẫu vậy, ông cho rằng chiến thắng này thuộc về cả tập thể Argentina. Từ các cầu thủ tấn công, hàng tiền vệ cho tới những người vào sân thay người, tất cả đều duy trì năng lượng và niềm tin cho đến phút cuối. Argentina vì thế xứng đáng vào chung kết. Họ đọc trận đấu tốt hơn, phản ứng hợp lý hơn và tận dụng triệt để sai lầm của đối thủ.
