Cape Verde viết câu chuyện cổ tích tại World Cup 2026
Lần đầu tiên góp mặt ở World Cup, Cape Verde không được kỳ vọng sẽ đi xa. Quốc gia chỉ khoảng nửa triệu dân bị đánh giá là một trong những đội yếu nhất giải, với cơ hội vượt qua vòng bảng gần như bằng không. Thế nhưng, sau ba trận bất bại trước Tây Ban Nha, Uruguay và Saudi Arabia, đại diện châu Phi đã viết nên câu chuyện cổ tích của riêng mình, giành vé vào vòng knock-out gặp đương kim vô địch Argentina.
Trớ trêu thay, chính sự chênh lệch ấy lại trở thành lợi thế lớn nhất của Cape Verde. Không bị ám ảnh bởi những con số dự đoán, không e ngại danh tiếng của Messi hay Argentina, họ bước vào trận đấu với tâm thế của một đội bóng không có gì để mất. Và sức mạnh tâm lý này có thể là vũ khí nguy hiểm nhất của đội bóng bị đánh giá thấp nhất vòng loại này.
Tâm lý đội cửa dưới: 1% cơ hội không phải là rào cản
Trước giải đấu, nhiều mô hình dự đoán chỉ trao cho họ khoảng 1% cơ hội tiến sâu. Sau vòng bảng, con số ấy tăng lên khoảng 4%, nhưng với ban huấn luyện Cape Verde, những tỷ lệ đó chưa bao giờ là điều quyết định. "Thống kê chỉ là lý thuyết. Bóng đá, như lịch sử đã nhiều lần chứng minh, điều thực sự quan trọng là những gì diễn ra bên trong bốn đường biên", trợ lý HLV Humberto Bettencourt nói trước trận đấu. Theo ông, việc bị đánh giá thấp không khiến Cape Verde thu mình lại, mà ngược lại, giúp cả đội tập trung hơn vào những gì họ có thể kiểm soát: "Trước đây họ cho chúng tôi 1% cơ hội, bây giờ là 4%. Với chúng tôi, những con số ấy đều không quan trọng. Chúng tôi tập trung vào tham vọng, kỳ vọng và những giá trị đã tạo nên tập thể này".
Quan điểm ấy cũng trùng khớp với nhiều nghiên cứu trong tâm lý học thể thao. Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Tâm lý học Xã hội Ứng dụng cho thấy khi không phải gánh kỳ vọng từ bên ngoài, các đội cửa dưới thường gia tăng động lực nội tại, gắn kết hơn và tập trung nhiều hơn vào nỗ lực của chính mình thay vì bị ám ảnh bởi kết quả. Nghiên cứu Motivating Underdogs and Favorites (2017) cũng chỉ ra sự khác biệt đáng chú ý: nếu các đội cửa trên thường nghĩ nhiều đến hậu quả của thất bại, thì các đội cửa dưới lại dành nhiều sự chú ý hơn cho phần thưởng của chiến thắng. Đó cũng là lý do Cape Verde bước vào vòng knock-out với tâm thế khác hẳn nhiều đối thủ. Khi áp lực chiến thắng gần như không tồn tại, nỗi sợ cũng dần mất đi. Ngay cả Tổng thống Jose Maria Neves cũng lạc quan rằng đội tuyển của mình có thể tạo nên địa chấn. "Tôi nghĩ Cape Verde sẽ thắng 1-0. Chúng tôi bước vào trận đấu để giành chiến thắng", ông nói với BBC.
Đặt niềm tin vào tập thể, không sợ Messi
Nếu ở nhiều đội bóng khác, Lionel Messi là cái tên khiến cả hệ thống chiến thuật phải xoay quanh, với Cape Verde, điều nguy hiểm nhất lại không phải Messi, mà là nỗi sợ dành cho anh. "Thành thật mà nói, không ai bị áp lực cả. Nếu chỉ nghĩ: 'Ôi, đó là Messi', bạn sẽ tự đánh mất chính mình", hậu vệ Sid Lopes Cabral chia sẻ với The Guardian. Đó không phải lời thách thức, càng không phải sự tự tin mù quáng. Cape Verde hiểu rõ họ sắp đối đầu với nhà đương kim vô địch thế giới và cầu thủ xuất sắc nhất hành tinh. Nhưng họ cũng hiểu một điều khác: nếu để tên tuổi của Messi chiếm trọn tâm trí, trận đấu có thể đã thua ngay trước khi bóng lăn.
Bởi vậy, HLV Bubista không xây dựng một kế hoạch chỉ để phong tỏa Messi. Thay vào đó, ông yêu cầu các học trò tập trung vào cách đối đầu với cả tập thể Argentina. "Chúng tôi chỉ tập trung vào kế hoạch và chiến thuật. HLV luôn nhắc rằng chúng tôi là một gia đình. Đây là cuộc chiến của 11 người chứ không phải một cá nhân", Lopes Cabral nói. Điều Cape Verde đặt niềm tin không phải vào một ngôi sao có thể tạo khác biệt, mà vào sức mạnh của cả tập thể. Trong tâm lý học thể thao, trạng thái này được gọi là collective efficacy (niềm tin vào năng lực tập thể), khái niệm do nhà tâm lý học Albert Bandura đề xuất. Theo lý thuyết này, khi các thành viên cùng tin rằng tập thể đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ, họ sẽ phối hợp hiệu quả hơn, kiên trì hơn trước áp lực và có xu hướng đạt thành tích vượt xa kỳ vọng.
Argentina không hề xem nhẹ đối thủ
Chính sự tự tin ấy cũng là lý do Argentina không hề xem nhẹ đối thủ bị đánh giá thấp nhất vòng knock-out. Trung vệ Lisandro Martínez thừa nhận Cape Verde là một trong những đội bóng khó chịu nhất mà Argentina phải đối mặt kể từ đầu giải. "Đó sẽ là một trận đấu rất khó khăn. Họ thi đấu với cường độ cao, sở hữu những cầu thủ tốc độ và phòng ngự theo khối rất tốt", anh nói. HLV Lionel Scaloni khẳng định Argentina sẽ không hề xem nhẹ Cape Verde ở vòng 1/16 World Cup 2026, bất chấp việc nhà đương kim vô địch vừa trải qua vòng bảng gần như hoàn hảo. Theo ông, đội bóng châu Phi không có mặt ở vòng knock-out nhờ may mắn mà hoàn toàn xứng đáng với những gì đã thể hiện. Ông tiết lộ ban huấn luyện đã theo dõi Cape Verde từ trước khi biết hai đội sẽ gặp nhau ở vòng knock-out. "Họ là một đội bóng chất lượng. Chúng tôi đã phân tích họ từ trước vì đây là một trong những đối thủ tiềm năng. Thành thật mà nói, chúng tôi không hề bất ngờ khi họ giành quyền đi tiếp. Họ không có mặt ở đây một cách ngẫu nhiên. Chúng tôi phải dành cho họ sự tôn trọng tuyệt đối", vị chiến lược gia nói.
Trước trận cầu với Cape Verde, Argentina không chỉ chuẩn bị để đối phó với một hệ thống chiến thuật kỷ luật hay những cầu thủ giàu tốc độ. Điều khiến họ phải thận trọng hơn cả là một đối thủ bước vào trận đấu mà gần như không mang theo bất kỳ nỗi sợ nào.
