Tuyển Đức lần thứ ba liên tiếp rời World Cup trong nỗi thất vọng. “Cỗ xe tăng” - biệt danh giới truyền thông quốc tế gán cho tuyển Đức - phản ánh những phẩm chất truyền thống của bóng đá Đức: sức mạnh thể lực, kỷ luật chiến thuật, tính hiệu quả và tinh thần thép. Nhưng giờ đây, tất cả chỉ còn là hoài niệm.
Lần đầu tiên gục ngã trên chấm luân lưu
Lần đầu tiên trong lịch sử tham dự World Cup, tuyển Đức gục ngã trên chấm luân lưu. Lần thứ ba liên tiếp kể từ năm 2018, "Die Mannschaft" cúi đầu giã từ đấu trường bóng đá lớn nhất thế giới trong sự tủi hổ. Nhưng trận thua Paraguay không phải là cú sốc nhất thời, mà là chương đen tối nhất trong cuộc suy thoái kéo dài hơn một thập kỷ, kể từ chiến thắng tại Brazil năm 2014.
Gốc rễ của sự sụp đổ
Tháng 7/2014, bóng đá Đức trở lại đỉnh cao tại Rio de Janeiro, Brazil, khi Mario Götze tung cú vô lê cháy lưới Argentina. Đội bóng của HLV Joachim Löw ngày đó là một tập thể hoàn hảo: bản lĩnh thép, tư duy chiến thuật sắc bén và chất lượng kỹ thuật cá nhân xuất sắc. Nhưng cũng từ khoảnh khắc vinh quang đó, mầm mống của sự sụp đổ xuất hiện.
Đội trưởng Philipp Lahm quyết định giã từ đội tuyển. Những công thần khác như Bastian Schweinsteiger, Mats Hummels, Jerome Boateng, Sami Khedira… bắt đầu bước vào giai đoạn thoái trào. Sự tuột dốc diễn ra âm thầm nhưng rõ rệt. HLV Löw không quyết liệt thực hiện kế hoạch chuyển giao thế hệ, và ông mang đến World Cup 2018 quá nhiều ngôi sao đã bước vào tuổi xế chiều, no đủ vinh quang nhưng thiếu hụt khát vọng.
Vỏ bọc che đậy sự bế tắc
Trên đất Nga, tuyển Đức sắc bén ngày nào trở nên đơn điệu, nhạt nhòa. Họ cầm nhiều bóng, liên tục chuyền qua lại, nhưng tốc độ triển khai tấn công quá chậm chạp. Họ hoàn toàn thiếu khả năng xuyên phá và tạo ra những cơ hội rõ rệt trước khung thành đối phương.
Tỷ lệ kiểm soát bóng cao 60-70% chỉ là “vỏ bọc” che đậy sự bế tắc. Từ vị thế “ông kẹ”, Đức trở thành “mồi ngon” của các đội bóng đẳng cấp thấp hơn. Đối thủ chỉ cần phòng ngự boong-ke và phản công nhanh từ những pha mất bóng của người Đức. Nhà vô địch bị loại ngay từ vòng bảng sau những thất bại tủi hổ trước Mexico và Hàn Quốc.
Nagelsmann chưa thể kéo Đức ra khỏi vòng luẩn quẩn của lối chơi kiểm soát bóng thiếu sát thương. Liên đoàn Bóng đá Đức (DFB) phản ứng chậm chạp và nhu nhược, còn HLV Löw tiếp tục nắm quyền. Nhưng phép màu đã hết. Ông loay hoay với những cải tổ nửa vời, và Đức gây thất vọng tại Euro 2020. Hansi Flick tưởng sẽ đóng vai trò “cứu tinh” sau cú ăn ba huyền thoại với Bayern Munich, nhưng chiến dịch World Cup 2022 lại là một cú sốc. Lần thứ hai liên tiếp, Đức bị loại ở vòng bảng. Điểm chung của những thất bại này là lối chơi “kiểm soát bóng luẩn quẩn”.
Tự giết mình vì tiki-taka
Năm 2023, Schweinsteiger gây xôn xao dư luận khi khẳng định bóng đá Đức tự giết chính mình vì rập khuôn triết lý tiki-taka của Pep Guardiola vào đội tuyển quốc gia. Quá chú trọng vào kiểm soát bóng, các CLB tại Bundesliga và “Cỗ xe tăng” dần đánh mất sức mạnh cơ bắp, chiến thuật chặt chẽ, những pha phản công thần tốc và khả năng không chiến hiệu quả.
Sự dập khuôn còn ảnh hưởng đến toàn bộ công tác đào tạo của bóng đá Đức. Các học viện liên tục xuất xưởng những “số 10” có kỹ thuật tốt, nhưng bóng đá Đức lại quá thiếu mẫu tiền đạo mạnh mẽ và sắc bén. Họ thiếu cả những tiền vệ đánh chặn giàu thể lực hay những hậu vệ cánh có khả năng lên công về thủ không biết mệt. Sự ưu tiên dành cho “kỹ thuật” dần giết chết những đặc sản của bóng đá Đức.
Các cầu thủ Đức cầm nhiều bóng, chuyền nhiều, nhưng rốt cuộc tự đẩy mình vào bẫy: kiểm soát bóng thiếu mục đích, không có khả năng xuyên phá, bất lực trước các hàng thủ được tổ chức chặt chẽ. Thất bại trước Paraguay đặt bóng đá Đức trước yêu cầu cải tổ tận gốc. Tại World Cup 2022, Hansi Flick bị “ám ảnh” với việc triển khai “số 9 ảo” Kai Havertz để tăng khả năng giữ bóng và phối hợp, đến mức bỏ quên một tiền đạo thực thụ là Niclas Füllkrug ngay cả khi Đức cần ghi bàn. Hậu quả là bao nhiêu kỳ vọng đều đổ sông đổ bể.
Chẳng còn khiến ai phải sợ hãi
Đến Euro 2024, tưởng như bóng đá Đức tìm lại được con đường chiến thắng khi chơi khá hay nhờ sự trở lại của Toni Kroos và phong độ cao của hai ngôi sao trẻ Jamal Musiala và Florian Wirtz. Họ chỉ thua thiếu may mắn trước Tây Ban Nha. Nhưng rồi HLV Julian Nagelsmann lại rơi vào cái bẫy tiki-taka “nửa mùa”: tin dùng Havertz trong vai trò “số 9 ảo”, loại bỏ những cầu thủ tấn công cánh có sức mạnh và tốc độ, áp dụng chiến thuật tập trung quân số dày đặc ở khu vực trung lộ.
Không có gì ngạc nhiên khi tuyển Đức ở World Cup 2026 đạt tỷ lệ cầm bóng rất cao nhưng số cơ hội ngon ăn tạo ra chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đối diện với bất kỳ đội bóng nào chơi phòng thủ chặt chẽ và giàu sức mạnh thể lực, Đức loay hoay như gà mắc tóc, rồi dễ dàng thủng lưới từ một pha phản công nhanh.
Sau thất bại trước Paraguay, Nagelsmann thừa nhận: “Đức không còn thuộc nhóm những đội bóng hàng đầu thế giới”. Đội trưởng Joshua Kimmich cũng đưa ra kết luận tương tự. Cuối cùng, các đại diện bóng đá Đức cũng chính thức thừa nhận thực tế phũ phàng. Nói đúng hơn, giờ "Die Mannschaft" chỉ còn thuộc nhóm “hạng hai” ở châu Âu, chẳng còn khiến bất kỳ đối thủ nào phải sợ hãi hay dè chừng.
Lịch sử từng chứng kiến người Đức vươn mình sau giai đoạn đen tối 1998-2004. Có lẽ thất bại tại World Cup 2026 là cái tát cần thiết để toàn bộ hệ thống bóng đá Đức “tỉnh” lại, quyết liệt cải tổ để tìm lại bản lĩnh xưa: sức mạnh, tốc độ và tinh thần thép. Vấn đề là DFB sẽ hành động như thế nào. Có lẽ, việc đầu tiên và cần thiết nhất là sa thải Nagelsmann và mời một HLV “phản Guardiola” như Jurgen Klopp lên nắm quyền.
Từ cú sốc bị loại ở tứ kết World Cup 1998, họ mất 16 năm để trở lại đỉnh vinh quang. Giờ bóng đá Đức cần bao nhiêu thời gian để thoát khỏi đường hầm tăm tối này? Ở thời điểm hiện tại, có lẽ những bộ não thông thái nhất của bóng đá Đức cũng khó có thể đưa ra câu trả lời.
