Argentina vừa trải qua thất bại trước Tây Ban Nha ở chung kết World Cup 2026, nhưng nỗi lo lớn hơn đang hiện hữu: ngày Lionel Messi rời đội tuyển. Ở tuổi 39, Messi chưa đưa ra quyết định về tương lai, nhưng màn trình diễn tại Bắc Mỹ cho thấy anh vẫn đủ sức tạo khác biệt ở đẳng cấp cao nhất. Dù vậy, thời gian của số 10 trong màu áo Argentina chắc chắn không còn dài.
Argentina phụ thuộc lớn vào Messi
Trận chung kết với Tây Ban Nha cho thấy mức độ phụ thuộc của Argentina vào Messi vẫn rất lớn. Khi anh bị cô lập và không thể tạo ra khoảnh khắc đột biến, cả hệ thống tấn công gần như mất phương hướng. Lịch sử thể thao từng chứng kiến nhiều đội bóng phải bước tiếp sau khi biểu tượng lớn nhất ra đi. Có tập thể mất hàng chục năm để trở lại đỉnh cao, nhưng cũng có những đội tìm thấy một chu kỳ thành công mới nhờ kịp thời thay đổi cấu trúc và phân chia lại trách nhiệm.
Argentina từng trải qua cảm giác mất Messi vào năm 2016, khi anh tuyên bố chia tay đội tuyển sau Copa America. Tuy nhiên, quyết định đó chỉ kéo dài hai tháng và được rút lại trước khi vòng loại World Cup trở lại. Lần này, nếu Messi dừng bước, cuộc chia tay nhiều khả năng sẽ là vĩnh viễn. Argentina vì thế không thể chờ đến khi anh rời đi mới bắt đầu tìm cách xây dựng một đội bóng mới.
Bài học từ lịch sử: Maradona và những huyền thoại khác
Những tập thể mắc kẹt trong cái bóng huyền thoại Argentina từng đối diện bài toán tương tự sau thời Diego Maradona. Đội tuyển vô địch World Cup 1986 nhờ một số 10 thiên tài, rồi trở lại chung kết bốn năm sau với lối chơi quyết liệt hơn nhưng tiếp tục phụ thuộc vào thủ lĩnh của mình. Maradona không còn tạo ảnh hưởng tại World Cup 1990 lớn như Messi năm 2026, song niềm tin của Argentina vào ông vẫn gần như tuyệt đối. Sau thất bại 0-5 trước Colombia ở vòng loại World Cup 1994, người hâm mộ còn yêu cầu Maradona trở lại dù ông đã qua thời đỉnh cao.
Điều nghịch lý là Argentina từng vô địch Copa America 1991 và 1993 khi không có Maradona. Tuy nhiên, sau danh hiệu năm 1993, họ phải chờ tới Copa America 2021 mới lại bước lên bục cao nhất, đồng thời thua năm trận chung kết trong quãng thời gian ấy.
Brazil và những đội tuyển vượt qua chuyển giao
Brazil cũng trải qua một khoảng lặng dài sau kỷ nguyên Pele. Sau chức vô địch World Cup 1970, họ mất 19 năm mới lại đăng quang Copa America và phải chờ 24 năm để giành thêm một chiếc cúp thế giới. Dù vậy, khi đã vượt qua thời kỳ chuyển giao, Brazil mở ra một chu kỳ thành công kéo dài. Từ năm 1989 đến 2007, họ năm lần vô địch Copa America, hai lần đăng quang World Cup và góp mặt ở nhiều trận chung kết lớn.
Đội tuyển nữ Mỹ thích nghi tốt hơn sau khi Abby Wambach rời đi, bởi xung quanh cô có nhiều cầu thủ xuất sắc và một thế hệ kế cận đủ chất lượng. Wambach chỉ còn giữ vai trò hạn chế tại World Cup 2015, nhưng Mỹ vẫn vô địch trước khi bảo vệ danh hiệu bốn năm sau mà không cần cô.
Bài học từ thể thao Mỹ và các môn khác
Trường hợp của Chicago Bulls lại cho thấy hậu quả khi một tập thể không thoát khỏi cái bóng của biểu tượng. Sau khi Michael Jordan ra đi đầu năm 1999, đội bóng mất sáu năm mới có một mùa thắng nhiều hơn thua và chưa từng trở lại chung kết NBA. Bulls chỉ hai lần đứng đầu bảng đấu kể từ đó, đồng thời không thắng một vòng play-off nào từ năm 2015. Năng lực của giới chủ, những quyết định nhân sự sai lầm và chấn thương nghiêm trọng của Derrick Rose đều góp phần vào sự sa sút, nhưng cái bóng Jordan vẫn bao trùm CLB suốt gần ba thập kỷ.
Đội bóng bầu dục Mỹ, New England Patriots cũng chưa từng vô địch Super Bowl khi không có Tom Brady và HLV Bill Belichick. Cả sáu danh hiệu của họ đều được giành trong giai đoạn bộ đôi này cùng làm việc, trong khi Brady lập tức có chiếc cúp thứ bảy ở mùa đầu khoác áo Tampa Bay Buccaneers. Đội khúc côn cầu Edmonton Oilers phản ứng tốt hơn sau khi Wayne Gretzky chuyển sang Los Angeles Kings. Họ vô địch Stanley Cup năm 1990, chỉ hai năm sau thương vụ đình đám, nhưng phải chờ thêm 16 năm mới lại đứng đầu khu vực và chưa từng đăng quang kể từ đó.
Đội đua xe F1, Ferrari cũng sớm tìm thấy thành công sau khi Michael Schumacher rời đội năm 2006. Kimi Raikkonen vô địch thế giới năm 2007, còn Ferrari giành danh hiệu đội đua năm 2008, nhưng đội đua Italy chưa trở lại đỉnh cao ở cả hai hạng mục trong những năm sau đó.
Những đội thành công sau khi huyền thoại ra đi
Không phải tập thể nào cũng suy yếu sau khi chia tay nhân vật vĩ đại nhất. Australia vẫn duy trì sức mạnh sau khi tay cricket Don Bradman giải nghệ năm 1948, khi thắng ba loạt trận kế tiếp và chỉ thua bốn trong 22 loạt sau đó. Real Madrid cũng không sụp đổ sau khi bán Cristiano Ronaldo cho Juventus năm 2018. Sự ra đi của tiền đạo người Bồ Đào Nha mở đường cho Karim Benzema vươn lên thành thủ lĩnh hàng công, đồng thời buộc đội bóng tái thiết lực lượng. Trong những năm tiếp theo, Real Madrid giành ba chức vô địch quốc gia và hai Champions League. Họ không tìm một Ronaldo thứ hai, mà phân chia lại trách nhiệm và xây dựng hệ thống phù hợp với những nhân tố còn lại.
Đội bóng chày San Francisco Giants còn tạo ra nghịch lý rõ hơn khi không vô địch World Series trong 14 năm Barry Bonds khoác áo đội. Sau khi ông rời đi năm 2007, Giants ba lần đăng quang vào các năm 2010, 2012 và 2014. New York Yankees cũng không bị chặn đứng khi Babe Ruth ra đi năm 1934. Trong thập kỷ tiếp theo, họ tiếp tục giành hàng loạt danh hiệu và cho thấy một tổ chức mạnh có thể tồn tại lâu hơn bất kỳ cá nhân nào.
Con đường phía trước cho Argentina
Những ví dụ ấy mang đến hy vọng cho Argentina, nhưng thành công sẽ không tự xuất hiện chỉ vì Messi rời đi. Đội tuyển phải chủ động giảm dần sự phụ thuộc, trao thêm trách nhiệm cho thế hệ kế tiếp và xây dựng lối chơi không cần một cầu thủ gánh toàn bộ khâu sáng tạo. Enzo Fernandez, Alexis Mac Allister, Julian Alvarez và Lautaro Martínez đều đủ khả năng trở thành trụ cột. Tuy nhiên, không ai có thể một mình thay thế Messi, nên phần việc của số 10 phải được chia cho cả tập thể.
Argentina cũng cần chuẩn bị về tâm lý, bởi điều khó nhất không chỉ là thay đổi chiến thuật. Suốt gần hai thập kỷ, mọi trận đấu lớn của họ đều xoay quanh niềm tin rằng Messi có thể tạo ra điều phi thường, ngay cả khi đội bóng chơi không tốt. Ngày Messi chia tay sẽ khép lại kỷ nguyên thành công nhất của bóng đá Argentina hiện đại. Khoảng trống ấy không thể được lấp đầy bằng việc trao áo số 10 cho một tài năng trẻ hoặc chờ đợi một thiên tài khác xuất hiện.
Thách thức lớn nhất là bước ra khỏi cái bóng của Messi mà không phủ nhận những gì anh để lại. Argentina phải giữ lại bản lĩnh, tinh thần tập thể và văn hóa chiến thắng của thế hệ này, đồng thời chấp nhận rằng cách chiến thắng trong tương lai sẽ rất khác. Lịch sử cho thấy sự ra đi của một huyền thoại có thể mở đầu cho thời kỳ suy thoái, nhưng cũng có thể trở thành điểm khởi đầu của một chu kỳ mới. Tương lai của Argentina vì thế không phụ thuộc vào việc tìm được “Messi mới”, mà nằm ở khả năng xây dựng một đội bóng không còn cần Messi giải quyết mọi vấn đề.
