Na Uy đang trở thành tâm điểm tại World Cup 2026 khi đội tuyển bất ngờ tiến sâu vào tứ kết, đánh bại Brazil 2-1 ở vòng 16 đội. Theo FIFA, đây là lần đầu tiên Na Uy lọt vào tứ kết World Cup. Ngôi sao Erling Haaland ghi 7 bàn, bao gồm cú đúp vào lưới Brazil. Quốc gia chỉ hơn 5 triệu dân này sẽ gặp tuyển Anh ở tứ kết.
Quỹ tài sản quốc gia lớn nhất thế giới
Bên cạnh thành công bóng đá, Na Uy sở hữu quỹ tài sản quốc gia lớn nhất thế giới: Government Pension Fund Global, thường gọi là Oil Fund. Theo Norges Bank Investment Management (NBIM), quỹ đạt giá trị 21.268 tỷ kroner Na Uy vào cuối năm 2025, tương đương hơn 2.000 tỷ USD. Đây là "kho tiền" khổng lồ cho một quốc gia dân số 5 triệu người.
Nguồn gốc từ dầu mỏ và chiến lược đầu tư
Câu chuyện bắt đầu năm 1969 khi Na Uy phát hiện dầu ở Biển Bắc. Thay vì rơi vào "lời nguyền tài nguyên", Na Uy thiết lập cơ chế khóa phần lớn nguồn thu từ dầu, đầu tư ra nước ngoài. Quỹ thành lập năm 1990, khoản tiền đầu tiên chuyển vào năm 1996. Mục tiêu là tránh làm nền kinh tế nội địa quá nóng, giảm áp lực lên giá cả và tỷ giá.
Quỹ đầu tư vào hàng nghìn công ty toàn cầu, nắm khoảng 1,5% tổng cổ phiếu niêm yết thế giới. Danh mục gồm cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và hạ tầng năng lượng tái tạo. Tính đến cuối năm 2025, hơn một nửa giá trị quỹ đến từ lợi nhuận đầu tư, không còn từ dòng tiền dầu khí. NBIM cho biết lợi nhuận đầu tư tích lũy đạt 13.457 tỷ kroner.
Cơ chế chi tiêu và quản trị
Chính phủ Na Uy chỉ được sử dụng khoảng 3% lợi suất thực kỳ vọng mỗi năm từ quỹ, bảo toàn vốn gốc. Điều này ngăn chặn việc tiêu xài hoang phí. Quỹ hoạt động như bộ giảm xóc kinh tế: hỗ trợ ngân sách khi khó khăn, tích lũy khi thuận lợi. Quản trị quỹ do NBIM thực hiện dưới sự giám sát của Bộ Tài chính, tránh áp lực chính trị ngắn hạn.
Nhờ đó, Na Uy biến dầu mỏ hữu hạn thành nguồn lực tài chính lâu dài, hỗ trợ giáo dục, y tế, hạ tầng và lương hưu. Oil Fund là câu chuyện về sự kiềm chế, đầu tư và chuẩn bị cho tương lai, song hành cùng kỳ tích bóng đá tại World Cup 2026.
