Liên tiếp các vụ trẻ em bị bạo hành trong gia đình và trên không gian mạng đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về những khoảng trống trong công tác bảo vệ, phát hiện và hỗ trợ trẻ em hiện nay.
Những vụ bạo hành thương tâm
Một bé trai 2 tuổi ở xã Hòa Hiệp, TP.HCM phải nhập viện trong tình trạng đa chấn thương sau thời gian dài bị cha dượng và mẹ ruột bạo hành. Không lâu sau đó, dư luận lại xôn xao vụ bé trai 13 tuổi ở phường Dĩ An, TP.HCM bị cha dượng đánh đập liên tục trong nhiều năm.
Đáng chú ý, những vụ bạo hành trẻ em gần đây đều xảy ra ngay trong chính gia đình - nơi vốn được xem là môi trường an toàn nhất đối với trẻ. Theo thông tin tại tọa đàm “Vì an toàn trẻ em Việt Nam” do Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam bộ tổ chức ngày 15/5, chỉ trong chưa đầy 5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận ít nhất 30 vụ bạo lực liên quan trẻ em được báo chí phản ánh. Trong đó, 12 vụ liên quan bạo lực gia đình, 18 vụ liên quan bạo lực học đường và bạo lực mạng.
Bạo hành không chỉ trong gia đình
Bà Nguyễn Trần Phương Hà, đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai, nhận định các vụ bạo hành trẻ em thời gian qua có mức độ nghiêm trọng, kéo dài và mang tính chất phức tạp. Điều khiến dư luận đau lòng là người gây bạo hành lại chính là cha mẹ hoặc người trực tiếp chăm sóc, khiến các em chịu tổn thương nặng nề cả về thể chất lẫn tinh thần.
Theo bà Hà, tình trạng này là hệ quả của nhiều yếu tố tác động cùng lúc. Áp lực kinh tế, công việc, căng thẳng trong cuộc sống khiến nhiều phụ huynh dễ mất kiểm soát cảm xúc. Trong khi đó, không phải cha mẹ nào cũng được trang bị kỹ năng nuôi dạy con, dẫn đến những mâu thuẫn nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày cũng có thể trở thành nguyên nhân khiến trẻ bị tổn thương. Bà cũng cho rằng nhiều vụ việc xuất phát từ những xáo trộn trong đời sống gia đình như ly hôn, tái hôn hoặc thiếu sự quan tâm, chăm sóc đúng mức.
Ở góc nhìn tâm lý học, tiến sĩ Lê Thị Linh Trang cho rằng bạo hành trẻ em không thể chỉ được lý giải bằng áp lực kinh tế hay khó khăn cuộc sống. Cốt lõi của vấn đề nằm ở nhận thức, đạo đức và cách ứng xử của người lớn. “Chúng ta có thể đưa ra nhiều lý do để biện minh, nhưng việc cha mẹ bạo hành con cái là hành vi độc ác và vô nhân tính”, bà nói. Bà nhấn mạnh cần có thêm các nghiên cứu về giáo dục đạo đức, sức khỏe tinh thần và hành vi con người để tìm ra nguyên nhân sâu xa.
Nguy cơ trên không gian mạng
Ngoài môi trường gia đình, nhiều chuyên gia cảnh báo trẻ em hiện phải đối mặt với các nguy cơ trên không gian mạng. Theo Thượng tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và PCTP sử dụng công nghệ cao, nhiều trẻ tìm đến Internet để tránh áp lực từ gia đình nhưng lại trở thành nạn nhân của xâm hại hoặc bắt nạt trực tuyến. Thống kê từ năm 2021 đến hết năm 2025, lực lượng công an tiếp nhận hơn 10.000 vụ xâm hại trẻ em trên toàn quốc, trong đó có hơn 1.800 vụ sử dụng không gian mạng. Ông Sơn cũng cảnh báo việc phụ huynh chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân của con trên mạng xã hội có thể bị thu thập để phục vụ các hành vi lừa đảo hoặc tạo hình ảnh giả bằng AI.
Tiến sĩ Lê Thị Linh Trang cũng cho rằng nhiều phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ rủi ro khi đăng tải hình ảnh trẻ em lên mạng xã hội. Theo bà, không ít trẻ xảy ra mâu thuẫn với cha mẹ vì bị đăng ảnh cá nhân khi chưa đồng ý, trong khi các bình luận tiêu cực có thể gây sang chấn tâm lý kéo dài.
Không thể chỉ đợi đến khi có bi kịch
Một điểm chung được nhiều chuyên gia nhắc đến là các vụ việc thường chỉ được phát hiện khi hậu quả đã nghiêm trọng, cho thấy hệ thống bảo vệ trẻ em còn nhiều khoảng trống. Bà Nguyễn Trần Phương Hà nhìn nhận thách thức lớn nhất nằm ở cấp cơ sở, khi nhiều cán bộ địa phương còn trẻ, phải kiêm nhiệm nhiều mảng nên thiếu chuyên môn sâu về trẻ em. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội chưa chặt chẽ, khiến các dấu hiệu bất thường kéo dài nhưng không ai can thiệp kịp thời.
Luật sư Nguyễn Trung Tín cho rằng pháp luật hiện hành thiên về xử lý hậu quả sau khi bạo hành xảy ra, trong khi cơ chế phòng ngừa và can thiệp sớm còn yếu. Bạo hành thể chất được nhắc đến nhiều, song bạo hành tinh thần hay bạo lực trên không gian mạng chưa có quy định cụ thể, thiếu chế tài rõ ràng. Ông cũng chỉ ra rào cản khi trẻ em bị tổn thương thường không biết tìm ai để cầu cứu. Dù tổng đài 111 đã hoạt động nhiều năm, cách tiếp cận chưa đủ linh hoạt. Ông đề xuất cần thêm các nền tảng, ứng dụng hỗ trợ khẩn cấp để các em dễ tìm kiếm sự giúp đỡ.
Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Tăng Minh cho rằng cần đẩy mạnh giáo dục tiền hôn nhân và kỹ năng làm cha mẹ. Nhiều gia đình trẻ bước vào hành trình nuôi dạy con mà gần như không có kiến thức cơ bản về tâm lý trẻ em, kiểm soát cảm xúc hay phương pháp giáo dục tích cực. “Muốn giảm bạo hành, phải bắt đầu từ việc giúp cha mẹ hiểu cách nuôi dạy con”, ông nói.
Các chuyên gia cũng cho rằng truyền thông cần đóng vai trò mạnh mẽ hơn trong việc thay đổi nhận thức xã hội. Bạo lực với trẻ em không thể tiếp tục bị xem là “chuyện trong nhà”, càng không thể được biện minh bằng câu nói “dạy con cho nên người”. Giải pháp khác là tăng cường giáo dục kỹ năng số cho phụ huynh và trẻ em. Trong thời đại AI và mạng xã hội phát triển mạnh, việc đăng tải thông tin cá nhân của trẻ cần được xem xét cẩn trọng hơn.
Tại tọa đàm, nhiều ý kiến đề xuất xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em đa tầng, trong đó gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và cộng đồng cùng tham gia giám sát, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Khi một đứa trẻ thường xuyên có vết thương, biểu hiện sợ hãi, thu mình hoặc thay đổi tâm lý bất thường, người lớn xung quanh cần xem đó là tín hiệu cảnh báo thay vì bỏ qua.
