Mới đây, diễn viên, MC Sam đã lên tiếng cảnh báo về một số bộ sticker hình capybara được bày bán trên thị trường sau khi phát hiện bên trong xuất hiện nhiều hình ảnh mang nội dung bạo lực như cầm dao, thắt cổ hoặc tự gây tổn thương.
Bên ngoài, những bộ sticker này được thiết kế với hình ảnh capybara đáng yêu, màu sắc bắt mắt, dễ thu hút trẻ em. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ, không ít phụ huynh tỏ ra bất ngờ trước một số hình minh họa được cho là không phù hợp với lứa tuổi nhỏ.
Phụ huynh lo lắng trước những hình ảnh tiêu cực
Là phụ huynh có con nhỏ, chị Trương Khả Di, ngụ ở đường Lê Văn Lương, phường Tân Hưng, TP.HCM, cho biết bản thân cảm thấy hoang mang khi biết một số bộ sticker chứa những hình ảnh mang yếu tố bạo lực đang được bán phổ biến.
“Tôi khá lo lắng nên đã kiểm tra lại những bộ sticker từng mua cho con. Điều khiến tôi băn khoăn là trẻ nhỏ chưa đủ khả năng phân biệt đúng sai trong nhiều trường hợp. Tôi sợ con có thể hình thành những suy nghĩ tiêu cực hoặc vô thức bắt chước các hành động xuất hiện trên sticker khi gặp chuyện không như ý”, chị Di chia sẻ.
Sau sự việc, chị cho biết sẽ cẩn trọng hơn trong việc lựa chọn sản phẩm cho con, ưu tiên mua tại các nhà sách hoặc cửa hàng có nguồn gốc rõ ràng.
Trong khi đó, chị Hoàng Thanh Lam, ngụ ở đường Mới, xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai cho biết ban đầu chị nghĩ đây chỉ là những mẫu sticker hoạt hình thông thường vì thiết kế bên ngoài khá dễ thương.
“Lúc đầu tôi nghĩ đó chỉ là sticker bình thường. Đến khi biết có những hình ảnh như cầm dao hay tự làm hại bản thân thì thực sự rất sốc”, chị Lam nói.
Theo chị Lam, điều khiến chị lo ngại nhất là trẻ nhỏ có thể ghi nhớ những hình ảnh này và vô thức bắt chước trong quá trình phát triển. “Tôi sợ những hình ảnh tiêu cực đó sẽ xuất hiện trong suy nghĩ của trẻ, từ đó ảnh hưởng đến nhận thức hoặc hành vi của các con. Sau chuyện này, tôi sẽ kiểm tra kỹ hơn những đồ dùng mà con sử dụng hằng ngày”, chị chia sẻ.
Những hệ lụy không lường hết được
Từ góc độ nhà trường, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó hiệu trưởng Trường mầm non Thành Công I (xã Thành Công, tỉnh Thái Nguyên), cho rằng những hình ảnh mang yếu tố bạo lực hoặc tiêu cực không nên xuất hiện trên đồ dùng học tập của trẻ.
“Nhà trường không khuyến khích phụ huynh cho trẻ sử dụng những hình ảnh hay sticker mang xu hướng bạo lực, tiêu cực dưới bất kỳ hình thức nào. Trẻ ở lứa tuổi mầm non đang trong giai đoạn hình thành nhận thức nên rất dễ bị tác động bởi những gì các con nhìn thấy hằng ngày”, bà Hiền nói.
Theo bà Hiền, thực tế tại trường học cho thấy không ít trẻ đã tiếp xúc với những nội dung chưa phù hợp thông qua điện thoại, mạng xã hội.
“Chúng tôi gặp khá nhiều trường hợp như vậy. Khi được hỏi, nhiều bé trả lời rằng ‘con thấy trên điện thoại làm thế có sao đâu’. Điều đó khiến chúng tôi rất quan ngại bởi trẻ chưa đủ khả năng nhận thức để phân biệt đâu là hành vi đúng, đâu là hành vi không nên làm”, bà chia sẻ.
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Nuôi, giảng viên Khoa Giáo dục Mầm non, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, trẻ từ 3-6 tuổi là nhóm đặc biệt nhạy cảm với các hình ảnh trực quan. Ở giai đoạn này, trẻ tiếp nhận thế giới chủ yếu thông qua hình ảnh, màu sắc và những gì quan sát được hằng ngày. Chính vì vậy, những hình ảnh xuất hiện trên đồ dùng học tập, đồ chơi hay sticker có thể để lại ấn tượng sâu sắc trong nhận thức của trẻ.
Từ góc độ tâm lý học, thạc sĩ Võ Minh Thành, giảng viên Khoa Tâm lý học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng người lớn đôi khi có thể xem những hình ảnh như cầm dao, thắt cổ hay tự gây tổn thương trên sticker chỉ là chi tiết mang tính đùa vui hoặc kỳ quặc. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ, những hình ảnh này có thể tác động đến nhận thức, cảm xúc và hành vi.
“Trẻ em chưa có khả năng phân biệt đầy đủ giữa hình ảnh để đùa, hình ảnh mang tính cảnh báo và những hành vi nguy hiểm ngoài đời thật. Vì vậy, khi tiếp xúc thường xuyên với các hình ảnh bạo lực hoặc tự gây tổn thương, trẻ có thể bị ảnh hưởng theo nhiều cách khác nhau”, chuyên gia nhận định.
Theo thạc sĩ Thành, về mặt nhận thức, việc các hình ảnh mang tính bạo lực xuất hiện lặp đi lặp lại trên sticker, hộp bút hay đồ dùng học tập có thể khiến trẻ dần xem những hình ảnh nguy hiểm là điều bình thường. Điều đáng lo ngại không phải việc trẻ nhìn thấy một lần sẽ bắt chước ngay, mà là nguy cơ trẻ dần trở nên quen thuộc với những biểu tượng liên quan đến bạo lực hoặc tự gây hại.
Ở khía cạnh cảm xúc, thạc sĩ Thành cho rằng những hình ảnh này có thể tạo ra cảm giác sợ hãi, bất an hoặc ám ảnh đối với một số trẻ nhạy cảm. Đặc biệt, với những trẻ đang gặp khó khăn tâm lý, bị cô lập, buồn bã hoặc thiếu sự kết nối, các hình ảnh tiêu cực có thể vô tình chạm đến những cảm xúc mà trẻ chưa biết cách diễn đạt.
Chuyên gia cũng lưu ý rằng trẻ nhỏ học hỏi rất nhiều thông qua quan sát và bắt chước. Trong một số trường hợp, trẻ có thể lặp lại các hành vi xuất hiện trên hình ảnh theo tâm lý tò mò, muốn gây chú ý mà chưa nhận thức được mức độ nguy hiểm.
“Người lớn không nên xem nhẹ, mỗi món đồ trẻ sử dụng hằng ngày đều góp phần hình thành thế giới cảm xúc và nhận thức của trẻ”, thạc sĩ Thành nhấn mạnh.
Lời khuyên từ chuyên gia
Về cách xử lý, thạc sĩ Thành khuyến cáo phụ huynh không nên phản ứng bằng cách la mắng hoặc quy chụp khi phát hiện con sử dụng những sản phẩm có hình ảnh không phù hợp. Thay vào đó, cha mẹ nên bình tĩnh trò chuyện để hiểu vì sao trẻ thích món đồ đó, đồng thời giải thích bằng ngôn ngữ phù hợp với lứa tuổi về những hành vi nguy hiểm xuất hiện trên hình ảnh.
Bên cạnh việc loại bỏ những sản phẩm có nội dung bạo lực hoặc tự gây tổn thương, thạc sĩ Thành cho rằng phụ huynh cũng nên tạo điều kiện để trẻ lựa chọn các sản phẩm thay thế mang nội dung tích cực, phù hợp với độ tuổi. Trong trường hợp trẻ thường xuyên tìm kiếm, sưu tầm các hình ảnh bạo lực hoặc có những biểu hiện bất ổn về cảm xúc kéo dài, gia đình nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc các cơ sở chuyên môn.
Thạc sĩ Ngọc Nuôi cũng cho rằng sự đồng hành của gia đình vẫn là “lá chắn” quan trọng nhất giúp trẻ tiếp cận các nội dung phù hợp với lứa tuổi. Phụ huynh cần chủ động sàng lọc đồ dùng, đồ chơi và các sản phẩm giải trí trước khi cho trẻ sử dụng thay vì chỉ dựa vào vẻ ngoài bắt mắt của sản phẩm.
