Ngày 15/5, tại Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) đã diễn ra Lễ hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 với thông điệp tăng cường chăm sóc toàn diện sức khỏe bà mẹ và trẻ em Việt Nam. Sức khỏe bà mẹ và trẻ em luôn là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân của Đảng và Nhà nước, không chỉ là nền tảng hạnh phúc gia đình mà còn là thước đo phát triển bền vững và chất lượng nguồn nhân lực tương lai.
Tình hình xâm hại trẻ em quý I/2026
Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, cho biết trong quý I/2026, lực lượng chức năng đã khởi tố, điều tra 518 vụ với 649 đối tượng, xâm hại 535 trẻ em, tăng 25 vụ (5,1%) so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, xâm hại tình dục trẻ em chiếm tỷ lệ rất cao: 462 vụ, 507 đối tượng và 467 trẻ em bị xâm hại, tương đương khoảng 89% tổng số vụ việc. Theo bà Nga, có những vụ đối tượng sử dụng hung khí cưỡng ép hoặc dùng lợi ích vật chất để thực hiện hành vi xâm hại nhiều lần.
Bên cạnh đó, tình trạng lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, xâm hại tình dục và lừa đảo chiếm đoạt tài sản của trẻ em tiếp tục gia tăng với 57 vụ việc (khoảng 11%). Các địa phương ghi nhận nhiều vụ xâm hại trẻ em gồm Đồng Nai (37 vụ), TP.HCM (35 vụ), Hà Nội (32 vụ), Vĩnh Long (30 vụ) và An Giang (26 vụ).
Các hành vi phạm tội phổ biến
Trong các nhóm hành vi phạm tội, tội giao cấu với trẻ em (Điều 145 Bộ luật Hình sự) chiếm số lượng lớn nhất với 233 vụ, 246 đối tượng, xâm hại 238 trẻ em. Tiếp đó là tội hiếp dâm trẻ em (Điều 142) với 176 vụ, 205 đối tượng và 176 trẻ em bị xâm hại. Ngoài ra, cơ quan chức năng ghi nhận 50 vụ dâm ô với trẻ em, 21 vụ cố ý gây thương tích, 8 vụ giết trẻ em và 4 vụ mua bán người dưới 16 tuổi.
Định hướng sửa đổi Luật Trẻ em
Bà Nga cho biết một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 là sửa đổi Luật Trẻ em để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và phù hợp với mô hình phân cấp chính quyền địa phương. Việc sửa đổi đang được lồng ghép trong chương trình sửa đổi các luật thuộc lĩnh vực y tế, gồm Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật và Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Nội dung tập trung vào hai nhóm vấn đề chính: phân cấp cho chính quyền địa phương và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai. Bà Nga nhấn mạnh: "Đến thời điểm này, nội dung sửa đổi đã qua bước thẩm định của Bộ Tư pháp. Các cơ quan cũng đang rà soát các quy định liên quan đến cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, dự kiến đưa ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, việc này chưa thể giải quyết triệt để nếu chưa sửa đổi luật một cách căn cơ."
Các chương trình và chiến lược năm 2026
Trong năm 2026, Cục Bà mẹ và Trẻ em sẽ xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ 5 chương trình triển khai Chỉ thị 28 năm 2023 của Bộ Chính trị, trong đó đáng chú ý là Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng trẻ em lao động trái quy định. Bộ Y tế cũng sẽ trình Thủ tướng nhiều chiến lược, đề án như: Chiến lược phát triển toàn diện trẻ em đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Đề án phát triển toàn diện trẻ em; Đề án hỗ trợ trẻ em khuyết tật dựa vào cộng đồng và Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.
Bên cạnh đó, Cục đang sửa đổi hoặc thay thế 4 thông tư do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành liên quan đến chăm sóc thay thế, khám chữa bệnh cho trẻ em, hỗ trợ trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV và hướng dẫn tổ chức Diễn đàn trẻ em các cấp. Đồng thời, Cục cũng ban hành nhiều công văn, tài liệu chuyên môn về chăm sóc trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi, khám sức khỏe định kỳ và chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Chung tay vì sức khỏe bà mẹ và trẻ em
Trong bối cảnh Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, các chương trình, chính sách trên khẳng định quyết tâm của ngành y tế trong việc tăng cường chăm sóc toàn diện sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Cục Bà mẹ và Trẻ em xác định đầu tư cho bà mẹ và trẻ em là đầu tư cho tương lai đất nước. Công tác chăm sóc sức khỏe cần được tiếp cận toàn diện, kết hợp dinh dưỡng hợp lý, vệ sinh khoa học, chăm sóc y tế phù hợp và xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.
Ngành y tế đặc biệt quan tâm đến chăm sóc sức khỏe vị thành niên, nhất là trẻ em gái. Việc trang bị kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh cá nhân, sức khỏe sinh sản và kỹ năng bảo vệ bản thân được xem là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng thế hệ phụ nữ khỏe mạnh, tự tin. Bà Trần Thị Bích Loan, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, nhấn mạnh: "Đầu tư cho bà mẹ và trẻ em là đầu tư cho tương lai của đất nước. Việc triển khai các hoạt động thiết thực hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 thể hiện trách nhiệm xã hội và cam kết chung tay vì sức khỏe, sự phát triển toàn diện của trẻ em Việt Nam."
Theo bà Loan, đối với trẻ em, đặc biệt trong 1.000 ngày đầu đời - giai đoạn "vàng" quyết định phát triển thể chất và trí tuệ, việc được chăm sóc đầy đủ giúp trẻ có nền tảng sức khỏe tốt, tăng cường sức đề kháng và phát triển toàn diện. Hình thành thói quen vệ sinh đúng cách và sống trong môi trường an toàn, giàu yêu thương là điều kiện quan trọng để trẻ phát triển khỏe mạnh, hạnh phúc. Đối với người mẹ, chăm sóc toàn diện giúp bảo đảm sức khỏe thai kỳ và nuôi con nhỏ, đồng thời giúp các bà mẹ chủ động hơn trong việc bảo vệ con trước thông tin thiếu kiểm chứng và các xu hướng chăm sóc phản khoa học.
Trong khuôn khổ chương trình, Cục Bà mẹ và Trẻ em và Công ty TNHH Point Grey đã ký kết thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường các hoạt động chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026.
