Khi năm học kết thúc, nhiều bể bơi tại Hà Nội và các địa phương bước vào mùa cao điểm. Từ sáng sớm đến chiều tối, các lớp học bơi dành cho trẻ em gần như kín lịch. Không ít phụ huynh tranh thủ đăng ký các khóa học với mong muốn con sớm biết bơi để phòng tránh đuối nước. Chị Nguyễn Thu Hà, phụ huynh có con học lớp 4 tại phường Ba Đình cho biết, đây là năm thứ hai chị cho con theo học bơi trong dịp hè. “Tôi nghĩ biết bơi là kỹ năng cần thiết. Mỗi lần gia đình đi biển hay về quê, tôi cũng yên tâm hơn phần nào”, chị chia sẻ.
Tuy nhiên, theo thầy Nguyễn Quảng Bình, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bơi Thăng Long (Hà Nội), việc ngộ nhận trẻ hoàn thành một khóa học bơi đồng nghĩa với việc đã có thể tự bảo vệ mình trước mọi nguy cơ liên quan đến nước là rất nguy hiểm. “Nhiều phụ huynh nghĩ rằng chỉ cần con bơi được vài vòng trong bể là có thể yên tâm. Thực tế không phải như vậy. Học được các động tác bơi mới chỉ là bước đầu”, thầy Bình cho biết.
Môi trường bể bơi và môi trường nước tự nhiên có sự khác biệt rất lớn. Trong khi bể bơi được kiểm soát về độ sâu, chất lượng nước và có nhân viên giám sát, các khu vực ao, hồ, sông, suối luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường như dòng chảy ngầm, hố sâu, bùn lún hoặc địa hình đáy thay đổi đột ngột.
Xây dựng năng lực an toàn nước
Chính vì vậy, câu chuyện phòng chống đuối nước hiện nay không còn được nhìn nhận đơn thuần dưới góc độ dạy trẻ biết bơi mà là xây dựng cho các em năng lực “an toàn nước”, khả năng nhận diện nguy cơ, phòng tránh rủi ro và tự bảo vệ bản thân khi tiếp xúc với môi trường nước. Điều đó đồng nghĩa với việc một đứa trẻ an toàn không chỉ biết bơi mà còn hiểu khi nào nên xuống nước, khi nào cần tránh xa khu vực nguy hiểm và phải làm gì nếu gặp sự cố. Những nguyên tắc tưởng như đơn giản như không tự ý đi bơi khi không có người lớn đi cùng, không tắm ở khu vực vắng người hoặc có biển cảnh báo vẫn cần được nhắc nhở thường xuyên.
Theo thầy Nguyễn Quảng Bình, kỹ năng phòng ngừa luôn quan trọng không kém kỹ năng bơi. Trước hết, trẻ cần được trang bị khả năng tự bảo vệ bản thân như biết khi nào nên xuống nước, nhận diện khu vực nguy hiểm, giữ bình tĩnh khi gặp sự cố, nổi để bảo toàn sức lực và tìm kiếm vật nổi hỗ trợ trong trường hợp khẩn cấp.
“Bên cạnh kỹ năng tự cứu, trẻ cũng cần được hướng dẫn cách ứng xử khi phát hiện người gặp nạn. Nhiều tai nạn đáng tiếc xảy ra khi trẻ lao xuống cứu bạn theo phản xạ nhưng không đủ khả năng cứu hộ. Trong những tình huống này, việc kêu gọi người lớn hỗ trợ, sử dụng sào, dây hoặc vật nổi để tiếp cận từ khoảng cách an toàn thường hiệu quả và an toàn hơn việc trực tiếp xuống nước”, thầy Bình cho biết.
Nguy cơ từ môi trường sống
Đuối nước trẻ em không phải câu chuyện riêng của những lớp học bơi. Nhiều vụ tai nạn xảy ra do sự lơ là trong giám sát hoặc từ những nguy cơ hiện hữu trong môi trường sống như ao hồ, hố công trình, khu vực chứa nước chưa được rào chắn đầy đủ. Trong khi đó, nhu cầu vui chơi của trẻ vào mùa hè ngày càng lớn, khiến nguy cơ tai nạn càng gia tăng nếu thiếu những không gian sinh hoạt an toàn.
Vì vậy, theo các chuyên gia giáo dục, bên cạnh các tiết học thể chất tại nhà, cần đẩy mạnh giáo dục kỹ năng an toàn nước trong trường học. Khi trẻ được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và sự quan tâm của người lớn, những trải nghiệm mùa hè mới thật sự trở thành khoảng thời gian vui chơi an toàn. Không ít trường hợp trẻ đã biết bơi nhưng vẫn gặp nạn vì đánh giá sai mức độ nguy hiểm của môi trường chung quanh. Một cơn hoảng loạn, một dòng nước xiết bất ngờ hay một cú nhảy xuống vùng nước không xác định độ sâu đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
