Không phải cứ chuyển khoản là bị đánh thuế: Người dân cần hiểu đúng quy định
Pháp luật về thuế thu nhập cá nhân hiện nay không quy định cứ có tiền chuyển khoản vào tài khoản là bị đánh thuế. Thay vào đó, thuế thu nhập cá nhân được xác định dựa trên bản chất của khoản thu nhập thực sự, chứ không tính trên việc có phát sinh giao dịch chuyển khoản hay không. Chỉ những khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế theo quy định của pháp luật thì cá nhân mới phải kê khai và nộp thuế.
Nguyên tắc quản lý thuế dựa trên pháp luật
Ngành thuế thực hiện nhiệm vụ trên nguyên tắc tuân thủ đúng Hiến pháp và pháp luật. Vì vậy, việc quản lý thuế luôn dựa trên các quy định cụ thể, không có chuyện áp thuế một cách máy móc đối với mọi dòng tiền vào tài khoản cá nhân. Người dân cần tiếp cận thông tin từ các nguồn chính thống để tránh hiểu sai hoặc hiểu thiếu về chính sách thuế.
Những khoản tiền phải kê khai và nộp thuế
Những khoản tiền chuyển vào tài khoản cá nhân phải kê khai, nộp thuế mang bản chất là thu nhập thực tế hoặc doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh, cung ứng hàng hóa, dịch vụ. Theo quy định hiện hành, thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân bao gồm các nhóm sau:
- Thu nhập từ kinh doanh
- Tiền lương, tiền công
- Đầu tư vốn
- Chuyển nhượng vốn
- Chuyển nhượng bất động sản
- Trúng thưởng
- Bản quyền
- Nhượng quyền thương mại
- Nhận thừa kế và nhận quà tặng thuộc diện chịu thuế
Những khoản tiền không phải kê khai và nộp thuế
Ngược lại, có nhiều khoản tiền không thuộc diện kê khai, nộp thuế, chẳng hạn như:
- Tiền vay mượn
- Trả nợ
- Chuyển khoản nhờ mua hàng hộ
- Tiền luân chuyển giữa các tài khoản của cùng một người
- Tiền người thân cho tặng thông thường
Đây là những giao dịch dân sự, luân chuyển vốn, không làm phát sinh thu nhập chịu thuế. Ngoài ra, các khoản như tiền vay từ tổ chức tín dụng, tiền hỗ trợ của Nhà nước, tiền từ hoạt động từ thiện hoặc những khoản không phát sinh từ hoạt động kinh doanh, thương mại cũng không được xác định là doanh thu để tính thuế.
Cách phân biệt giao dịch dân sự và thu nhập chịu thuế
Căn cứ vào đâu để phân biệt giao dịch dân sự thông thường với khoản thu nhập từ kinh doanh, tiền công, tiền dịch vụ để xác định nghĩa vụ thuế? Khi xem xét một khoản tiền có thuộc diện chịu thuế hay không, cơ quan thuế không nhìn vào một giao dịch đơn lẻ mà đánh giá trên nhiều yếu tố.
- Định danh và minh bạch hóa dữ liệu: Hiện nay, dữ liệu quản lý thuế ngày càng hoàn thiện. Việc sử dụng căn cước công dân làm mã số thuế giúp việc định danh chính xác và minh bạch dòng tiền cá nhân.
- Tần suất và bản chất giao dịch: Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh thường có tính lặp lại, diễn ra thường xuyên, kèm nội dung chuyển khoản thể hiện việc mua bán hàng hóa, thanh toán dịch vụ. Trong khi đó, giao dịch dân sự như vay mượn, cho tặng thường mang tính thời điểm, không có tính hệ thống và người dân có thể chứng minh bằng giấy tờ, thỏa thuận dân sự.
- Quyền giải trình của người nộp thuế: Đây là yếu tố rất quan trọng. Nếu qua phân tích dữ liệu thấy có dấu hiệu rủi ro, cơ quan thuế sẽ yêu cầu người nộp thuế giải trình, cung cấp thông tin, chứng từ để làm rõ bản chất khoản tiền. Nếu người dân chứng minh được đó không phải là thu nhập chịu thuế thì cơ quan thuế sẽ ghi nhận và kết thúc việc rà soát.
Đánh giá khách quan và toàn diện
Bên cạnh đó, cơ quan thuế còn đối chiếu thêm nhiều thông tin khác như nội dung chuyển tiền, quy mô giao dịch, mối quan hệ giữa người chuyển và người nhận, dữ liệu từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị chi trả thu nhập, đơn vị vận chuyển, đăng ký kinh doanh, ngành nghề, địa điểm kinh doanh. Việc đánh giá được thực hiện trên nguyên tắc khách quan, đúng quy định, nhằm xác định đúng bản chất giao dịch, tránh thu sai nhưng cũng không để thất thu ngân sách.
Điều quan trọng là người dân nên ghi rõ nội dung chuyển khoản và lưu giữ chứng từ liên quan để có cơ sở chứng minh khi cần thiết. Theo Nhã Mi, việc hiểu đúng và tuân thủ quy định sẽ giúp người dân thực hiện nghĩa vụ thuế một cách minh bạch và hiệu quả.
