Dự thảo thuế TNCN đề xuất giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/tháng, chuyên gia phản đối
Trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đang được lấy ý kiến rộng rãi, Bộ Tài chính đã đưa ra hai phương án giảm trừ chi phí y tế và giáo dục - đào tạo cho người nộp thuế và người phụ thuộc. Theo đó, phương án 1 cho phép giảm trừ chi phí y tế không quá 20 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục không quá 21 triệu đồng/năm. Phương án 2 nâng mức này lên 23 triệu đồng cho y tế và 24 triệu đồng cho giáo dục mỗi năm. Để được hưởng các khoản giảm trừ này, người nộp thuế phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định pháp luật, với chi phí y tế cần thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh do Bộ Y tế quy định.
Cơ sở đề xuất và phản ứng từ chuyên gia
Bộ Tài chính giải thích rằng đề xuất dựa trên số liệu chi tiêu bình quân cho y tế và giáo dục từ điều tra mức sống dân cư. Cụ thể, mức giảm trừ y tế được đề xuất gấp 2-2,3 lần chi tiêu bình quân năm 2024 (10,2 triệu đồng), và giáo dục gấp 2,3-2,5 lần (9,6 triệu đồng). Tuy nhiên, nhiều chuyên gia thuế và kinh tế cho rằng các mức này còn quá thấp so với thực tế chi tiêu của người dân và so với các nước trong khu vực.
Chuyên gia tài chính Nguyễn Ngọc Tú nhận định hai phương án có độ chênh không đáng kể, và cơ quan soạn thảo nghiêng về phương án 2 để dự phòng cho các năm tiếp theo. Việc áp dụng trần giảm trừ thay vì giảm trừ tuyệt đối được xem là giải pháp hài hòa trong bối cảnh ngân sách khó khăn, nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.
Đề xuất nâng mức giảm trừ lên gấp 3-4 lần
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, thẳng thắn chỉ ra rằng mức giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm là quá thấp. Ông phân tích rằng chi phí giáo dục cho một đứa con ở TP.HCM, dù học trường công lập, có thể lên đến 5 triệu đồng/tháng, và với gia đình có hai con là 10 triệu đồng/tháng. Ở bậc đại học, học phí dao động từ 20-100 triệu đồng/năm. Do đó, ông đề xuất nâng mức giảm trừ giáo dục theo cấp học, ví dụ cấp 1 là 24 triệu đồng/năm, cấp 2 là 36 triệu đồng, cấp 3 là 48 triệu đồng, và đại học là 60 triệu đồng/năm.
Về chi phí y tế, ông nhấn mạnh rằng các bệnh dài ngày hoặc hiểm nghèo có thể gây gánh nặng tài chính lớn, và đề xuất giảm trừ tối đa 50 triệu đồng/năm cho bệnh dài ngày và 100 triệu đồng/năm cho bệnh hiểm nghèo. Chuyên gia Nguyễn Thái Sơn cũng đề xuất thay vì con số cố định, nên áp dụng tỷ lệ khấu trừ, chẳng hạn 50% chi phí thực tế cho y tế và giáo dục, với chi phí y tế cho bệnh nặng được trừ 100%.
Khuyến nghị cải cách chính sách dài hạn
Chuyên gia Nguyễn Ngọc Tú kiến nghị nâng mức giảm trừ y tế thông thường lên 48 triệu đồng/năm (4 triệu đồng/tháng) và giáo dục lên 60 triệu đồng/năm (5 triệu đồng/tháng). Ông cho rằng trong bối cảnh đẩy mạnh tăng trưởng và nâng cao chất lượng nhân lực, mức giảm trừ giáo dục cần cao gấp 1,5 lần so với y tế để khuyến khích đầu tư vào tri thức.
Ngoài ra, các chuyên gia đề xuất mở rộng phạm vi giảm trừ chi phí y tế và giáo dục ra nước ngoài, xem xét áp dụng tỷ lệ khấu trừ thay vì số tiền cố định để tự động điều chỉnh theo biến động giá cả, và đơn giản hóa thủ tục bằng cách cho phép giảm trừ tự động đối với người có con trong độ tuổi đi học.
Tác động đến người nộp thuế và cân nhắc ngân sách
Theo tính toán của Bộ Tài chính, với phương án 2, người nộp thuế có một người phụ thuộc và phát sinh chi phí y tế, giáo dục tối đa có thể được giảm trừ tổng cộng 307,4 triệu đồng/năm, tương ứng thu nhập 28 triệu đồng/tháng chưa phải nộp thuế TNCN. Tuy nhiên, chuyên gia Nguyễn Ngọc Tú lưu ý rằng đây chỉ là kịch bản minh họa, và trên thực tế, mức giảm trừ phụ thuộc vào chi phí thực chi. Việc tăng lương cơ sở từ 1.7 cũng có thể làm gia tăng thu nhập chịu thuế, giảm hiệu quả của chính sách giảm trừ.
Luật sư Trần Xoa chỉ ra rằng khả năng giảm trừ tối đa là rất hiếm do yêu cầu hóa đơn, chứng từ, trong khi nhiều trường công lập không xuất hóa đơn cho phụ huynh. Ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc mở rộng mức giảm trừ để hỗ trợ người dân trong bối cảnh giá cả leo thang.
