Yemen: Bất ổn an ninh và mâu thuẫn phe phái tiếp tục là thách thức lớn sau khi chính phủ tiếp quản Aden
Sau khi chính phủ mới của Yemen được quốc tế công nhận trở lại và tiếp quản thành phố cảng Aden ở miền nam, tình hình an ninh vẫn đầy bất ổn. Mâu thuẫn giữa các phe phái đối địch tiếp tục là một "bài toán nan giải" cho quốc gia nghèo trên Bán đảo Arab này. Những căng thẳng kéo dài giữa chính phủ và phe ly khai không chỉ làm sâu sắc thêm rạn nứt trong lực lượng chống Houthi mà còn đe dọa làm trầm trọng hơn cuộc khủng hoảng đã kéo dài nhiều năm.
Mâu thuẫn leo thang tại miền nam Yemen
Trong nhiều năm qua, mâu thuẫn nghiêm trọng giữa các phe phái tại các vùng lãnh thổ bị chia cắt của Yemen đã khiến cuộc xung đột trở nên dai dẳng. Đặc biệt, cuối năm ngoái, Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC), một phong trào ly khai được Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hậu thuẫn, đã kiểm soát nhiều khu vực rộng lớn tại tỉnh Hadramaut giàu tài nguyên. Tình hình càng thêm căng thẳng khi STC chiếm giữ thành phố Mukalla, thủ phủ của tỉnh Hadramaut giáp với Saudi Arabia.
STC đã cáo buộc Saudi Arabia, vốn ủng hộ lực lượng chính phủ Yemen, tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lực lượng của họ, gây ra thương vong lớn. Phía Saudi Arabia bày tỏ thất vọng trước việc UAE ủng hộ lực lượng ly khai miền nam, coi đây là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Riyadh. Đáp lại, UAE bác bỏ mọi cáo buộc về việc can dự hoặc chỉ đạo các hoạt động quân sự gây hại cho Saudi Arabia.
Nỗ lực đối thoại và những thách thức
Trong bối cảnh mâu thuẫn âm ỉ có nguy cơ bùng phát thành xung đột lớn, Chính phủ mới của Yemen đã đề xuất đối thoại Nam-Nam do Riyadh bảo trợ như một giải pháp hòa bình tiềm năng. Họ kêu gọi các bên từ bỏ luận điệu chia rẽ, tăng cường khoan dung và vượt qua những xung đột trong quá khứ. Người dân miền nam cần quyết định tương lai thông qua đối thoại, tránh áp đặt ý chí cá nhân hoặc phe phái, coi đây là vấn đề mang tính quốc gia của toàn thể Yemen.
Trong khi đó, STC tuyên bố đánh giá cao cam kết của Saudi Arabia trong việc giải quyết các vấn đề chính trị thông qua đối thoại, đặc biệt liên quan đến quyền của người dân miền nam. Họ khẳng định đã tham gia các giai đoạn đối thoại do Saudi Arabia và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) bảo trợ, từ Thỏa thuận Riyadh năm 2019 đến Hiến chương quốc gia miền Nam năm 2023. Tuy nhiên, STC nhấn mạnh rằng bất kỳ cuộc đối thoại có ý nghĩa nào cũng phải công nhận ý chí của người dân miền nam và xem xét trưng cầu dân ý tự do.
UAE rút quân và nguy cơ an ninh
Trong bối cảnh cục diện chính trị, an ninh ở miền nam Yemen ngày càng phức tạp, UAE đã chính thức rút toàn bộ lực lượng khỏi quốc gia này, khép lại nhiều năm hiện diện quân sự trực tiếp. Một quan chức Chính phủ UAE xác nhận việc "hoàn tất rút các đơn vị chống khủng bố", đồng thời nhấn mạnh cam kết tiếp tục đối thoại và ủng hộ các tiến trình hòa bình do cộng đồng quốc tế bảo trợ.
Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh cảnh báo rằng việc UAE rút quân có thể tạo ra một khoảng trống an ninh đáng lo ngại. Những nhóm khủng bố như Al Qaeda ở Bán đảo Arab (AQAP) có nguy cơ lợi dụng tình trạng bất ổn chính trị và chia rẽ nội bộ để tái tập hợp lực lượng, mở rộng phạm vi hoạt động. Các nhà phân tích cho rằng mâu thuẫn giữa các phe phái làm sâu sắc thêm rạn nứt trong phe chống Houthi, và Yemen cần một giải pháp toàn diện thông qua đối thoại, tránh sự can thiệp từ bên ngoài để đem lại an ninh, ổn định và phát triển lâu dài.
