WTO cảnh báo khủng hoảng thương mại toàn cầu sâu nhất 80 năm do thuế quan Mỹ
Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Ngozi Okonjo-Iweala đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng rằng hệ thống thương mại toàn cầu hiện đang trải qua cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất trong khoảng 80 năm qua. Lời cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh các biện pháp thuế quan đơn phương của Mỹ đang làm gia tăng đáng kể căng thẳng thương mại quốc tế, đe dọa đến nền tảng của thương mại đa phương.
Biến động lớn từ các biện pháp thuế quan đơn phương
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Die Welt của Đức, bà Okonjo-Iweala nhấn mạnh rằng các biện pháp tăng thuế đơn phương do cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt đối với nhiều quốc gia đã gây ra những biến động nghiêm trọng trong hệ thống thương mại đa phương. Theo bà, đây là những biến động “lớn nhất trong 80 năm qua,” kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, thời điểm hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ được hình thành và phát triển.
Đáng chú ý, Tổng thống Mỹ đã ký sắc lệnh áp mức thuế toàn cầu mới 10% vào ngày 21/02/2026, một động thái được cho là làm trầm trọng thêm tình hình. Trong những năm gần đây, WTO đã gặp nhiều khó khăn trong việc thực thi các quy định thương mại do những bất đồng sâu sắc giữa các thành viên, đặc biệt là giữa các nền kinh tế lớn trên thế giới.
Cơ chế giải quyết tranh chấp bị tê liệt và đề xuất hợp tác tự nguyện
Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO cũng bị tê liệt một phần sau khi Mỹ nhiều lần ngăn cản việc bổ nhiệm thẩm phán mới cho cơ quan phúc thẩm của tổ chức này. Tình trạng này làm suy yếu khả năng điều phối và duy trì trật tự trong thương mại quốc tế.
Trong bối cảnh đó, Tổng Giám đốc WTO đã đề xuất các quốc gia thành viên tăng cường hợp tác thông qua những nhóm hợp tác tự nguyện trong nội bộ tổ chức. Bà Okonjo-Iweala giải thích rằng các quốc gia có thể cùng nhau xây dựng những quy tắc thương mại mới và đưa ra các quyết định chung, qua đó giúp duy trì hoạt động của hệ thống thương mại đa phương trong khi các cải cách rộng lớn hơn đang được thảo luận và triển khai.
Hệ thống WTO vẫn vận hành và vai trò của Mỹ
Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, bà Okonjo-Iweala nhấn mạnh rằng hệ thống thương mại toàn cầu vẫn tiếp tục vận hành trên cơ sở các quy định của WTO. Theo bà, khoảng 75% hoạt động thương mại hàng hóa trên thế giới hiện nay vẫn diễn ra theo những quy tắc của tổ chức này, cho thấy sức ảnh hưởng và tầm quan trọng liên tục của nó.
Bà cũng cho rằng đa số các quốc gia thành viên vẫn tôn trọng những nguyên tắc thương mại đa phương, và do đó hệ thống WTO vẫn chưa bị phá vỡ hoàn toàn. Đáng chú ý, mặc dù chỉ trích các biện pháp thuế quan đơn phương của Mỹ, Tổng Giám đốc WTO vẫn đánh giá Mỹ là một thành viên quan trọng của hệ thống thương mại toàn cầu.
Bà nhận định rằng Mỹ có thể đóng vai trò là động lực thúc đẩy các cải cách cần thiết trong WTO. Theo bà Okonjo-Iweala, việc các quốc gia thành viên hiện sẵn sàng thảo luận về những cải cách khó khăn đối với hệ thống thương mại đa phương có thể mở ra cơ hội mới cho việc củng cố vai trò của WTO trong bối cảnh kinh tế thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức phức tạp và đa dạng.
