Ukraine kỳ vọng vào hệ thống THAAD của Mỹ để củng cố phòng không
Trong bối cảnh Ukraine phải đối mặt với các cuộc tấn công quân sự hàng ngày từ Nga, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đề cập đến một hệ thống phòng không mà ông mô tả là "quen mà lạ". Theo Kyiv Independent, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết đất nước của ông muốn có hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) do Mỹ sản xuất, như một phần của các đảm bảo an ninh tiềm năng trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào trong tương lai.
THAAD: Công nghệ đánh chặn hiện đại với ưu điểm vượt trội
Hệ thống THAAD, được phát triển bởi Lockheed Martin, được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo ở độ cao lớn hơn và tầm bắn xa hơn so với hệ thống Patriot hiện đang được Ukraine sử dụng. Không giống như nhiều hệ thống sử dụng đầu đạn nổ, THAAD áp dụng công nghệ "hit-to-kill" – va chạm trực tiếp bằng động năng cực lớn, giúp giảm thiểu mảnh vụn và ô nhiễm môi trường sau khi tiêu diệt mục tiêu, khiến nó trở thành một phương pháp đánh chặn an toàn hơn.
So với hệ thống Patriot, THAAD có thể đánh chặn tên lửa đạn đạo từ khoảng cách xa hơn và ở độ cao lớn hơn, với tầm bắn lên đến khoảng 200 km và độ cao lên đến khoảng 150 km, trong khi Patriot chỉ đạt khoảng 35-60 km và 20-35 km. Ông Zelensky cho rằng hệ thống này có thể ngăn chặn máy bay chiến đấu Nga tấn công Ukraine bằng bom lượn, từ đó tăng cường khả năng phòng không của Kiev, đặc biệt trong bối cảnh thiếu hụt tên lửa cho hệ thống Patriot.
"Điều rất quan trọng là hệ thống này phải được đặt tại Ukraine. Khi đó, ví dụ, mối đe dọa từ bom dẫn đường của Nga sẽ hoàn toàn không còn tồn tại ở Ukraine. Ít nhất trong bán kính 200 km, chúng ta chắc chắn sẽ loại bỏ được mối đe dọa này. Máy bay Nga đơn giản là sẽ không thể bay vào – và thế là xong", ông Zelensky nhấn mạnh.
Chuyên gia phản bác: Lợi ích hạn chế và chi phí cao
Tuy nhiên, các chuyên gia lại có quan điểm khác, cho rằng lợi ích mà hệ thống THAAD mang lại cho Ukraine sẽ khá hạn chế, và khó có khả năng nó được chuyển giao cho Kiev. Ông Colby Badhwar, một nhà phân tích quân sự chuyên về mua sắm, bán vũ khí và hỗ trợ an ninh, nói với tờ Kyiv Independent rằng "THAAD không có khả năng tấn công máy bay cánh cố định, nó chỉ là hệ thống chống tên lửa đạn đạo".
Mặc dù Ukraine đã phát triển các giải pháp trong nước hiệu quả để chống lại máy bay không người lái (UAV/drone) như Shahed và các mối đe dọa UAV khác, việc đánh chặn tên lửa đạn đạo vẫn phụ thuộc phần lớn vào sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế. Ông Badhwar đánh giá khả năng sử dụng THAAD của Ukraine là "cực kỳ hạn chế", vì hầu hết các mối đe dọa trên không mà Ukraine phải đối mặt đều nằm ngoài phạm vi mục tiêu mà hệ thống này được thiết kế để đánh chặn.
Vị chuyên gia này còn nói thêm rằng khả năng các hệ thống như THAAD được cung cấp cho Ukraine, ngay cả thông qua bán hàng, cũng là cực kỳ thấp. Với chi phí cực kỳ cao khi mỗi tên lửa đánh chặn có giá khoảng 12-13 triệu USD, ông Badhwar đặt câu hỏi liệu đó có phải là một khoản đầu tư hợp lý hay không. "Nó chỉ làm tổn hại đến nỗ lực chiến đấu của Ukraine, vì số tiền đó có thể được sử dụng tốt hơn cho các nhu cầu ưu tiên cao hơn, chẳng hạn như các chương trình tên lửa của Bộ Quốc phòng Ukraine", ông nhận định.
Những thách thức và triển vọng trong tương lai
Đánh giá trên còn được củng cố bởi những lo ngại rộng hơn về kho dự trữ tên lửa phòng thủ của Mỹ. Trong một phân tích công bố hồi tháng 3, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho biết Lockheed Martin hiện sản xuất 96 tên lửa đánh chặn THAAD mỗi năm, trong khi kho dự trữ của Mỹ đã bị cạn kiệt do xung đột ở Trung Đông.
Triển khai THAAD cũng đòi hỏi huấn luyện dài hạn, hậu cần phức tạp và có thể không hiệu quả trước chiến thuật tấn công bằng hàng trăm drone giá rẻ kết hợp tên lửa của đối phương. Phân tích của CSIS lập luận rằng do đó, EU và cả Ukraine cần khẩn trương đầu tư nhiều hơn vào việc phát triển và sản xuất các hệ thống phòng thủ tên lửa của chính mình.
Vào năm 2024, Mỹ dưới thời chính quyền tiền nhiệm đã từ chối cung cấp THAAD cho Ukraine, mặc dù hệ thống này đã được triển khai ở Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Hàn Quốc. Điều này cho thấy những rào cản chính trị và kỹ thuật mà Ukraine phải vượt qua nếu muốn tiếp cận công nghệ phòng thủ tiên tiến này.
