Tổng thống Trump kêu gọi liên minh quốc tế bảo vệ eo biển Hormuz
Trong một động thái gây chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng kêu gọi cộng đồng quốc tế nhanh chóng điều động tàu chiến tới eo biển Hormuz. Mục tiêu là để phối hợp cùng Hải quân Mỹ nhằm bảo vệ các tàu chở dầu thương mại trước những mối đe dọa ngày càng gia tăng. Thông điệp này được ông Trump đăng tải trên mạng xã hội Truth Social vào ngày 14.3, trong đó ông bày tỏ "kỳ vọng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các quốc gia khác" sẽ sớm tham gia vào liên minh hàng hải này.
Phản ứng dè dặt từ các quốc gia đồng minh
Tuy nhiên, đề xuất của Tổng thống Trump đã nhận được những phản hồi hết sức thận trọng từ nhiều phía. Ông Takayuki Kobayashi, Trưởng ban chính sách của đảng Dân chủ tự do (LDP) cầm quyền tại Nhật Bản, vào ngày 15.3 đã nhấn mạnh rằng điều kiện để Tokyo điều tàu chiến đến Hormuz sẽ "rất khắt khe". Ông giải thích với Đài NHK: "Về mặt pháp lý, chúng ta không loại trừ khả năng này, nhưng xét đến tình hình hiện tại của cuộc xung đột, tôi tin rằng đây là điều cần được xem xét hết sức thận trọng".
Phía Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cũng cho biết sẽ "xem xét kỹ lưỡng" đề xuất của ông Trump, trong khi quân đội Anh thông báo vẫn đang thảo luận với các đồng minh về những phương án khả thi. Những phản ứng này phản ánh mối lo ngại sâu sắc về việc vướng vào một cuộc xung đột đang leo thang tại Trung Đông.
Bối cảnh căng thẳng và những tuyên bố trái chiều
Tuyên bố của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột tại Trung Đông đã bước sang tuần thứ ba, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh hàng hải ở eo biển Hormuz. Đây là một trong những cửa ngõ vận chuyển dầu và nhiên liệu quan trọng nhất của thế giới, với lưu lượng tàu bè qua lại rất lớn.
Ông Trump còn khẳng định Mỹ đã "phá hủy 100% năng lực quân sự của Iran", nhưng đồng thời thừa nhận Tehran vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tấn công quy mô nhỏ. Những phương thức này bao gồm sử dụng máy bay không người lái (UAV), thả thủy lôi hoặc phóng tên lửa tầm ngắn vào tàu thuyền hoạt động trong khu vực.
Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ tuyên bố này. Tờ The Guardian dẫn lời phản hồi từ Tehran cho rằng thông tin về năng lực quân sự bị phá hủy là "dựa trên những lời bịa đặt". Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng đã cảnh báo các nước "kiềm chế mọi hành động gây leo thang và khiến xung đột lan rộng".
Nhiệm vụ nguy hiểm và thách thức địa lý
Theo các chuyên gia, việc điều tàu chiến đến eo biển Hormuz là một nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm. Bà Rosemary Kelanic, Giám đốc chương trình Trung Đông tại tổ chức nghiên cứu Defense Priorities (Mỹ), nói với CNN ngày 15.3 rằng Iran kiểm soát vùng đất cao hơn ở phía bắc eo biển. Điều này cho phép họ đa dạng hóa phương thức tấn công, chẳng hạn như sử dụng UAV hoặc tên lửa. Địa thế bó hẹp ở Hormuz cũng khiến các tàu không có nhiều thời gian phản ứng khi bị tấn công.
Kể từ khi xung đột bùng nổ, đã có ít nhất 17 con tàu bị tấn công xung quanh eo biển Hormuz, vịnh Ba Tư và vịnh Oman, theo dữ liệu từ Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO). Trong một diễn biến mới, Iran nhấn mạnh rằng tất cả các quốc gia - ngoại trừ Mỹ, Israel và đồng minh của hai nước này - đều có thể đi qua eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Araghchi tuyên bố: "Nó chỉ bị đóng cửa đối với các tàu chở dầu và tàu thuyền thuộc về kẻ thù của chúng ta, những kẻ đang tấn công chúng ta và các đồng minh của chúng. Những người khác được tự do đi qua".
Mỹ đối mặt với thách thức về kho dự trữ vũ khí
Theo tờ Financial Times, chính quyền Mỹ đã tiêu tốn một lượng lớn đạn dược và tên lửa chỉ trong thời gian ngắn kể từ khi xung đột với Iran nổ ra. Điều này làm dấy lên lo ngại về chi phí leo thang và khả năng bổ sung kho dự trữ. Các nguồn thạo tin tiết lộ Washington đã sử dụng số vũ khí tương đương với nhiều năm sản xuất, trong đó kho dự trữ tên lửa Tomahawk được cho là ở mức báo động.
Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) ước tính quân đội Mỹ đã phóng tới 168 quả tên lửa Tomahawk chỉ trong 100 giờ đầu tiên của cuộc chiến, bắt đầu từ ngày 28.2. Đến nay, Lầu Năm Góc được cho là đã khai hỏa ít nhất 400 quả Tomahawk, tương đương 10% dự trữ của nước này và tốn đến 800 triệu USD. Trong khi đó, Mỹ chỉ bổ sung được 322 quả Tomahawk trong 5 năm qua.
Ngoài ra, Washington đang phải sử dụng các hệ thống phòng thủ đắt đỏ bậc nhất để đánh chặn những vũ khí giá rẻ của Iran. Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly phàn nàn rằng những tên lửa phòng không như Patriot hay THAAD có giá hàng triệu USD mỗi quả, nhưng chỉ đánh chặn được các UAV của Iran có giá trên dưới 30.000 USD/chiếc. Trước đó, các quan chức Lầu Năm Góc đã trình bày rằng chi phí trong 6 ngày đầu Mỹ không kích Iran đã vượt quá 11 tỉ USD.
Cơ hội đàm phán và triển vọng hòa bình
Tổng thống Trump ngày 14.3 tuyên bố Iran "đã sẵn sàng đạt thỏa thuận ngừng bắn", nhưng phía Mỹ thì chưa. Trả lời Đài NBC News, ông Trump cho hay các điều khoản đàm phán hiện chưa đủ tốt. Nhà lãnh đạo Mỹ không nêu chi tiết điều khoản, song cho rằng việc Iran cam kết từ bỏ tham vọng hạt nhân sẽ là một phần trong số đó.
Trước đó, Iran đã tuyên bố sẽ không thảo luận ngừng bắn cho đến khi Mỹ và Israel dừng tấn công. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan nhận định điều kiện hiện tại rất khó để Mỹ và Iran đàm phán, dù vậy ông tin rằng Tehran cởi mở với việc trao đổi thông qua các kênh liên lạc bí mật. Trong diễn biến khác, Reuters dẫn các nguồn thạo tin ngày 14.3 cho biết Israel và Li Băng dự kiến sẽ đàm phán trong vài ngày tới, trong bối cảnh chiến sự tiếp tục leo thang.
Tình hình tại eo biển Hormuz vẫn đang rất căng thẳng, với nhiều diễn biến phức tạp và khó lường. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao những động thái tiếp theo từ các bên liên quan, hy vọng tìm ra giải pháp hòa bình để bảo vệ an ninh hàng hải toàn cầu.
