Tổng thống Mỹ kêu gọi Israel kiềm chế tấn công cơ sở khí đốt Iran
Ngày 19/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã đề nghị Israel ngừng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở khí đốt tự nhiên của Iran. Động thái này diễn ra sau khi các đòn không kích qua lại giữa hai bên khiến giá năng lượng tăng vọt và làm căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông.
Thị trường năng lượng biến động mạnh sau các vụ tấn công
Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động mạnh. Sự kiện khởi đầu từ vụ Israel không kích một mỏ khí của Iran, dẫn đến đòn đáp trả nhằm vào Khu công nghiệp Ras Laffan tại Qatar – nơi xử lý khoảng 1/5 nguồn khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Thiệt hại tại đây được đánh giá là lớn, có thể mất nhiều năm để khắc phục.
Bên cạnh đó, cảng chính của Ả Rập Saudi trên Biển Đỏ, vốn hỗ trợ điều phối xuất khẩu năng lượng sau khi Eo biển Hormuz bị gián đoạn, cũng ghi nhận sự cố. Những diễn biến này cho thấy rủi ro vẫn hiện hữu đối với các hoạt động năng lượng trong khu vực, đồng thời đặt ra thách thức lớn cho việc bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Phản ứng từ các quốc gia và đồng minh
Trong bối cảnh giá dầu khí biến động, Tổng thống Trump đã bày tỏ quan điểm về sự thận trọng của các đồng minh trước những đề xuất liên quan đến việc khơi thông Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải từng đảm nhiệm khoảng 1/5 lưu lượng dầu xuất khẩu toàn cầu. Ông cũng cho biết đã đề nghị Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hạn chế các hoạt động liên quan đến cơ sở năng lượng của Iran.
Một quan chức Mỹ cùng ba nguồn thạo tin tiết lộ Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc khả năng điều động thêm binh sĩ tới Trung Đông. Tuy nhiên, trong cuộc gặp với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, ông khẳng định chưa có kế hoạch triển khai lực lượng trên bộ.
Phát biểu trong họp báo cuối ngày 19/3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này đã tự tiến hành một số hoạt động nhằm vào mỏ khí South Pars của Iran, đồng thời xác nhận ông Trump đã đề nghị Israel kiềm chế các hành động tương tự. Ông cũng đưa ra đánh giá về mức độ suy giảm năng lực của Iran sau gần ba tuần căng thẳng, nhưng không nêu chi tiết cụ thể.
Các nước lớn ra tuyên bố chung về an ninh hàng hải
Khi xung đột bước sang gần 3 tuần và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, cùng với lo ngại về biến động giá dầu, các nước bao gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và Nhật Bản đã ra tuyên bố chung. Họ khẳng định sẵn sàng đóng góp phù hợp nhằm bảo đảm an toàn hàng hải tại Eo biển Hormuz.
Các nước này cũng cam kết xem xét các biện pháp ổn định thị trường năng lượng, trong đó có khả năng phối hợp tăng nguồn cung. Tuy nhiên, tuyên bố chưa nêu kế hoạch cụ thể và chưa cho thấy thời điểm triển khai rõ ràng. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết các bước đi cụ thể sẽ được cân nhắc khi tình hình lắng dịu.
Những khác biệt trong quan điểm và cách tiếp cận
Diễn biến này phần nào phản ánh sự thận trọng của các đồng minh Mỹ trong cách tiếp cận vấn đề. Bên cạnh đó, vụ việc liên quan đến mỏ khí South Pars cũng cho thấy còn tồn tại những khác biệt nhất định trong quan điểm và cách tiếp cận giữa các bên liên quan.
Trong một diễn biến khác, ba quan chức Israel cho biết cuộc tấn công được thực hiện sau khi đã trao đổi với phía Mỹ, song các hoạt động tương tự có thể sẽ không tiếp diễn trong thời gian tới.
Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth khẳng định mục tiêu của Mỹ “không thay đổi” và vẫn theo đúng kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Hạ viện, Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard cho rằng Mỹ và Israel có những trọng tâm khác nhau: Israel tập trung vào việc làm suy yếu bộ máy lãnh đạo Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh mục tiêu hạn chế năng lực tên lửa đạn đạo và sức mạnh hải quân của nước này.
Thiệt hại kinh tế và đề xuất ngân sách
Ngày 19/3, một quan chức Mỹ cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang đề xuất gói ngân sách 200 tỷ USD liên quan đến tình hình tại Iran, song vấp phải nhiều ý kiến trái chiều tại Quốc hội.
Phía Iran cho rằng các diễn biến gần đây đánh dấu một giai đoạn mới, trong đó có thể mở rộng phạm vi các mục tiêu liên quan đến năng lượng.
Theo QatarEnergy, các sự cố đã ảnh hưởng khoảng 1/6 sản lượng khí tự nhiên hóa lỏng của nước này, với thiệt hại ước tính khoảng 20 tỷ USD mỗi năm. Thời gian khắc phục có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm.
Truyền thông Israel cũng ghi nhận một cơ sở xử lý dầu tại cảng Haifa bị hư hại, nhưng không có thương vong nào được báo cáo.
