Ông Trump gọi Eo biển Hormuz là 'Eo biển Trump' giữa lúc chiến sự leo thang
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây chú ý khi gọi Eo biển Hormuz là "Eo biển Trump" trong bài phát biểu tại Hội nghị Ưu tiên FII ở Miami, Florida, hôm 28/3. Sự việc xảy ra giữa bối cảnh chiến sự Trung Đông có dấu hiệu leo thang, với các cuộc không kích của Israel nhắm vào cơ sở hạt nhân Iran và những cảnh báo về nguy cơ xung đột mở rộng.
Phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Trump
"Họ phải mở nó ra, họ phải mở Eo biển Trump ra, à ý tôi là Eo biển Hormuz", ông Trump nói trước đám đông, trước khi nhanh chóng sửa lại. "Xin lỗi, tôi nhầm lẫn thật là tai hại", người đứng đầu Nhà Trắng tiếp tục. "Báo lá cải sẽ bảo là tôi đọc nhầm, nhưng không, chẳng có tai nạn nào ở đây cả. Tôi chẳng mấy khi sai".
Trước đó, Tổng thống Trump đã yêu cầu Tehran mở cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, với cảnh báo rằng nếu không, Mỹ sẽ "xóa sổ" các cơ sở năng lượng của Iran. Hạn chót mới mà nhà lãnh đạo Mỹ dành cho Iran là ngày 6/4, theo thông tin từ CNN.
Chiến sự với Iran vẫn chưa kết thúc
Cũng trong khuôn khổ hội nghị, Tổng thống Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran "vẫn chưa hoàn tất". Ông nói: "Chiến sự vẫn chưa xong. Tôi không bảo là, ý tôi là nó gần như đã hoàn tất nhưng vẫn chưa hoàn tất hẳn".
Tổng thống 79 tuổi tiết lộ thêm rằng chiến dịch của Mỹ vẫn còn 3.554 mục tiêu cần phải tấn công ở Iran. "Mọi thứ sẽ xong sớm thôi", ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Iran từng là một cường quốc "nhưng chẳng còn mạnh mẽ như xưa".
Trước đó, người đứng đầu Nhà Trắng đã nhiều lần tuyên bố chiến thắng trong cuộc xung đột với Iran. Gần nhất, khi phát biểu tại Nhà Trắng hôm 24/3, ông nói: "Bạn biết đấy, chúng ta đã thắng, cuộc chiến này, chúng ta đã thắng, những người vẫn muốn tiếp tục là truyền thông lá cải".
Các cuộc không kích của Israel nhắm vào cơ sở hạt nhân Iran
Song song với những tuyên bố của ông Trump, các cuộc không kích do Israel tiến hành nhằm vào nhiều mục tiêu trọng yếu trên lãnh thổ Iran đang đánh dấu một bước leo thang mới trong cuộc xung đột kéo dài gần một tháng qua.
Đáng chú ý là cuộc tấn công vào một cơ sở xử lý uranium tại thành phố Yazd, vốn được coi là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hạt nhân của Tehran. Theo xác nhận từ phía Israel, đây là "cơ sở độc nhất" phục vụ quá trình chiết xuất nguyên liệu cho làm giàu uranium, cho thấy mức độ nhắm mục tiêu có tính toán chiến lược.
Phía Iran xác nhận vụ tấn công nhưng khẳng định không có thương vong cũng như không xảy ra rò rỉ phóng xạ. Tuy nhiên, việc một đầu đạn rơi gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tai nạn hạt nhân ngoài ý muốn.
Các cuộc tấn công diễn ra trong khuôn khổ một chiến dịch không kích quy mô lớn trên khắp Iran, bao gồm cả các mục tiêu ngoài lĩnh vực hạt nhân. Tổ hợp nước nặng Khondab, cùng hai nhà máy thép lớn tại Khuzestan và Isfahan, đều nằm trong danh sách bị tấn công.
Ngoài ra, các khu vực quanh Tehran, Kashan, Ahwaz và thành phố Qom cũng hứng chịu không kích, khiến ít nhất 18 người thiệt mạng. Theo số liệu do phía Iran công bố, tổng số người thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát vào ngày 28/2 đã vượt 1.900 người.
Phản ứng từ các bên và nguy cơ leo thang
Trước diễn biến này, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran sẽ "buộc Israel phải trả giá đắt" cho các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng quan trọng. Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz khẳng định Tel Aviv sẽ tiếp tục mở rộng chiến dịch quân sự, với cáo buộc rằng Iran đã cố tình nhắm mục tiêu vào dân thường Israel.
Giới phân tích nhận định rằng tác động của các cuộc tấn công không chỉ dừng lại ở lĩnh vực quân sự. Theo bà Negar Mortazavi, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, ngay cả những người dân Iran từng chỉ trích chính phủ cũng đang dần thay đổi quan điểm, khi họ coi đây là "cuộc tấn công nhằm vào người dân Iran hơn là vào chính quyền".
Bà Mortazavi nhấn mạnh việc nhắm vào các mục tiêu như điện, nước, cơ sở văn hóa và bệnh viện là "không thể chấp nhận được", qua đó góp phần làm gia tăng sự đoàn kết nội bộ tại Iran.
Trong khi đó, nguy cơ leo thang quân sự tiếp tục được cảnh báo từ phía lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Tư lệnh không gian vũ trụ Seyed Majid Moosavi cho rằng xung đột đã bước sang một giai đoạn mới, nơi "công thức sẽ không còn là ăn miếng trả miếng".
Nỗ lực ngoại giao và hệ lụy toàn cầu
Song song với diễn biến quân sự, các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột vẫn đang gặp nhiều trở ngại. Phía Mỹ từng cho rằng các cuộc đàm phán đang đạt tiến triển, song Iran bác bỏ nhận định này, cho rằng các đề xuất từ Washington là "phiến diện và bất công". Một quan chức Iran thậm chí nhận định việc vừa tấn công vừa đàm phán là "không thể chấp nhận", phản ánh mức độ mất lòng tin sâu sắc giữa các bên.
Hệ lụy của xung đột cũng đang lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Trong bối cảnh đó, các tổ chức quốc tế cũng cảnh báo về tác động lan tỏa của cuộc xung đột đối với an ninh lương thực.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính số người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực toàn cầu có thể tăng mạnh, do giá năng lượng leo thang kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển thực phẩm. Những nền kinh tế thu nhập thấp được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
