Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai cam kết đảm bảo an toàn tính mạng cho các ứng viên tiềm năng trong quá trình lựa chọn lãnh đạo mới của Iran, giữa lúc cuộc xung đột giữa Iran và Israel bước sang ngày thứ sáu với nhiều diễn biến phức tạp. Trong một loạt cuộc phỏng vấn với các hãng thông tấn quốc tế, ông Trump khẳng định Washington đã xác định được danh sách những nhân vật có khả năng lãnh đạo Iran và đang tiến hành các bước cần thiết để bảo vệ họ khỏi nguy cơ bị tấn công.
Mỹ muốn tham gia vào quá trình chọn lãnh đạo Iran
Ông Trump nhấn mạnh rằng Mỹ cần phải tham gia vào việc bổ nhiệm nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran, tương tự như cách Washington can thiệp vào tình hình Venezuela trước đây. Tổng thống Mỹ cho biết: "Chúng tôi muốn tiến vào và dọn dẹp mọi thứ. Chúng tôi không muốn một người phải mất 10 năm lãnh đạo để tái thiết lại một quốc gia. Chúng tôi hiện đã có vài người khiến chúng tôi tin rằng sẽ làm tốt công việc đó". Tuy nhiên, ông từ chối tiết lộ danh tính cụ thể của những ứng viên này.
Đáng chú ý, ông Trump bác bỏ khả năng Mojtaba Khamenei, con trai của cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, được đưa vào danh sách ưu tiên. Ông mô tả nhân vật này là "nhẹ ký" và một lựa chọn "không thể chấp nhận được". Trong khi đó, giới lãnh đạo Iran được cho là đang nghiêng về phương án tôn Mojtaba Khamenei lên kế nhiệm cha, dù lo ngại về an toàn của ông gia tăng sau những tuyên bố từ Mỹ và Israel.
Xung đột leo thang với các cuộc tấn công mới
Trên chiến trường, Iran và Israel tiếp tục không kích lẫn nhau, mở rộng phạm vi xung đột sang các khu vực lân cận. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo Khorramshahr-4 mang đầu đạn nặng 1,5 tấn nhằm vào trung tâm Tel Aviv, sân bay Ben Gurion và căn cứ không quân của Israel. Các quan chức Iran khẳng định vũ khí này có khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ.
Đáp trả, Israel tiến hành một làn sóng không kích quy mô lớn nhắm vào hạ tầng của chính quyền Iran tại Tehran và các khu vực ở Lebanon. Quân đội Israel cũng cảnh báo người dân rời khỏi khu vực phía nam Beirut, trong khi Hezbollah đưa ra cảnh báo tương tự đối với cư dân miền Bắc Israel. Căng thẳng leo thang khiến hàng nghìn người dân phải sơ tán, gây hoảng loạn trên diện rộng.
Thương vong dân sự và thiệt hại nghiêm trọng
Xung đột đã gây ra những tổn thất nặng nề cho dân thường. Hai trường học nam sinh ở Parand, phía tây nam Tehran, bị đánh trúng trong đợt không kích, làm hư hại nghiêm trọng cơ sở vật chất. Sự việc này diễn ra chỉ một tuần sau khi một trường nữ sinh ở Minab bị tấn công, khiến ít nhất 175 người thiệt mạng theo thông tin từ giới chức y tế Iran. Các vụ tấn công vào mục tiêu dân sự như vậy có nguy cơ bị xem là tội ác chiến tranh.
Bên cạnh đó, nhiều tàu chở dầu tiếp tục bị tấn công, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), tiết lộ rằng Mỹ đã đánh chìm hoặc phá hủy hơn 30 tàu của Iran, đồng thời tấn công vào cơ quan tương đương Bộ Tư lệnh Không gian của nước này. Ông Cooper cho biết các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Iran đã giảm 90% so với ngày đầu của cuộc chiến.
Iran trì hoãn công bố lãnh đạo mới vì lo ngại ám sát
Theo các nguồn tin, giới chức Iran đang cố gắng trì hoãn việc công bố lãnh tụ tối cao mới lâu nhất có thể để tránh nguy cơ người này trở thành mục tiêu tấn công phủ đầu từ Mỹ và Israel. Hội đồng lãnh đạo lâm thời của Iran, gồm Chánh án Gholam Hossein Mohseni Ejei, Tổng thống Masoud Pezeshkian và giáo sĩ Alireza Arafi, đã tiếp quản quyền lực sau khi ông Khamenei thiệt mạng và tiến hành cuộc họp vào ngày 4/3.
Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ cấp cao cũng đã họp trực tuyến để bàn bạc về việc bổ nhiệm, nhưng thời gian công bố chính thức vẫn chưa được xác định rõ. Một thành viên cấp cao trong hội đồng này cho biết quá trình lựa chọn "sắp hoàn tất", trong khi một thành viên khác lại nói rằng mọi thứ vẫn "chưa rõ ràng".
Phản ứng quốc tế và tác động kinh tế
Trung Quốc thông báo sẽ cử đặc phái viên tới Trung Đông để thúc đẩy hòa giải và giảm leo thang xung đột. Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định Bắc Kinh sẽ duy trì liên lạc với các bên liên quan, tìm kiếm giải pháp ngoại giao nhằm khôi phục ổn định khu vực. Trong khi đó, Giáo hoàng Leo đăng video cầu nguyện, kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới từ bỏ chiến tranh.
Xung đột đã gây ra những tác động đáng kể đến kinh tế toàn cầu. Giá dầu tăng 16% kể từ khi chiến sự bắt đầu, do nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn. Ông Trump tuyên bố sắp có biện pháp giảm áp lực giá dầu, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên hiện tại là chiến dịch quân sự. Thị trường chứng khoán Mỹ cũng chịu ảnh hưởng, với chỉ số S&P 500 giảm 0,7% trong tuần và chỉ số biến động VIX tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 11.
Giai đoạn tiếp theo của chiến dịch quân sự
Theo các nguồn tin, chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel tại Iran đang bước sang giai đoạn hai, với trọng tâm là các căn cứ tên lửa đạn đạo được chôn sâu dưới lòng đất. Mục tiêu là vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực tấn công đường không của Iran và làm suy yếu bộ máy lãnh đạo nước này. Quân đội Israel dự kiến kéo dài chiến dịch thêm ít nhất một đến hai tuần, nhắm vào hàng nghìn mục tiêu để giảm thiểu năng lực quân sự của Tehran.
Trong bối cảnh đó, Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu bác bỏ nỗ lực ngăn chặn chiến dịch không kích Iran của ông Trump, với tỷ lệ 219-212, thể hiện sự ủng hộ từ đa số đảng Cộng hòa. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cảnh báo Iran sẽ mắc sai lầm nếu cho rằng Washington không thể duy trì cuộc chiến, khẳng định ý chí của Mỹ là "sắt đá" và kho vũ khí vẫn đầy đủ.
Cuộc xung đột tiếp tục diễn biến phức tạp, với nguy cơ lan rộng và hậu quả khó lường cho khu vực Trung Đông và thế giới.
