Ông Trump Liệu Có Lặp Lại Vết Xe Đổ Của Người Tiền Nhiệm Tại Trung Đông?
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng quảng bá bản thân như một chính trị gia của hòa bình, với tham vọng rõ ràng là giành giải Nobel Hòa bình. Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất trong chiến dịch tranh cử của ông là cam kết không để nước Mỹ sa lầy vào các cuộc chiến tranh ở nước ngoài. Tuy nhiên, hiện nay, có những dấu hiệu cho thấy ông Trump đang lặp lại một số lập luận và tính toán chiến lược tương tự như những gì đã khiến Tổng thống George W. Bush sa lầy tại Trung Đông sau năm 2003.
Người Mỹ Chưa Sẵn Sàng Cho Xung Đột
Trước khi tiến hành các hành động quân sự nhắm vào Iran, Mỹ đã huy động lực lượng Hải quân và Không quân lớn nhất đến khu vực Trung Đông kể từ sau cuộc chiến Iraq. Động thái ngoại giao chiến hạm ban đầu nhằm tạo sức ép lên Tehran, buộc quốc gia Hồi giáo này phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, khi không đạt được đột phá ngoại giao, việc rút quân mà không có hành động quân sự bị xem là có thể làm tổn hại đến hình ảnh và uy tín của ông Trump.
Chính quyền Trump được xây dựng trên nền tảng của phong trào "Nước Mỹ trên hết" (MAGA), vốn phản đối việc Mỹ tham gia vào những cuộc chiến kéo dài ở nước ngoài. Điều này phần nào lý giải tại sao Nhà Trắng không đưa ra các lập luận rõ ràng và nhất quán cho khả năng phát động chiến tranh tại Iran. Hạn chế của cách tiếp cận này là trong khi quân đội Mỹ đã sẵn sàng cho xung đột, người dân Mỹ lại chưa được chuẩn bị tâm lý.
Lý Do Chiến Tranh: Những Điểm Tương Đồng Đáng Lo Ngại
Trong Thông điệp Liên bang gần đây, ông Trump tái khẳng định rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, tuyên bố này gây tranh cãi khi ông từng khẳng định đã "xóa sổ" chương trình hạt nhân của Tehran trong đợt không kích hồi năm ngoái. Ông cũng nhắc đến hàng trăm binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Iraq do các lực lượng được Iran hậu thuẫn, đồng thời chỉ trích chiến dịch trấn áp biểu tình gần đây tại Iran.
Điểm đáng chú ý là cảnh báo của ông về tên lửa đạn đạo của Iran. "Họ đã phát triển các tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ của chúng ta ở nước ngoài, thậm chí đang hướng tới khả năng sản xuất tên lửa có khả năng vươn tới lục địa Mỹ", ông Trump tuyên bố. Một số chuyên gia cho rằng thông tin này có thể đã bị phóng đại, nhưng việc nhấn mạnh nguy cơ tên lửa Iran đe dọa trực tiếp lãnh thổ Mỹ gợi nhớ đến các lập luận của chính quyền Bush trước chiến tranh Iraq.
Năm 2002, Tổng thống Bush cũng từng cảnh báo Iraq có thể đe dọa các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông bằng tên lửa, thậm chí tìm cách phát triển thiết bị không người lái mang vũ khí hóa học hoặc sinh học để tấn công vào nước Mỹ. Phó Tổng thống khi đó, ông Dick Cheney, cũng cho rằng Baghdad đang theo đuổi chiến lược "tống tiền hạt nhân" đối với Mỹ.
Thiếu Chuẩn Bị Cho Hậu Quả: Bài Học Từ Iraq
Dù chính quyền Bush đã chuẩn bị kỹ lưỡng trong việc thuyết phục công chúng Mỹ, một trong những sai lầm lớn nhất mà họ phạm phải trong cuộc chiến Iraq là thiếu chuẩn bị cho giai đoạn hậu chiến. Sự thiếu chuẩn bị này dẫn đến sự bùng nổ các cuộc xung đột sắc tộc và nổi dậy kéo dài tại Iraq, gây thiệt hại nặng nề cho quân đội Mỹ.
Trước khi tấn công Iran, chính quyền Trump cũng chưa nêu rõ kịch bản có thể xảy ra nếu hành động quân sự của Mỹ dẫn đến những biến động lớn tại Tehran. Theo CNN, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, từng thừa nhận trong một cuộc họp rằng ông không thể dự đoán kết quả của việc thay đổi chế độ tại Iran.
Giờ đây, khi xung đột đã nổ ra, Mỹ có thể phải đối mặt với nguy cơ thương vong đối với binh sĩ Mỹ cùng những hệ lụy khó lường. Một số nguồn tin tình báo cho rằng lực lượng có khả năng lấp khoảng trống quyền lực tại Iran là Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, một lực lượng có lập trường cứng rắn. Khả năng để chính quyền Trump tìm được một nhân vật tại Iran sẵn sàng hợp tác với Washington được đánh giá là rất hạn chế.
Tham Vọng Và Di Sản Của Ông Trump
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff gần đây tiết lộ rằng Tổng thống Trump tỏ ra khó hiểu trước việc Iran không chịu nhượng bộ trước sức ép quân sự gia tăng của Mỹ. Một trong những lý do có thể là Tehran rút kinh nghiệm từ trường hợp của nhà lãnh đạo Libya Moammar Gadhafi, người bị lật đổ sau khi từ bỏ chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt. Điều này khiến Iran có thể coi năng lực răn đe của chương trình hạt nhân và tên lửa là yếu tố bảo đảm sự tồn tại của chế độ.
Trong khi đó, tham vọng của ông Trump là phá hủy được chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran, nhằm thay đổi cục diện Trung Đông. Nếu thành công, các đồng minh của Mỹ trong khu vực có thể gia tăng tầm ảnh hưởng tại một Trung Đông hòa bình, ổn định và có tiềm năng phát triển kinh tế lớn hơn. Điều này có thể biến ông Trump thành Tổng thống Mỹ đầu tiên giải quyết được vấn đề căng thẳng với Iran, một thành tựu chưa đạt được dưới thời các đời tổng thống từ Jimmy Carter đến Joe Biden.
Giải quyết được mối lo ngại từ Iran có thể là dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của ông Trump, vị tổng thống luôn mong muốn để lại di sản nổi bật trong lịch sử nước Mỹ. Tuy nhiên, liệu đây sẽ là một cú chốt lịch sử đã chờ đợi suốt gần nửa thế kỷ, hay chỉ là một cú sa lầy đúng vào vết xe đổ của người tiền nhiệm, vẫn còn là câu hỏi chưa có lời giải đáp rõ ràng.
