Báo cáo tình báo mật nghi ngờ kịch bản của Tổng thống Trump tại Iran
Một báo cáo mật của Hội đồng Tình báo quốc gia Mỹ (NIC) đã đưa ra nhận định quan trọng: một cuộc tấn công quy mô lớn của Mỹ vào Iran cũng khó có thể lật đổ hệ thống lãnh đạo của giới giáo sĩ và quân đội tại nước cộng hòa Hồi giáo này. Thông tin này làm dấy lên những nghi ngờ sâu sắc về kế hoạch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố, rằng sẽ "thanh lọc" cấu trúc lãnh đạo Iran và đưa một người do ông lựa chọn lên nắm quyền.
Nội dung báo cáo mật và các kịch bản kế vị
Theo Washington Post dẫn các nguồn tin nắm được báo cáo, tài liệu này được hoàn thành khoảng một tuần trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công Iran vào ngày 28/2. Báo cáo đã phác thảo chi tiết các kịch bản kế vị có thể xảy ra ở Iran sau các cuộc tấn công.
Các nguồn tin tình báo đều kết luận rằng giới giáo sĩ và quân đội Iran sẽ phản ứng với bất kỳ vụ ám sát nào nhắm vào Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bằng cách tuân thủ nghiêm ngặt quy trình đã có để duy trì sự liên tục của quyền lực. Báo cáo nhấn mạnh rằng khả năng phe đối lập Iran nắm quyền kiểm soát đất nước là "không chắc chắn" và gần như không khả thi trong bối cảnh hiện tại.
Phản ứng từ Nhà Trắng và các cơ quan tình báo
Hội đồng Tình báo quốc gia Mỹ, bao gồm nhiều nhà phân tích kỳ cựu và chuyên đưa ra các đánh giá mật đại diện cho trí tuệ tập thể của 18 cơ quan tình báo, đã từ chối bình luận về thông tin được tiết lộ. Tuy nhiên, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly đã đưa ra tuyên bố rõ ràng: "Tổng thống Trump và chính quyền đã vạch rõ các mục tiêu liên quan đến chiến dịch Epic Fury".
Các mục tiêu này bao gồm phá hủy tên lửa đạn đạo và năng lực sản xuất của Iran, tiêu diệt hải quân, chấm dứt khả năng trang bị vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm và ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Phát ngôn viên Kelly khẳng định: "Chế độ Iran đang bị nghiền nát hoàn toàn".
Những hạn chế trong kịch bản của NIC
Điều đáng chú ý là báo cáo của NIC dường như không xem xét các kịch bản cực đoan như đưa bộ binh Mỹ vào Iran hoặc trang bị vũ khí cho người Kurd ở nước này để kích động nổi dậy. Thay vào đó, báo cáo tập trung vào các động thái chính trị nội bộ của Iran.
Việc lựa chọn lãnh đạo tối cao Iran về mặt hình thức là công việc của Hội đồng chuyên gia, nhưng thực tế cho thấy các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và những người khác trong bộ máy an ninh Iran cũng có tiếng nói quyết định. Đã có nhiều đồn đoán rằng hội đồng sẽ chỉ định ông Mojtaba Khamenei - con trai của Đại giáo chủ Ali Khamenei, nhưng chưa có thông báo chính thức nào được đưa ra.
Phản ứng từ Iran và tuyên bố của Tổng thống Trump
Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ hai, Tổng thống Trump tiếp tục yêu cầu Iran "đầu hàng vô điều kiện" và khẳng định ông cần có tiếng nói trong việc lựa chọn nhà lãnh đạo tiếp theo của nước này. Trong một cuộc phỏng vấn với NBC News, ông Trump nhận xét ông Mojtaba Khamenei "không đủ năng lực" và "thiếu tầm nhìn".
Tổng thống Mỹ tuyên bố: "Chúng tôi muốn họ có một nhà lãnh đạo giỏi. Chúng tôi có một số người mà tôi nghĩ sẽ làm tốt công việc". Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã bác bỏ hoàn toàn khả năng ông Trump có thể đóng vai trò trong việc bổ nhiệm lãnh đạo Iran.
Đánh giá của các chuyên gia và quan chức
Theo các quan chức Mỹ đương nhiệm và nghỉ hưu, có rất ít dấu hiệu, ít nhất cho đến thời điểm hiện tại, cho thấy sẽ xảy ra một cuộc nổi dậy quần chúng quy mô lớn ở Iran hoặc những rạn nứt đáng kể trong chính phủ hay lực lượng an ninh có thể dẫn đến sự hình thành của một chế độ mới.
Với việc giới giáo sĩ và quân đội Iran vẫn duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ, các chuyên gia phân tích cho rằng khả năng ông Trump có thể chi phối chính trị Iran là rất thấp. Những đánh giá này cũng được phản ánh trong các bài viết của New York Times, Reuters và Wall Street Journal, tất cả đều đề cập đến sự nghi ngờ của các cơ quan tình báo Mỹ về khả năng phe đối lập Iran có thể giành quyền lực.
Bối cảnh chính trị phức tạp tại Iran, cùng với sự gắn kết của các thể chế quyền lực hiện hữu, đang tạo ra những thách thức đáng kể cho bất kỳ kịch bản thay đổi chế độ nào từ bên ngoài.
