Nga chính thức khởi kiện EU vì tài sản hơn 200 tỷ USD bị đóng băng
Ngân hàng Trung ương Nga đã có động thái pháp lý mạnh mẽ khi đệ đơn khiếu kiện lên Tòa án Công lý châu Âu tại Luxembourg, nhằm phản đối quyết định của Liên minh châu Âu (EU) về việc phong tỏa vô thời hạn một phần dự trữ vàng và ngoại hối của Moscow. Đơn kiện này, được nộp vào ngày 27/2/2026 lên Tòa án Cấp cao của EU, tập trung vào quy định ban hành ngày 12/12/2025 của Hội đồng Liên minh châu Âu, theo đó gia hạn vô thời hạn lệnh phong tỏa tài sản và hạn chế các con đường pháp lý để khiếu nại.
Bối cảnh và động thái pháp lý của Nga
Vụ kiện đánh dấu nỗ lực mới nhất của Moscow trong việc thách thức các biện pháp hạn chế do phương Tây áp đặt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Brussels tìm cách duy trì việc phong tỏa tài sản có chủ quyền của Nga và có khả năng sử dụng lợi nhuận từ các tài sản này để hỗ trợ quá trình tái thiết Ukraine. Ngân hàng Trung ương Nga tuyên bố: "Đây là sự tiếp nối các nỗ lực nhằm thách thức những hành động trái pháp luật của Liên minh châu Âu đối với tài sản có chủ quyền của Ngân hàng Nga".
Chi tiết về tài sản bị phong tỏa và cơ chế mới của EU
Khi chiến sự bùng nổ vào năm 2022, các nước phương Tây đã phong tỏa khoảng 300 tỷ USD tài sản của Nga, với khoảng 2/3 trong số đó do Euroclear, một công ty dịch vụ tài chính có trụ sở tại Bỉ, nắm giữ. Theo cơ chế hiện hành, khoảng 210 tỷ euro (tương đương 245 tỷ USD) tài sản của Nga sẽ bị phong tỏa cho đến khi ít nhất 15 quốc gia thành viên EU, đại diện cho hơn 55% dân số toàn khối, bỏ phiếu dỡ bỏ biện pháp này. Cơ chế mới này thay thế hệ thống trước đây yêu cầu gia hạn đồng thuận tuyệt đối mỗi 6 tháng một lần, vốn khiến các biện pháp trừng phạt có nguy cơ bị Hungary hoặc Slovakia phủ quyết.
Cáo buộc của Nga và các vụ kiện song song
Ngân hàng Trung ương Nga cho rằng quy định của EU vi phạm "các quyền cơ bản và bất khả xâm phạm", bao gồm quyền tiếp cận công lý, quyền sở hữu tài sản và quyền miễn trừ chủ quyền. Ngân hàng cũng cáo buộc EU có sai phạm về thủ tục khi biện pháp được thông qua theo cơ chế đa số đủ điều kiện thay vì đồng thuận tuyệt đối. Song song đó, ngân hàng này đã đệ đơn kiện tại tòa trọng tài Moscow đối với Euroclear, yêu cầu bồi thường cho số tiền bị phong tỏa.
Tranh chấp rộng hơn về việc sử dụng tài sản Nga
Tranh chấp diễn ra trong bối cảnh các cuộc tranh luận rộng hơn về việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng đề xuất sử dụng các tài sản đang được giữ tại Mỹ để tài trợ tái thiết những khu vực bị ảnh hưởng bởi chiến sự, coi đây là một lá bài tiềm năng trong các cuộc đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, Ukraine đã bác bỏ cách tiếp cận này, khẳng định rằng tài sản Nga bị phong tỏa không nên trở thành đòn bẩy trong thương lượng mà cần được dùng để bồi thường thiệt hại do chiến sự gây ra.
Phản ứng và thách thức từ EU
Cuối năm ngoái, EU đã bàn tới việc dùng tài sản Nga để cấp cho Ukraine khoản vay bồi thường, nhưng Bỉ và một số quốc gia đã phản đối vì rủi ro pháp lý quá lớn. Bỉ yêu cầu tất cả các thành viên EU cùng chia sẻ rủi ro nếu Nga khởi kiện liên quan số tài sản này. Tuy nhiên, các bên đã không đạt được đồng thuận cần thiết cho phương án kể trên, làm nổi bật sự phức tạp và nhạy cảm của vấn đề này trong quan hệ quốc tế.
