NATO cam kết hỗ trợ quân sự ổn định cho Ukraine bất chấp thách thức từ Trung Đông
Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang, gây áp lực nặng nề lên kho dự trữ vũ khí của các nước phương Tây, Ukraine vẫn tiếp tục được đảm bảo nhận các nguồn viện trợ quân sự quan trọng để duy trì khả năng phòng thủ. Tuyên bố này được Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte đưa ra tại buổi công bố báo cáo thường niên của liên minh ở Brussels vào ngày 26/3.
Viện trợ thiết yếu vẫn được chuyển giao đều đặn
Theo phát biểu trước báo giới, ông Rutte nhấn mạnh rằng các trang thiết bị quân sự thiết yếu, bao gồm cả tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất, sẽ tiếp tục được chuyển đến Ukraine một cách đều đặn. Loại vũ khí này đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ không phận Ukraine trước các cuộc tấn công bằng tên lửa từ đối phương.
Ông Rutte cho biết: "Khoảng 75% số tên lửa đánh chặn mà các tổ hợp Patriot tại Ukraine sử dụng hiện nay, cùng với 90% đạn dược cho các hệ thống phòng không khác, đều đến từ chương trình PURL (Danh mục Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine)." Cơ chế này, được triển khai từ năm ngoái, cho phép các quốc gia châu Âu tài trợ để Kiev có thể tiếp nhận vũ khí trực tiếp từ Mỹ.
Thách thức từ chuỗi cung ứng và nhu cầu gia tăng
Tuy nhiên, câu chuyện về nguồn cung vũ khí không phải không có những khó khăn. Cuộc xung đột tại Trung Đông, cùng với nhu cầu tăng cao về tên lửa đánh chặn ở Israel và các quốc gia vùng Vịnh, đang tạo ra áp lực ngày càng lớn đối với chuỗi cung ứng vũ khí của phương Tây. Mặc dù không bình luận chi tiết về mức độ thiếu hụt, nhưng Tổng Thư ký NATO thừa nhận rằng nhu cầu hiện tại đang vượt xa khả năng sản xuất hiện có.
Trong bối cảnh đó, ông Rutte đã kêu gọi các quốc gia châu Âu phải nhanh chóng mở rộng công suất công nghiệp quốc phòng. Ông nhấn mạnh rằng việc tăng cường dây chuyền sản xuất, kéo dài thời gian vận hành nhà máy và đầu tư xây dựng các cơ sở mới là điều cấp thiết. "Chúng ta cần hành động nhanh chóng, bởi vì đã có sẵn nguồn lực tài chính," ông nói.
Chi tiêu quân sự của NATO tăng mạnh trong năm 2025
Theo báo cáo thường niên, tổng chi tiêu quân sự của 32 quốc gia thành viên NATO trong năm 2025 đã tăng khoảng 20% so với năm 2024. Đáng chú ý, tỷ trọng đóng góp từ các đồng minh châu Âu và Canada đạt mức cao kỷ lục, phản ánh xu hướng gia tăng trách nhiệm chia sẻ gánh nặng quốc phòng trong nội bộ liên minh.
- Các nước châu Âu và Canada đã chi tổng cộng 574 tỷ USD cho quốc phòng trong năm 2025, tương đương 2,33% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) kết hợp, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ qua.
- Tính từ năm 2014 đến nay, ngân sách quốc phòng của NATO đã tăng hơn gấp đôi về giá trị thực tế.
- Mỹ vẫn là nước đóng góp lớn nhất với 838 tỷ USD, mặc dù giảm nhẹ so với mức 850 tỷ USD của năm trước. Chi tiêu quân sự của Mỹ chiếm tới 60% tổng ngân sách quốc phòng của NATO.
- Dự kiến trong năm nay, tổng chi tiêu quân sự của toàn khối sẽ vượt ngưỡng 1.400 tỷ USD.
Áp lực từ Mỹ và cam kết tăng chi tiêu
Xu hướng gia tăng chi tiêu này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng từ năm 2025 và tiếp tục gây sức ép buộc các đồng minh NATO phải nâng cao ngân sách quốc phòng. Tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở La Haye (Hà Lan) vào tháng 6/2025, các nước thành viên đã cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP vào năm 2035, trong đó 3,5% dành cho quốc phòng thuần túy và 1,5% cho các lĩnh vực an ninh liên quan.
Tuy nhiên, hiện tại chỉ có một số ít quốc gia đạt được mức chi tiêu cao:
- Ba Lan dẫn đầu với 4,3% GDP.
- Litva đạt 4% GDP.
- Latvia ở mức 3,74% GDP.
- Estonia tiến sát ngưỡng với 3,42% GDP.
Trong khi đó, một số nước như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Canada, Bỉ và Albania mới chỉ đạt mức tối thiểu 2% theo cam kết trước đó.
Kết luận: Thách thức cân đối nguồn lực trong bối cảnh đa điểm nóng
Những con số trên cho thấy NATO đang bước vào một giai đoạn tăng cường năng lực quốc phòng một cách rõ rệt, đồng thời vẫn duy trì cam kết hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, bài toán cân đối nguồn lực trong bối cảnh tồn tại nhiều điểm nóng cùng lúc, từ Ukraine đến Trung Đông, tiếp tục là một thách thức lớn đối với liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương. Việc đảm bảo nguồn cung vũ khí ổn định và mở rộng công nghiệp quốc phòng sẽ là chìa khóa để NATO vượt qua những khó khăn này.
