Mexico Tiêu Diệt Trùm Ma Túy El Mencho: Thông Điệp Cứng Rắn Trong Chiến Dịch Lịch Sử
Cuộc đột kích táo bạo của quân đội Mexico cuối tuần trước đã hạ sát Nemesio "El Mencho" Oseguera, ông trùm băng đảng Jalisco Thế hệ Mới (CJNG) khét tiếng nhất Mexico, sau hai thập kỷ lẩn trốn sự truy bắt. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược an ninh của Tổng thống Claudia Sheinbaum, giữa áp lực từ Mỹ và vòng xoáy bạo lực đe dọa đất nước.
Lập Trường Cứng Rắn Của Tổng Thống Sheinbaum
Bà Claudia Sheinbaum, người nhậm chức Tổng thống vào tháng 10/2024, từ lâu hay bị so sánh với người tiền nhiệm Andres Manuel Lopez Obrador, người theo đuổi chiến lược gần như không đối đầu với tội phạm có tổ chức, thường được mô tả là "ôm thay vì bắn". Tuy nhiên, cuộc đột kích tiêu diệt El Mencho cho thấy bà đã hoàn toàn từ bỏ chính sách an ninh mềm dẻo của ông Obrador và thể hiện lập trường cứng rắn hơn với các băng đảng.
Các chính sách an ninh của bà Sheinbaum đã tạo ra kết quả khác biệt so với thời kỳ trước. Số vụ giết người liên quan tới tội phạm có tổ chức trên toàn Mexico đã giảm 16% trong giai đoạn 2024-2025, theo công ty tư vấn Lantia Consultores. Chính phủ của bà đã tăng cường giám sát dòng tiền chảy vào ngân khố của các băng đảng ma túy, đồng thời truy quét những tay súng tàn bạo nhất và bắt các đầu mối hậu cần.
Năm ngoái, bà Sheinbaum cam kết coi trọng chính sách an ninh nhưng tuyên bố sẽ không quay lại với thời kỳ sử dụng các biện pháp vũ lực đẫm máu. Tuy nhiên, đòn tấn công vào trùm ma túy El Mencho được coi là một bước nhảy vọt về chính sách, theo nhà phân tích Catherine Osborn của Foreign Policy, thể hiện sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận.
Áp Lực Từ Mỹ Và Động Lực Hợp Tác
Ngoài việc thoát bóng người tiền nhiệm, chiến dịch đột kích hạ El Mencho còn liên quan tới sức ép từ Mỹ. Tổng thống Donald Trump liên tục chỉ trích cách Mexico đối phó với dòng chảy ma túy vào Mỹ, đe dọa sẽ tự hành động nếu giới chức Mexico không triệt phá các băng đảng. Eduardo Guerrero, giám đốc Lantia Consultores, cho rằng áp lực này buộc Mexico phải có những đòn đánh mạnh hơn.
Hành động mới nhất của Mexico diễn ra chỉ vài tuần sau khi Mỹ tiến hành cuộc đột kích bắt lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro và lời cảnh báo của ông Trump rằng Mexico có thể là mục tiêu tiếp theo. Carlos Bravo Regidor, nhà phân tích chính trị Mexico, nhận định: "Áp lực mà ông Trump đặt lên Mexico đã trở thành động lực mà bà Sheinbaum tận dụng. Bà ấy muốn thay đổi an ninh Mexico và ông Trump xuất hiện vào thời điểm rất đặc biệt để thúc đẩy mọi chuyện theo hướng đó".
Giới quan sát cho rằng việc tiêu diệt trùm ma túy có thể khiến bà Sheinbaum trở nên đồng điệu với ông Trump và cải thiện quan hệ hai nước, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh. Bằng cách tăng cường hợp tác với Mỹ trong những tháng gần đây, Sheinbaum đã đảm bảo được quyền tiếp cận nguồn thông tin tình báo giá trị để thực hiện các ưu tiên của mình.
Tương Lai Sau Cuộc Đột Kích Và Nguy Cơ Bạo Lực
Khi bà Sheinbaum đã loại bỏ trùm băng đảng bị truy nã gắt gao nhất Mexico, câu hỏi đặt ra là liệu ông Trump có ngừng những lời đe dọa nhắm vào nước này hay không. Chưa đầy 24 giờ sau cuộc đột kích, ông Trump đăng thông điệp gửi tới nước láng giềng rằng "Mexico phải tăng cường nỗ lực chống các băng đảng và ma túy!".
Lập trường quyết liệt của Tổng thống Sheinbaum với các băng đảng có thể vừa giúp bà cải thiện hình ảnh lãnh đạo, vừa xoa dịu quan hệ với ông Trump. Song, ông Bravo cũng lưu ý Tổng thống Mexico có thể đang đùa với lửa, khi cuộc đột kích đã châm ngòi cho làn sóng bạo lực ở nhiều bang, khiến ít nhất 25 người thiệt mạng.
Giống như con mãng xà nhiều đầu Hydra trong thần thoại Hy Lạp, việc chặt đứt một cái đầu băng đảng thường sẽ khiến nhiều cái khác mọc lên thay thế. Người dân Mexico đang phải chuẩn bị đối mặt với nhiều bạo lực hơn nữa, khi các phe phái băng đảng cạnh tranh quyền lực và đối đầu với chính phủ. Antonio De Loera-Brust trong bài viết trên Foreign Policy giải thích rằng việc tiêu diệt một trùm băng đảng có thể leo thang thành các cuộc tranh giành địa bàn, khiến dân thường mắc kẹt giữa làn đạn.
Trong cuộc họp báo ngày 24/2, Tổng thống Sheinbaum bác bỏ quan điểm cho rằng bà hành động để đáp lại ông Trump, gọi những suy đoán đó là "buồn cười". Bà xác nhận các cơ quan Mỹ đã cung cấp thông tin tình báo cho chiến dịch đột kích nhằm vào Oseguera, song khẳng định "lực lượng Mỹ không tham gia". Tuy nhiên, John Feeley, nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tại Mexico giai đoạn 2009-2012, cho rằng cục diện đang thay đổi và thành công gần đây cho thấy Mỹ cần gia tăng áp lực để tạo sự biến chuyển về ý chí chính trị.
