Mỹ Và Iran Đều Sai Lầm Trong Đánh Giá Đối Phương
Theo phân tích của các chuyên gia quốc tế, cả Mỹ và Iran dường như đều đánh giá sai lầm về đối phương, dẫn đến xung đột bùng phát và có nguy cơ lan rộng khắp khu vực Trung Đông. Những sai lầm chiến lược này đang đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng cho hòa bình và ổn định toàn cầu.
Sai Lầm Từ Cả Hai Phía
Tiến sĩ James M. Dorsey, nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam thuộc Đại học Công nghệ Nanyang, nhận định Iran đã sai khi tin rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ chỉ triển khai một chiến dịch tấn công chớp nhoáng nhằm phô trương sức mạnh, thay vì một cuộc xung đột kéo dài. Iran dựa trên lịch sử các thất bại quân sự và rút lui của Mỹ từ sau Thế chiến II, nhưng khuôn mẫu này không còn đúng kể từ khi ông Trump nhậm chức.
Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã phát động chiến dịch “Cơn thịnh nộ khủng khiếp” nhằm vào Iran, dẫn đến cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei trong ngày đầu tiên. Tuy nhiên, ông Dorsey cho rằng tuyên bố chiến thắng của Mỹ và Israel là quá sớm, vì Iran có khả năng đã chuẩn bị cho người kế nhiệm từ lâu. Nền chính trị Iran mang tính định chế cao và không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất, giúp hệ thống này có khả năng tồn tại bền bỉ ngay cả trước các biến động lớn.
Mục Tiêu Cao Hơn Và Nguy Cơ Lan Rộng
Mục tiêu mà ông Trump đặt ra cho chiến thắng của Mỹ và Israel lại cao hơn nhiều, đòi hỏi Iran phải nhượng bộ hoàn toàn hoặc vô hiệu hóa chương trình hạt nhân và năng lực tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, theo giáo sư Amin Saikal từ Đại học Quốc gia Australia, nguy cơ bùng phát chiến tranh quy mô khu vực với cường độ cao là mối lo ngại lớn. Nhiều quốc gia như Trung Quốc và Nga đã lên án hành động của Mỹ và Israel, trong khi Tổng thư ký Liên Hợp Quốc kêu gọi giảm leo thang và quay lại đàm phán ngoại giao.
Khả năng đàm phán dường như rất mong manh, đặc biệt khi ông Trump được cho là đã phá vỡ các chuẩn mực ngoại giao trong khi tiến trình đàm phán hạt nhân đang có dấu hiệu tích cực. Iran đã vượt qua lằn ranh cũ bằng cách tấn công các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh, điều chưa từng xảy ra trong những căng thẳng trước đây.
Phản Ứng Từ Các Quốc Gia Khu Vực
Các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia, Qatar, UAE và Bahrain đang giữ thái độ chờ đợi và quan sát, thay vì đổ thêm dầu vào lửa. Saudi Arabia đã lên án việc Iran phóng tên lửa vào các mục tiêu gần thủ đô Riyadh, nhưng vẫn tuyên bố không cho phép bên nào dùng lãnh thổ của họ để hành động chống lại Iran. Tuy nhiên, nếu Iran hoặc lực lượng Houthi ở Yemen tấn công tàu vận tải quốc tế trên các tuyến đường thủy quan trọng, tình hình có thể thay đổi nhanh chóng.
Thổ Nhĩ Kỳ cũng thấp thỏm lo ngại bị cuốn vào xung đột, đặc biệt khi nước này cất giữ vũ khí hạt nhân của Mỹ tại Căn cứ không quân Incirlik theo thỏa thuận của NATO. Thổ Nhĩ Kỳ bác bỏ cáo buộc cho phép Mỹ và Israel dùng lãnh thổ nhằm vào Iran, nhưng nỗi lo gia tăng sau khi liên minh các nhóm chiến binh người Kurd gốc Iran được thành lập tại Iraq, với một số nhóm nhận hỗ trợ từ Mỹ và Israel.
Triển Vọng Và Hậu Quả
Ông Saikal nhận định xung đột có thể kéo dài hàng tuần, với Mỹ tìm cách khẳng định vị thế cường quốc toàn cầu và Israel củng cố sự thống trị khu vực. Tuy nhiên, không rõ các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ dẫn đến kết quả gì nếu cả hai bên không chịu nhượng bộ. Ông kết luận rằng người dân Iran, khu vực và thế giới sẽ phải gánh chịu hậu quả của một cuộc chiến khác ở Trung Đông, trong một thế giới vốn đã đầy bất ổn.
Diễn biến hiện tại cho thấy xung đột sẽ tiếp tục leo thang, với những tác động sâu rộng đến an ninh và kinh tế toàn cầu. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao và hy vọng vào một giải pháp ngoại giao để tránh thảm họa lớn hơn.
