Mỹ Muốn Dừng, Israel Muốn Đánh Tiếp: Cuộc Chiến Iran Bước Sang Tuần Thứ 4 Với Mục Tiêu Ngày Càng Khác Biệt
Sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran hồi tháng 6/2025, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từng tuyên bố chiến thắng, khẳng định đã loại bỏ hai mối đe dọa sống còn là tên lửa đạn đạo và chương trình hạt nhân của Iran. Ông Netanyahu nói rằng chiến thắng này sẽ tồn tại trong nhiều thập kỷ, nhưng chỉ sau 8 tháng, hòa bình đó đã tan vỡ.
Ngày 28/2, Mỹ và Israel lại mở cuộc tấn công mới vào Iran, với chiến dịch được Mỹ gọi là Cơn thịnh nộ dữ dội và Israel đặt tên là Sư tử gầm. Chiến sự hiện đã bước sang tuần thứ tư và chưa có dấu hiệu kết thúc, trong khi mục tiêu chiến lược của hai đồng minh ngày càng khác biệt.
Ba Bên, Ba Hướng: Iran Vẫn Tiếp Tục Tấn công
Trong khi Mỹ và Israel nhiều lần tuyên bố chiến thắng, Iran vẫn kiên trì việc mình, mình làm. Kể từ ngày 28/2, hơn 350 tên lửa đạn đạo của Iran đã được phóng về phía Israel, buộc hàng triệu người dân nước này phải xuống hầm trú ẩn mỗi ngày. Các đòn tấn công của cả Israel và Iran vẫn tiếp diễn ác liệt, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang tiến hành ngoại giao với Iran để hướng đến ngừng chiến.
Dù hệ thống phòng không Israel đôi khi để lọt lưới tên lửa, gây lo lắng cho người dân, nhưng sự ủng hộ đối với cuộc chiến vẫn được duy trì. Một cuộc thăm dò của đài Channel 12 cuối tuần qua cho thấy 66% người Israel ủng hộ chiến sự. Shmuel Rosner, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Chính sách Nhân dân Do Thái, nhận định: Mối đe dọa từ Iran khiến người Israel sẵn sàng tiếp tục chịu đựng, bởi họ tin vào mục đích của cuộc chiến.
Thông điệp của ông Netanyahu cũng không thay đổi. Khi thăm địa điểm bị trúng tên lửa ở thành phố Dimona ngày 22/3, ông nhấn mạnh: Cuộc chiến sẽ tiếp tục cho đến khi chúng ta chiến thắng. Ngày 24/3, bốn nguồn tin chia sẻ với New York Times rằng ông Netanyahu ra lệnh cho quân đội Israel đẩy nhanh các cuộc tấn công Iran trong vòng 48 giờ.
Israel Lo Ngại Mỹ Và Iran Đạt Thỏa Thuận
Hai quan chức cấp cao Israel tiết lộ rằng trong bối cảnh khả năng đàm phán giữa Mỹ và Iran gia tăng, quân đội Israel cũng gia tăng cường độ tấn công, do lo ngại cuộc chiến có thể sớm chấm dứt. Israel sợ rằng Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, trong khi Israel vẫn chưa hoàn thành các mục tiêu chính, bao gồm:
- Loại bỏ mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo và vũ khí hạt nhân của Iran.
- Tạo điều kiện để thay đổi chính quyền tại Iran.
Boaz Bismuth, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng của Quốc hội Israel, từng nói trong một cuộc phỏng vấn: Nếu không đạt được ba mục tiêu đó, Israel sẽ không thể kết thúc chiến tranh. Theo các quan chức Israel, bản kế hoạch 15 điểm của Mỹ, dù mới chỉ mang tính khái quát, đã đủ khiến giới chức nước này lo ngại vì không giới hạn chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Iran ở mức Israel mong muốn.
Mục Tiêu Khác Biệt Giữa Mỹ Và Israel
Daniel Shapiro, cựu đại sứ Mỹ tại Israel, chỉ ra ba khác biệt chính giữa Mỹ và Israel trong chiến sự Iran:
- Mục tiêu thay đổi chính quyền tại Iran: Trong khi Israel vẫn công khai đề cập mục tiêu này, Mỹ đã tránh nhắc lại sau những ngày đầu chiến sự. Mỹ thận trọng với kịch bản thay đổi chính quyền do những sai lầm trong quá khứ, lo ngại sự hỗn loạn và bất ổn có thể ảnh hưởng đến các đồng minh vùng Vịnh.
- Định hướng kéo dài chiến sự: Mỹ bắt đầu lo ngại về rủi ro từ cuộc chiến kéo dài, bao gồm tốn kém tài chính, nguy cơ thương vong binh sĩ, và ảnh hưởng đến lợi ích chiến lược toàn cầu. Trong khi đó, Israel muốn chiến sự kéo dài hơn để tiếp tục làm suy yếu Iran và tạo biến động lớn ở quốc gia này.
- Lợi ích chính trị: Chiến sự nhận được sự ủng hộ rộng rãi của công chúng Israel, giúp ông Netanyahu không cần vận động dư luận nhiều. Ngược lại, Tổng thống Trump chưa giải thích rõ cho người dân Mỹ về lý do tiến hành cuộc chiến, và mức độ ủng hộ của công chúng Mỹ dành cho cuộc chiến và ông Trump đều ở mức thấp, đặt đảng Cộng hòa vào thế khó trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ông Shapiro nhấn mạnh rằng cả Israel và Mỹ đều quá lạc quan về vấn đề Iran khi quyết định tiến hành chiến dịch, nhưng lại thiếu cân nhắc về các lá bài mà Iran có thể sử dụng ngay cả khi đã bị suy yếu. Israel là một quốc gia nhỏ, chỉ tập trung vào mối đe dọa an ninh đối với quốc gia mình, trong khi Mỹ là nước lớn, có lợi ích và trách nhiệm lớn trên toàn cầu, ông nói.
Tình Hình Phức Tạp Và Tương Lai Bất Định
Hiện tại, tình hình ở Iran rất phức tạp sau gần bốn tuần giao tranh. Ngay cả khi Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng và rút binh sĩ Mỹ về nước, chưa chắc Iran và Israel sẽ ngừng chiến. Iran và Israel có thể vẫn tiếp tục giao tranh, với tình hình ở eo biển Hormuz vẫn căng thẳng.
Tổng thống Trump chắc chắn muốn kết thúc cuộc chiến sớm hơn nhiều so với mong muốn của Israel, nhưng việc ông có thể khiến các bên cùng ngừng chiến hay không lại là chuyện khác. Ngay từ đầu, Mỹ và Israel đã bước vào cuộc chiến với tương quan lợi ích và thiệt hại khác nhau, và mục tiêu chiến lược tại Iran vì thế càng ngày càng khác biệt, khiến cuộc xung đột này khó có hồi kết trong thời gian ngắn.
