Mỹ Lộ Điểm Yếu Chiến Lược Sau Vụ F-15E Bị Bắn Rơi Tại Iran
Chiến dịch giải cứu thành công phi công Mỹ từ vụ tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran đã giúp Washington tránh được cú sốc chính trị, nhưng sự kiện hiếm hoi này đồng thời bóc trần những rủi ro chiến lược nghiêm trọng nếu Mỹ mở rộng chiến tranh trên bộ. Dù Tổng thống Donald Trump có thể ca ngợi đây là thắng lợi truyền thông, 48 giờ kịch tính đã trở thành lời cảnh báo thận trọng trước mọi ý định triển khai chiến dịch quân sự quy mô lớn hơn.
Chiến Dịch Giải Cứu Và Những Thiệt Hại Khổng Lồ
Việc giải cứu thành công thành viên thứ hai của tổ bay F-15E bị bắn rơi được xem là thắng lợi về mặt truyền thông, nhưng diễn biến căng thẳng kéo dài hai ngày đã phơi bày thực tế rằng Iran, dù chịu áp lực quân sự lớn, vẫn có khả năng phản công và buộc Mỹ phải trả giá đắt. Sự việc này nên được coi là lời cảnh tỉnh đối với Nhà Trắng, đặc biệt khi Washington vẫn đang cân nhắc khả năng triển khai chiến dịch trên bộ nhằm kiểm soát một hòn đảo ở Vịnh Ba Tư, với mục tiêu sâu xa là thu giữ lượng uranium làm giàu cao của Iran được cất giấu sâu dưới lòng đất.
Trong chiến dịch giải cứu, Mỹ đã phải đối mặt với nhiều khó khăn bất ngờ. Kế hoạch sử dụng một đường băng bỏ hoang của Iran ở phía nam Isfahan làm điểm trung chuyển đã gặp trục trặc khi hai máy bay vận tải C-130 Hercules – nhiều khả năng là biến thể chuyên dụng cho tìm kiếm cứu nạn – bị sa lầy và không thể cất cánh. Theo các nguồn tin Mỹ, hai chiếc C-130 này sau đó đã bị phá hủy để tránh rơi vào tay Iran, buộc Washington phải điều thêm máy bay vận tải khác tới khu vực để hoàn tất việc sơ tán thành viên tổ bay bị thương.
Thiệt hại về tài sản là rất lớn. Một chiếc F-15E Strike Eagle có giá khoảng 31 triệu USD, thậm chí có thể lên tới 100 triệu USD nếu thay thế bằng phiên bản mới. Mỗi chiếc Hercules cải tiến có giá niêm yết gần 115 triệu USD. Không chỉ vậy, một trực thăng HH-60 Pave Hawk tham gia chiến dịch cũng bị trúng đạn vào ngày 3/4. Tổng thể, chi phí thiệt hại do máy bay bị phá hủy và hư hại được ước tính vượt quá 250 triệu USD – phần lớn chỉ để giải cứu một quân nhân.
Rủi Ro Chính Trị Và Biểu Tượng Của Chiến Dịch
Xét về mặt quân sự thuần túy, một sự cố đơn lẻ như vậy không ảnh hưởng đáng kể đến năng lực tổng thể của Mỹ. Trước khi tấn công Iran, Mỹ sở hữu 218 tiêm kích F-15E Strike Eagle và 55 máy bay C-130 thuộc lực lượng đặc nhiệm. Tuy nhiên, một chiến dịch tìm kiếm – cứu nạn quy mô lớn là điều bắt buộc về mặt chính trị, nhằm ngăn chặn nguy cơ Iran bắt giữ các thành viên tổ bay.
Nếu điều này xảy ra, đó sẽ là thắng lợi lớn về tuyên truyền cho Tehran, gợi lại ký ức về cuộc khủng hoảng con tin tại đại sứ quán Mỹ giai đoạn 1979-1980, sự kiện từng gây tổn hại nặng nề cho Tổng thống Jimmy Carter. Quan điểm này cũng được chính Donald Trump nhấn mạnh trên mạng xã hội, khi ông viết bằng chữ in hoa rằng Mỹ sẽ “không bao giờ bỏ lại một quân nhân phía sau”. Đây là cam kết mang tính biểu tượng mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng đồng nghĩa với việc Washington phải chấp nhận thêm rủi ro và chi phí mỗi khi thực thi.
Thách Thức Chiến Lược Khi Đối Đầu Với Iran
Vụ việc F-15E bị bắn rơi đã làm dấy lên những câu hỏi lớn về khả năng của Mỹ trong việc đối phó với Iran. Lần gần nhất một máy bay chiến đấu Mỹ bị đối phương bắn rơi đã diễn ra từ năm 2003, trong cuộc chiến Iraq. Dù nguyên nhân chính xác khiến chiếc F-15E bị hạ vẫn chưa được làm rõ, thực tế này cho thấy ưu thế trên không mà Mỹ và Israel đạt được không phải là tuyệt đối, ngay cả khi họ tiến hành từ 300 đến 500 đợt không kích mỗi ngày nhằm vào Iran.
Việc buộc phải phá hủy các máy bay vận tải C-130 trong chiến dịch giải cứu là dấu hiệu cho thấy những rủi ro lớn hơn nhiều nếu Mỹ triển khai chiến dịch trên bộ tại Iran. Một câu hỏi then chốt được đặt ra: liệu lực lượng đặc nhiệm Mỹ có thực sự đủ khả năng thu giữ khoảng 440 kg uranium làm giàu cao, được cho là cất giấu trong các thùng chứa dưới lòng đất tại Isfahan, và rút lui an toàn mà không xảy ra sự cố nghiêm trọng?
Không thể phủ nhận rằng Iran – với hơn 15.000 lần bị không kích – đang chịu tổn thất nặng nề trước các đòn tấn công liên tiếp từ Mỹ và Israel. Tuy nhiên, Tehran vẫn có thể tận dụng những tổn thất nhỏ của đối phương để biến thành chiến thắng tuyên truyền, chính bởi những sự cố như vậy xảy ra không thường xuyên. Trong một cuộc xung đột bất đối xứng, bên yếu hơn không cần thắng liên tục, họ chỉ cần đúng một lần thành công để tạo ra bước ngoặt.
