Mỹ-Israel và Iran: Liên minh thử thách trước mục tiêu khác biệt và áp lực nội bộ
Khi cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran có nguy cơ kéo dài dai dẳng, khả năng xuất hiện những mục tiêu chiến lược khác nhau giữa Washington và Tel Aviv cùng với áp lực chính trị trong nước đang đặt ra một câu hỏi lớn: Liệu sự liên kết chặt chẽ giữa hai đồng minh lâu năm này có thể vượt qua được thử thách cam go này?
Lên kế hoạch cho chiến tranh: Tham vọng và tính toán
Lật đổ giới lãnh đạo Iran là tham vọng cả đời của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Một quan chức cấp cao của Mỹ đã tiết lộ với Reuters rằng, sau khi Tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền vào năm 2025, ông Netanyahu đã nhiều lần cố gắng chuyển hướng sự chú ý của chủ nhân Nhà Trắng ra khỏi cuộc chiến của Israel ở Dải Gaza và hướng tới chương trình tên lửa đạn đạo cũng như tham vọng hạt nhân đáng lo ngại của Iran.
Một quan chức Israel khác cho biết hai quốc gia này đã bí mật lên kế hoạch cho chiến dịch quân sự quy mô lớn trong nhiều tháng, ngay cả khi ông Trump cử phái viên đặc biệt đến tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran. Và thời điểm tấn công then chốt đã được quyết định từ nhiều tuần trước đó.
Thủ tướng Netanyahu thẳng thắn nói với Fox News: “Tôi đã cố gắng thuyết phục các chính quyền Mỹ liên tiếp có hành động kiên quyết và mạnh mẽ, và Tổng thống Trump đã làm vậy”. Tuy nhiên, ông Trump lại bác bỏ thông tin cho rằng Israel có thể đã ép buộc nước ông vào chiến tranh, khẳng định: “Chúng tôi đã đàm phán với Iran và theo suy nghĩ của tôi thì họ sẽ tấn công trước. Và tôi không muốn điều đó xảy ra. Vì vậy, nếu có điều gì đó, thì có lẽ chính tôi đã buộc Israel phải hành động”.
Mục tiêu khác nhau: Thay đổi chế độ hay phá hủy năng lực?
Ngay từ những ngày đầu tiên của chiến dịch ném bom vào cuối tháng 2, cả ông Netanyahu và ông Trump đều công khai tuyên bố rằng mục tiêu tối thượng là thay đổi chế độ tại Tehran. Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau khi các cuộc không kích chính xác của Israel khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei và phần lớn giới lãnh đạo cấp cao của ông thiệt mạng, Nhà Trắng dường như đã có sự thay đổi lập trường đáng chú ý.
Đây là phát biểu rõ ràng của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth: “Đây không phải là cái gọi là ‘cuộc chiến thay đổi chế độ’”. Và Ngoại trưởng Marco Rubio bổ sung: “Mục tiêu chính của chiến dịch quân sự này là phá hủy triệt để khả năng tên lửa đạn đạo và khả năng hải quân chiến lược của Iran”.
Ngược lại, Thủ tướng Israel tiếp tục kêu gọi người dân Iran xuống đường biểu tình để lật đổ chính quyền hiện tại, cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong cách tiếp cận giữa hai đồng minh.
Cuộc chiến tại Iran vẫn tiếp diễn: Áp lực thời gian và dư luận
Tổng thống Trump tuyên bố rằng chiến dịch có thể kéo dài “4 hoặc 5 tuần” hoặc “bất cứ bao lâu nếu cần thiết”. Nhưng áp lực chính trị trong nước có thể ảnh hưởng sâu sắc đến các quyết định của tổng thống khi cuộc chiến kéo dài và có khả năng mở rộng ra các khu vực khác.
Chiến dịch quân sự này không được lòng dân chúng ở Mỹ. Theo cuộc thăm dò mới nhất của Reuters/Ipsos, chỉ có khoảng 1/4 người Mỹ nói rằng họ ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran. Và khi cuộc chiến bắt đầu ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động vận tải biển quốc tế cũng như sản xuất năng lượng toàn cầu, giá xăng tăng cao có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả của người dân Mỹ.
Thêm vào đó, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng vào tháng 11 tới có thể dẫn đến việc thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội, tạo ra những biến động chính trị khó lường.
Áp lực lên Thủ tướng Netanyahu: Di sản và thách thức
Còn đối với nhà lãnh đạo có thời gian tại nhiệm lâu nhất trong lịch sử Israel, cuộc chiến của ông chống lại Iran được hầu hết người Israel ủng hộ mạnh mẽ. Nó mang đến cho ông cơ hội vàng để củng cố di sản chính trị của mình trước cuộc bầu cử đầy thách thức dự kiến diễn ra trong năm nay.
Tuy nhiên, liên minh cực hữu của ông đang đối mặt với những rạn nứt nội bộ nghiêm trọng, ông đang bị xét xử vì các tội danh tham nhũng dù ông kiên quyết phủ nhận, và người dân Israel vẫn đang chao đảo sau cuộc chiến đa mặt trận căng thẳng bắt đầu sau ngày 7.10.2023.
Đó là thời điểm các tay súng Hamas được Iran hậu thuẫn phát động cuộc tấn công bất ngờ và chết người vào Israel, sự kiện đã làm suy yếu đáng kể uy tín an ninh của thủ tướng. Ông Netanyahu đã nhiều lần phủ nhận trách nhiệm cá nhân về những thất bại an ninh trong ngày định mệnh đó. Nhưng nhiều người Israel vẫn tiếp tục biểu tình phản đối ông thường xuyên, yêu cầu ông phải chịu trách nhiệm trước nhân dân.
