Chiến dịch không kích lớn nhất nhiều thập kỷ của Mỹ - Israel nhắm vào Iran
Liên quân Mỹ - Israel đã triển khai một chiến dịch không kích cường độ cao với khoảng 4.000 mục tiêu trên khắp lãnh thổ Iran từ ngày 28/2, sử dụng hỏa lực từ đất liền, trên không và trên biển. Đây được đánh giá là chiến dịch quân sự quy mô lớn nhất của Mỹ trong nhiều thập kỷ qua, với ba mục tiêu chiến lược rõ ràng được xác định từ đầu.
Ba trụ cột then chốt bị nhắm đến
Chiến dịch tập trung vào ba vấn đề cốt lõi của Iran:
- Phá vỡ hệ thống kiểm soát an ninh và tình báo: Nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của chính quyền Tehran và hướng tới mục tiêu lật đổ chế độ.
- Triệt hạ năng lực sản xuất vũ khí: Bao gồm tên lửa, máy bay không người lái (UAV) và lực lượng hải quân.
- Ngăn chặn chương trình vũ khí hạt nhân: Hướng tới chấm dứt hoàn toàn tiềm lực hạt nhân của Iran.
Đòn tấn công "chặt đầu" và hệ quả
Ngay từ những phút đầu tiên, Israel đã thực hiện chiến lược làm tê liệt hệ thống chỉ huy của Iran bằng một cuộc tập kích chính xác vào trung tâm đầu não Tehran. Cuộc tấn công này đã tiêu diệt Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức an ninh cấp cao. Mặc dù vậy, chính quyền Hồi giáo vẫn tiếp tục tồn tại và Mojtaba Khamenei đã chính thức trở thành Lãnh tụ tối cao mới của Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng khẳng định cuộc chiến sẽ chỉ kết thúc khi Iran "đầu hàng vô điều kiện", đồng thời chỉ trích cách lựa chọn lãnh đạo "cha truyền con nối" này là "không thể chấp nhận". Israel cũng tuyên bố sẽ tiếp tục nhắm vào mục tiêu người kế nhiệm.
Tấn công vào bộ não an ninh và tình báo
Một khu phức hợp khổng lống tại phía đông Tehran, nơi đặt trụ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), lực lượng dân quân Basij và Lực lượng Quds, đã bị phá hủy hoàn toàn bởi hàng chục máy bay chiến đấu Israel. Ước tính hàng trăm nhân viên IRGC, Basij cùng hàng nghìn nhân viên an ninh khác đã tử vong trong các đợt tấn công này.
Ngoài ra, liên quân còn nhắm vào các trung tâm giam giữ và hệ thống truyền thanh, truyền hình nhằm làm tê liệt khả năng tuyên truyền và kiểm soát xã hội của chính quyền Tehran.
Làm tê liệt mạng lưới phòng thủ và hải quân
Trọng tâm của chiến dịch là thiết lập ưu thế tuyệt đối trên không thông qua việc triệt hạ các hệ thống phòng không, kho chứa tên lửa và căn cứ không quân. Quân đội Israel tuyên bố đã vô hiệu hóa hơn 300 bệ phóng tên lửa và khoảng 150 hệ thống phòng không.
Trên mặt trận hàng hải, Mỹ khẳng định đã đánh chìm 30 tàu chiến, bao gồm một tàu ngầm và một tàu chở UAV của Iran. Mục tiêu của các hoạt động này là làm yếu khả năng đe dọa hàng hải của Tehran tại eo biển Hormuz - nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu xuất khẩu của thế giới.
Ngăn chặn chế tạo vũ khí hạt nhân
Các đợt không kích đã nhắm vào cơ sở hạt nhân Natanz, được coi là trái tim của chương trình hạt nhân Iran. Hình ảnh vệ tinh cho thấy các lối vào hang động ngầm tại đây - nơi đặt các máy ly tâm làm giàu uranium - đã bị phá hủy.
Đầu tháng 3, Israel còn phá hủy một cơ sở ngầm bí mật tại Minzadehei (phía đông bắc Tehran), nơi được cho là dùng để phát triển các bộ phận cho vũ khí hạt nhân. Đại sứ Israel tại Washington, Yechiel Leiter, tiết lộ Iran đã "có ý định kết hợp uranium làm giàu với một hệ thống tên lửa vận chuyển" ngay tại khu phức hợp này.
Phản ứng và triển vọng chiến sự
Dù bị suy yếu đáng kể, quân đội Iran vẫn tiếp tục tung các đòn trả đũa bằng tên lửa và UAV vào Israel cũng như các căn cứ Mỹ trong khu vực. Giới quan sát đánh giá chiến dịch không kích của Mỹ - Israel đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho Iran, nhưng kịch bản "thay đổi chính quyền từ bầu trời" có thể là một kế hoạch viển vông.
Lịch sử thế giới cho thấy các chiến dịch không kích thường khó đạt được kết quả như ý muốn của bên phát động. Trong khi đó, Bloomberg dẫn nguồn tin ngoại giao cho biết Tổng thống Trump đang cân nhắc triển khai đặc nhiệm mặt đất nhằm kiểm soát kho uranium của Iran - một bước leo thang rủi ro từ không kích sang can thiệp thực địa.
