Mỹ và Israel Rẽ Hướng Trong Cuộc Chiến Iran: Trump Muốn Dừng, Netanyahu Muốn Tiếp Tục
Sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran hồi tháng 6/2025, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từng tuyên bố chiến thắng vang dội, khẳng định đã "loại bỏ hai mối đe dọa mang tính sống còn" là tên lửa đạn đạo và chương trình hạt nhân của Iran. Ông tuyên bố chiến thắng này sẽ tồn tại trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, "nhiều thập kỷ" ấy đã kết thúc chỉ sau 8 tháng.
Ngày 28/2, Mỹ và Israel lại mở cuộc tấn công mới vào Iran, với chiến dịch được Mỹ gọi là "Cơn thịnh nộ dữ dội" và Israel đặt tên là "Sư tử gầm". Chiến sự hiện đã bước sang tuần thứ 4 và chưa có dấu hiệu kết thúc, dù ông Trump tuyên bố Mỹ đang tiến hành ngoại giao với Iran để hướng đến ngừng chiến.
Ba Bên, Ba Hướng: "Việc Ai, Nấy Làm"
Trong khi Mỹ và Israel nhiều lần tuyên bố chiến thắng, Iran vẫn kiên trì "việc mình, mình làm". Kể từ ngày 28/2, hơn 350 tên lửa đạn đạo của Iran đã phóng về phía Israel, buộc hàng triệu người dân nước này phải xuống hầm trú ẩn mỗi ngày. Các đòn tấn công của cả Israel và Iran vẫn tiếp diễn ác liệt.
Dù vậy, sự ủng hộ của người dân Israel đối với cuộc chiến vẫn được duy trì. Một cuộc thăm dò của đài Channel 12 cuối tuần qua cho thấy 66% người Israel ủng hộ chiến sự. Ông Shmuel Rosner, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Chính sách Nhân dân Do Thái, nhận định: "Mối đe dọa từ Iran khiến người Israel sẵn sàng tiếp tục chịu đựng, bởi họ tin vào mục đích của cuộc chiến."
Thông điệp của ông Netanyahu không thay đổi. Khi thăm địa điểm bị trúng tên lửa ở thành phố Dimona ngày 22/3, ông nhấn mạnh: "Cuộc chiến sẽ tiếp tục cho đến khi chúng ta chiến thắng." Ngày 24/3, 4 nguồn tin chia sẻ với New York Times rằng ông Netanyahu ra lệnh cho quân đội Israel đẩy nhanh các cuộc tấn công Iran trong vòng 48 giờ.
Hai quan chức cấp cao Israel tiết lộ, trong bối cảnh khả năng đàm phán giữa Mỹ và Iran gia tăng, quân đội Israel cũng gia tăng cường độ tấn công do lo ngại cuộc chiến có thể sớm chấm dứt. Israel sợ Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận trong khi Israel chưa hoàn thành các mục tiêu chính:
- Loại bỏ mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo và vũ khí hạt nhân của Iran.
- Tạo điều kiện để thay đổi chính quyền tại Iran.
Ông Boaz Bismuth, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng của Quốc hội Israel, từng nói: "Nếu không đạt được 3 mục tiêu đó, Israel sẽ không thể kết thúc chiến tranh." Theo 5 quan chức an ninh quốc gia Israel, quyết định kết thúc chiến tranh thuộc về ông Trump, và ông Netanyahu có rất ít ảnh hưởng đối với quyết định này.
Mục Tiêu Khác Biệt Giữa Mỹ và Israel Tại Iran
Mỹ và Israel tấn công Iran cùng lúc với cùng mục tiêu ban đầu, nhưng khi cuộc chiến bước sang tuần thứ 4, hai nước ngày càng có nhiều khác biệt. Ông Daniel Shapiro, cựu đại sứ Mỹ tại Israel, chỉ ra ba điểm khác biệt chính:
- Mục tiêu thay đổi chính quyền tại Iran: Đây là khác biệt lớn. Những ngày đầu chiến sự, Tổng thống Trump từng đề cập tới mục tiêu này, nhưng sau đó tránh nhắc lại. Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu vẫn công khai đề cập, cho thấy đây là mục tiêu quan trọng với Israel, dù trong thực tế nó dần trở thành viển vông. Mỹ rất thận trọng với kịch bản này do những bài học từ quá khứ.
- Định hướng kéo dài chiến sự: Mỹ đã bắt đầu lo ngại về rủi ro từ cuộc chiến kéo dài, bao gồm tốn kém tài chính, nguy cơ thương vong binh sĩ, và ảnh hưởng đến lợi ích chiến lược toàn cầu. Ngược lại, Israel muốn chiến sự kéo dài hơn để tiếp tục làm suy yếu Iran và tạo biến động lớn ở quốc gia này.
- Lợi ích chính trị: Chiến sự nhận được sự ủng hộ rộng rãi của công chúng Israel, nên ông Netanyahu không cần vận động dư luận nhiều. Trong khi đó, Tổng thống Trump chưa giải thích rõ cho người dân Mỹ về lý do tiến hành cuộc chiến, và mức độ ủng hộ của công chúng Mỹ dành cho cuộc chiến hay ông Trump đều ở mức thấp, gây khó khăn cho đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ông Shapiro nhấn mạnh: "Cả Israel và Mỹ đều đã quá lạc quan về vấn đề Iran khi quyết định tiến hành chiến dịch, nhưng lại thiếu cân nhắc về các 'lá bài' Iran có thể sử dụng." Israel là một quốc gia nhỏ, chỉ tập trung vào mối đe dọa an ninh đối với mình, trong khi Mỹ có lợi ích và trách nhiệm lớn trên toàn cầu. Việc dồn sức vào một điểm nóng khiến Mỹ lơ là những khu vực khác, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích và vị thế của siêu cường này.
Ngay từ đầu, hai bên đã bước vào cuộc chiến với tương quan lợi ích và thiệt hại khác nhau, và mục tiêu chiến lược tại Iran vì thế càng ngày càng khác biệt. Tình hình hiện tại rất phức tạp, với Iran tiếp tục tấn công và eo biển Hormuz vẫn căng thẳng. Ngay cả khi Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng và rút quân, chưa chắc Iran và Israel sẽ ngừng chiến, đặt ra câu hỏi lớn về khả năng kiểm soát xung đột của Washington.
