Mỹ và Israel công khai mục tiêu thay đổi chế độ Iran
Trong một động thái gây chấn động, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã cùng tuyên bố mục tiêu của cuộc chiến hiện nay là thay đổi chế độ ở Iran. Họ kêu gọi người dân Iran nổi dậy chống lại nhà nước của mình, qua những tuyên bố bằng video được đưa ra vào ngày 28/2.
Netanyahu tìm kiếm di sản và chiến thắng chính trị
Đối với ông Netanyahu, thủ tướng tại vị lâu nhất của Israel, không gì có thể củng cố di sản hơn là lật đổ nước Cộng hòa Hồi giáo Iran và chấm dứt chương trình hạt nhân của nước này mãi mãi. Ông Netanyahu nói: “Hành động chung của chúng ta sẽ tạo điều kiện cho người dân Iran dũng cảm tự quyết định vận mệnh của mình”.
Trong khi đó, Tổng thống Trump nhắn nhủ trực tiếp tới công chúng Iran: “Khi chúng tôi hoàn thành, hãy tiếp quản chính phủ của các bạn. Nó sẽ thuộc về các bạn”.
Theo phân tích của báo New York Times, ông Netanyahu cần một chiến thắng quân sự lớn để xóa bỏ ký ức về cuộc chiến tranh kéo dài 2 năm tốn kém với lực lượng Hamas. Điều này giúp ông cải thiện vị thế chính trị suy yếu khi bước vào cuộc bầu cử cuối năm nay.
Thành công và rủi ro trong chiến lược
Israel đã đạt được kết quả tốt vào tháng 6 năm ngoái, khi cùng Mỹ gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình hạt nhân Iran, loại bỏ một số lãnh đạo cấp cao và nhà khoa học hạt nhân. Sự tự tin của Israel tăng vọt sau những đòn chí tử vào các lực lượng ủy nhiệm của Iran ở Li-băng, Yemen và Gaza.
Tuy nhiên, ông Jamal Abdi, Chủ tịch Hội đồng quốc gia người Mỹ gốc Iran, nhận định với Al Jazeera rằng việc ông Trump chấp nhận luận điệu thay đổi chế độ là một chiến thắng cho ông Netanyahu, nhưng là tổn thất đối với người dân Mỹ. “Điều đó cho thấy Mỹ có thể bị cuốn vào một cuộc phiêu lưu quân sự kéo dài và khó lường”, ông Abdi nói.
Khó khăn trong việc đảm bảo chiến thắng
Các nhà phân tích chỉ ra rằng tình hình ở Gaza cho thấy đánh bại một kẻ thù về mặt ý thức hệ là điều nói dễ hơn làm. Việc áp đặt thay đổi chế độ ở Iran - một đối thủ lớn hơn và mạnh hơn nhiều so với Hamas, chắc chắn sẽ khó khăn hơn, đặc biệt nếu Mỹ chỉ dùng đòn không kích.
Bà Shira Efron, nhà phân tích người Israel tại hãng tư vấn RAND, cho rằng người Mỹ và người Israel dường như cho rằng chính phủ Iran thiếu khả năng phục hồi, nhưng “những giả định đó có thể không vững chắc”.
Ông Danny Citrinowicz, cựu giám đốc tình báo quân sự Israel về Iran, cảnh báo rằng cuộc chiến trên không càng kéo dài, các đồng minh của Iran ở Li-băng, Yemen và Iraq càng có khả năng tham gia. Chính phủ Iran sẽ tìm cách làm cho cuộc chiến trở nên đau đớn và tốn kém nhất có thể đối với cả Mỹ và Israel.
Triển vọng không chắc chắn
Theo ông Citrinowicz, khoảng 15 triệu trong số 93 triệu dân Iran là những người ủng hộ trung thành với Đại giáo chủ Ali Khamenei. Khó có thể nói Mỹ và Israel cần không kích mức độ nào để loại bỏ họ, và cũng không rõ liệu những người biểu tình vài tuần trước có nổi dậy khi tên lửa bắn phá đất nước hay không.
Ông Raz Zimmt, giám đốc chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia ở Tel Aviv, cho rằng kết quả tốt nhất mà Mỹ và Israel nhận được có thể là “thay đổi trong nội bộ chế độ (Iran), chứ không phải thay đổi chế độ”.
Việc tuyên bố mục tiêu thay đổi chế độ cũng làm giảm khả năng quay lại bàn đàm phán với Tehran, theo phân tích của các chuyên gia. Tất cả những điều này khiến cuộc tấn công của Mỹ và Israel trở thành một canh bạc rủi ro cao, với kết quả khó lường trước.
